I SA/Wa 1487/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udostępnienia akt sprawy oddala skargę. Minister Infrastruktury i Budownictwa postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku M. G. w sprawie udostępnienia akt sprawy. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: R. G., działając jako pełnomocnik M. G., pismem z dnia 4 listopada 2014 r. wystąpił do Wojewody [...] o udostępnienie - w celu wykonania fotokopii - całych akt postępowania nr [...] dotyczącego uregulowania w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.) własności nieruchomości położonej w Gminie O., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną nr [...] (obecnie nr [...]). Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., działając na podstawie art. 105 § 1 Kpa w związku z art. 73 § 1 Kpa i art. 126 Kpa, umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe uznając, że w sprawie nie wykazano interesu prawnego do sporządzenia fotokopii dokumentów, zawartych we wskazanych wyżej aktach nr [...], jak tego wymaga art. 73 § 1 Kpa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła M. G. reprezentowana przez R. G. Minister Infrastruktury i Budownictwa rozpoznając sprawę uznał, że postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Organ przytoczył treść art. 73 § 1 i § 2 Kpa, art. 28 Kpa, a także stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne odnoszące się do kwestii strony postępowania administracyjnego oraz interesu prawnego i podkreślił, że wnosząca o udostępnienie akt M. G. nie wykazała interesu prawnego w postępowaniu prowadzonym przez Wojewodę [...] pod nr [...], które wszczęte zostało na wniosek Zarządu Województwa [...] z dnia 24 września 2014 r. W szczególności nie przedłożono jakichkolwiek dokumentów wskazujących na przysługujące wnioskodawczyni prawo rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości położonej w Gminie O., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha zajętej pod drogę publiczną. Minister Infrastruktury i Budownictwa zaznaczył, że w toku postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, ustalono że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] posiada nieuregulowany stan prawny. Natomiast prowadzenie postępowania w trybie nieuregulowanego stanu prawnego nie oznacza, że każdy ma dostęp do akt sprawy. Stronami postępowania, o którym mowa w art. 73 ust. 1 powołanej ustawy są osoba, która w dniu 31 grudnia 1998 r. była właścicielem nieruchomości oraz Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Ponadto stroną postępowania administracyjnego mogą być również osoby, które wykażą swój tytuł prawny do objętej postępowaniem nieruchomości. Zdaniem organu drugiej instancji Wojewoda [...] prawidłowo ocenił, że wobec nieuregulowanego stanu prawnego nieruchomości oraz braku jakichkolwiek dokumentów wskazujących na tytuł prawny wnioskodawczyni do przedmiotowej nieruchomości, nie posiada ona interesu prawnego w tym postępowaniu, a zatem nie przysługuje jej przymiot strony. Postępowanie wszczęte wnioskiem M. G., reprezentowanej przez R. G., należało więc umorzyć jako bezprzedmiotowe. Organ zaznaczył dodatkowo, że w obowiązującym stanie prawym utrwalone zostało stanowisko, że kwestia bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego w sprawie wpadkowej została poddana regulacji art. 105 § 1 Kpa, co oznacza, że w przypadkach bezprzedmiotowości postępowania w rozumieniu wskazanego przepisu organ jest zobowiązany do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu postępowania dotyczącego danej kwestii procesowej. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z faktu, że zostało ono uruchomione z inicjatywy podmiotu nieuprawnionego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2679/11). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M. G. wnosząc o jego uchylenie. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania dotyczącego nieodpłatnego nabycia z mocy prawa opisanej wyżej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], zarzucając organom liczne błędy i nieprawidłowości, a w szczególności brak zaangażowania w ustaleniu właścicieli działki nr [...], niewyjaśnienie wszystkich wątpliwości, niezgromadzenie pełnego materiału dowodowego, a także przewlekłe prowadzenie postępowania. Zdaniem skarżącej jest ona uprawniona do wystąpienia z żądaniem o udostępnienie akt sprawy nr [...], jest ona bowiem właścicielką działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] położonych w Gminie O., obręb [...], objętych wnioskiem Zarządu Województwa [...] z dnia [...] września 2014 r. złożonym w trybie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Skarżąca zarzuciła, że działania organu polegające na utrudnianiu udostępniania akt są bezprawne i mają na celu przejęcie w/w działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] stanowiących jej własność, włączonych do akt sprawy nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jest postanowienie organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Zaskarżonym postanowieniem Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. umarzające jako bezprzedmiotowe postępowanie z wniosku M. G. o udostępnienie akt sprawy prowadzonej pod nr [...] uznając, że wnioskodawczyni nie posiada interesu prawnego w tej sprawie i nie przysługuje jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Zgodnie z art. 73 § 1 Kpa prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów przysługuje stronie postępowania. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73 § 2 Kpa). Stosownie do treści art. 28 Kpa stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że materialnoprawną podstawę do udziału w postępowaniu określonego podmiotu w charakterze strony stanowią konkretne normy prawne regulujące określony stosunek prawny. O tym czy jest się stroną postępowania administracyjnego decyduje więc nie sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Innymi słowy koniecznym warunkiem do uznania danego podmiotu za stronę postępowania jest posiadanie interesu prawnego lub obowiązku związanego z prowadzonym postępowaniem, wynikającego z przepisów prawa materialnego. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że postępowanie w sprawie oznaczonej nr [...], wszczęte na wniosek Zarządu Województwa [...] z dnia 24 września 2014 r., dotyczy uregulowania w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, własności nieruchomości położonej w Gminie O., obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę publiczną nr [...] (obecnie nr [...]). Z akt sprawy wynika jednocześnie, że właściciel przedmiotowej działki nie został ustalony. Jak słusznie zauważył organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 13 października 1998 r. stronami postępowania poza Skarbem Państwa lub jednostką samorządu terytorialnego są osoby, które w dniu 31 grudnia 1998 r. były właścicielami nieruchomości lub ich spadkobiercy oraz osoby, którym obecnie przysługują prawa rzeczowe do nieruchomości lub ich spadkobiercy. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że M. G. nie jest właścicielką (spadkobiercą właściciela) i nie posiada jakiegokolwiek tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości oznaczonej nr [...], objętej postępowaniem prowadzonym w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. pod nr [...]. Z akt sprawy wynika jedynie, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], obręb [...], których m.in. dotyczył wniosek Zarządu Województwa [...] z dnia 24 września 2014 r. złożony w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Postępowanie dotyczące przedmiotowych działek prowadzone jest pod oddzielnym numerem ([...]) i skarżąca – jako strona postępowania - miała i ma możliwość zapoznania się z aktami dotyczącymi tej sprawy. Oczywiste zatem jest, że M. G. nie ma interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 Kpa w sprawie dotyczącej postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, dotyczącego działki oznaczonej nr [...], obręb [...]. Jak wskazano nie jest ona właścicielką przedmiotowej działki i nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałby jej tytuł prawny do tej nieruchomości. Słusznie zatem organy stwierdziły, że skarżąca nie jest stroną postępowania prowadzonego pod nr [...], a tym samym nie mogła skutecznie domagać się udostępnienia przedmiotowych akt administracyjnych w zakresie określonym w art. 73 § 1 Kpa. Zdaniem Sądu prawidłowo też organy orzekające uznały, że w obowiązującym stanie prawnym w przypadku bezprzedmiotowości postępowania (w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa) dotyczącego danej kwestii procesowej, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia orzekającego o umorzeniu tego postępowania. Dodatkowo wskazać trzeba, że dokonując kontroli postanowienia podjętego w sprawie udostępnienia akt danego postępowania (postanowienie wpadkowe) Sąd nie bada i nie ocenia prawidłowości prowadzenia postępowania głównego i zapadłych w nim rozstrzygnięć. Tym samym podnoszone w skardze zarzuty i związana z nimi argumentacja, odnoszące się do postępowania prowadzonego w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. nie mogły być przez Sąd uwzględnione. Rozpoznając przedmiotowa sprawę Sąd nie dopatrzył się też naruszenia zasad postępowania określonych w Kpa. Organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w należyty sposób uzasadniły zajęte stanowisko. Złożona skarga jest więc bezzasadna i brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Na marginesie wskazać trzeba, że dla osób niemających statusu stron lub którym organy takiego statusu nie przyznały, przysługuje uprawnienie do zapoznania się z aktami administracyjnymi na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji.