I SA/Wa 1473/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Bogdan Wolski Protokolant Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. M. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. odmawiającej przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego - zwrotu kosztów poniesionych w roku 2009 na łączną kwotę 2119,86 zł na zakup materiałów biurowych, koszty kserowania dokumentów, koszty prywatnegi leczenia - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że E. M. regularnie korzysta ze świadczeń pomocowych w ramach opieki społecznej, zamieszkuje samotnie, prowadząc jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się głównie z zasiłku stałego w wysokości 444 zł i świadczeń otrzymywanych z pomocy społecznej. Z tego dochodu obowiązany jest uiszczać alimenty na córkę w wysokości 296,98 zł, jako osoba samotnie gospodarująca nie przekracza kryterium dochodowego, które zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynosi 477 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, iż organ pierwszoinstancyjny odmówił przyznania zasiłku celowego, który miałby pokryć różne wydatki poniesione prrzez stronę w 2009 r. takie jak: zakup artykułów biurowych, znaczków pocztowych, biletów komunikacji miejskiej, płatność za usługi ksero, czyszczenie kurtki, leczenie stomatologiczne, za naprawę sprzętu TV, a zdaniem organu, żadna z potrzeb, które strona zaspokoiła przy użyciu środków własnych, na dowód czego załączyła faktury, nie występuje w podstawowym katalogu dóbr zasługujących na ochronę, nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło również, że w roku 2009 w miesiącach styczeń - grudzień wysokość udzielonej E. M. pomocy w formie zasiłków celowych wyniosła łącznie 13154,78 zł, co oznacza miesięcznie średnią wysokość 1096,23 zł. W grudniu 2009 r., kiedy E. M. złożył wniosek o refundację kosztów poniesionych w 2009 r. na łączną kwotę 2119,86 zł) została przyznana stronie pomoc w formie zasiłków celowych w łącznej wysokości 2055,45 zł (z przeznaczeniem na zakup żywności, artykułów użytku domowego, obuwia, leków, oraz na opłacenie talonów obiadowych do baru, czynszu, energii i paczek żywnościowych z okazji świąt, podczas gdy średnia wysokość przyznanego w tym czasie świadczenia wynosiła 215,34 zł. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. E. M. otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia w wysokości 103 zł, oraz na pokrycie remontu mieszkania w wysokości 400 zł, natomiast odrębną decyzją z tej samej daty został mu przyznany zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości 150 zł oraz na zakup żywności w wysokości 300 zł. Obszerną skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył E. M., nie zgadzając się z tą decyzją. Skarżący zarzucił, że w wyniku decyzji odmawiającej mu pomocy w zakupie artykułów biurowych, usług ksero ważnych dokumentów - był zmuszony pożyczać na to pieniądze, a umowę okazywał w Ośrodku Pomocy Społecznej. Skarżący zarzucił również "OPS i Kolegium" utrudnianie mu dochodzenia jego praw przed sądami i innymi instytucjami. Podał również, że ze stałego zasiłku socjalnego w wysokości 444 zł – "wyłudza się ponad moje siły 296 zł i 36 gr na alimenty co miesięczne." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. odmawiającą przyznania świadczenia w formie zasiłku celowego - zwrotu kosztów poniesionych w roku 2009 na łączną kwotę 2119,86 zł na zakup materiałów biurowych, koszty kserowania dokumentów, koszty prywatnego leczenia. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. 3. Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) stanowi, że pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie zaś z art. 39 ust. 1 i 2 tej ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy; zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. 4. Stosownie do art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. W szczególności ustawa za niezbędną potrzebę bytową uznaje pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są ustalić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Organ powinien więc, wydając decyzję, ocenić całokształt sytuacji rodzinnej i majątkowej strony, mającej niewątpliwie wpływ na zakres zaspokojenia potrzeb. Dopiero po dokładnym ustaleniu, że istnieje potrzeba, która nie może być zaspokojona, w tym w ramach własnych możliwości i z posiadanych środków, czyli pomoc, o udzielenie której zwraca się wnioskodawca jest niezbędna, organ może przyznać zasiłek celowy, biorąc pod uwagę okoliczności przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu (vide wyrok z dnia 20 stycznia 2009r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, sygn. akt II SA/Ol 964/08). 5. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący E. M. regularnie korzysta ze świadczeń pomocowych w ramach opieki społecznej, stąd też jego sytuacja życiowa znana jest organowi pierwszej instancji. Organ powołał się wprawdzie na wywiad środowiskowy z dnia [...] września 2009 r., jednakże stosownie do art. 107 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy, aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Podkreślenia wymaga, iż osoby wnioskujące o przyznanie pomocy zobligowane są w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie są w stanie tego dokonać, pomoc społeczna może zostać przyznana. Wyznacznikami przyznania lub odmowy przyznania zasiłku celowego są więc: sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, możliwości finansowe organu pomocy społecznej i potrzeby innych osób znajdujących się w zasięgu jego działania. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji uznał, że wnioskowane przez skarżącego E. M. cele, na które pomoc w postaci zasiłku celowego miała zostać przyznana, nie mieszczą się w definicji niezbędnej potrzeby bytowej, a dodatkowo pomoc, jaką otrzymał on w roku 2009 z tytułu różnych zasiłków celowych świadczy o tym, że organ stara się udzielać pomocy na miarę środków, którymi dysponuje. 6. Zdaniem Sądu, wydatki poniesione przez skarżącego w 2009 r., takie jak: zakup artykułów biurowych, znaczków pocztowych, biletów komunikacji miejskiej, płatność za usługi ksero, czyszczenie kurtki, leczenie stomatologiczne, za naprawę sprzętu TV, o których zwrotu skarżący domagał się, nie są niezbędna potrzebą bytową, o jakiej mowa w art.39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy, w roku 2009 w miesiącach styczeń - grudzień wysokość udzielonej E. M. pomocy w formie zasiłków celowych wyniosła łącznie 13154,78 zł, co miesięcznie stanowi średnią w wysokości 1096,23 zł. Organ pierwszej instancji podkreślił również, że w grudniu 2009 r., kiedy skarżący złożył wniosek o refundację kosztów poniesionych w 2009 roku na łączną kwotę 2119,86 zł, została mu przyznana pomoc w formie zasiłków celowych w łącznej wysokości 2055,45 zł, z przeznaczeniem na zakup żywności, artykułów użytku domowego, obuwia, leków, oraz na opłacenie talonów obiadowych do baru, czynszu, energii i paczek żywnościowych z okazji świąt, podczas gdy średnia wysokość przyznawanych w tym czasie świadczenia wynosiła 215,34 zł. Podnieść również należy, iż decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. E. M. otrzymał pomoc w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia w wysokości 103 zł, oraz na pokrycie kosztów remontu mieszkania w wysokości 400 zł, natomiast odrębną decyzją z tej samej daty został mu przyznany zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości 150 zł oraz na zakup żywności w wysokości 300 zł. 7. Zdaniem Sądu, nie jest trafny pogląd, iż świadczenia z pomocy społecznej mają zapewnić wnioskodawcy zaspokojenie zasadniczych potrzeb życiowych i być podstawowym źródłem utrzymania, gdyż przeczy temu istota i charakter świadczeń udzielanych w ramach pomocy społecznej, tym bardziej w sytuacji, gdy skarżący objęty jest systematycznie udzielaną pomocą społeczną. Zasady ogólne ustawy o pomocy społecznej wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia pomocy społecznej mają na celu zarówno umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości; jak i zaspokajanie ich niezbędnych potrzeb i umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. wobec powyższego. Oznacza to, że pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej, co nie oznacza jednakże, że przepisy te nakazują organom udzielenie pomocy przy spełnieniu pozostałych przesłanek ustawowych. Dopiero ustalenie, że dana osoba przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości, nie jest w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych, daje podstawę do rozważenia dalszych kryteriów uzasadniających przyznanie konkretnych środków, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej. Art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wskazuje, że przyznanie tego zasiłku leży w granicach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że przyznanie takiego zasiłku warunkuje nie tylko sytuacja materialna skarżącego, cel na który ma być on przyznany, ale również możliwości finansowe organu świadczącego pomoc społeczną, uznanie administracyjne obejmuje także prawo organów do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, którą należy ustalać nie tylko w oparciu o zgłoszone żądania, ale także wysokość środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy administracji publicznej orzekając w sprawie nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. 8. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 9. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.