I SA/Wa 1506/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] grudnia 2011 r., nr [...], orzekającą o zwrocie przez J. G. świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz A. G. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] stycznia 2010 r. nr [...] Prezydent W. ustalił prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionej do alimentów A. G. na okres od 1.01.2010 r. do 30.09.2010 r., w wysokości zasądzonych alimentów tj. [...] złotych miesięcznie. O treści decyzji dłużnik alimentacyjny – J. G. został poinformowany zawiadomieniem z [...] stycznia 2010 r. Zawiadomieniem z [...] października 2010 r. J. G. poinformowany został o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz A. G. świadczeń, a następnie decyzją z [...] grudnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) Prezydent W. zobowiązał J. G. do zwrotu ww. świadczeń w wysokości [...] złotych wraz z odsetkami ustawowymi, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...] złotych i naliczane będą do dnia spłaty całości zadłużenia. W uzasadnieniu decyzji organ w formie tabeli przedstawił zestawienie wypłaconych świadczeń alimentacyjnych oraz należnych odsetek wyliczonych na ostatni dzień miesiąca, w którym dokonano wypłaty. Dłużnik alimentacyjny pismem z [...] stycznia 2011 r. zwrócił się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie powyższej decyzji i przedstawienie dowodów wypłat kwot, których ona dotyczy, a także przedstawienie zaświadczenia komornika sądowego, na podstawie którego przyznano kwoty, których zwrot jest żądany. W następstwie rozpoznania tego wniosku Prezydent W. postanowieniem z [...] lutego 2011 r. odmówił uzupełnienia decyzji. W tym stanie rzeczy J. G. wniósł odwołanie od decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2010 r. zarzucając organowi, że nie przedstawił dowodów, w oparciu o które żąda zwrotu wypłaconych świadczeń. W następstwie rozpoznania powyższego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję Prezydenta W. Wskazując na treść art. 27 ustawy z 7 września 2007 r. Kolegium wywodziło, że z przepisu tego wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu organowi właściwemu wierzyciela świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej łącznie z ustawowymi odsetkami. Na organie właściwym wierzyciela ciąży zaś obowiązek wydania decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych świadczeń, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Odnosząc się zaś do podniesionego w odwołaniu zarzutu, Kolegium wskazało, że zawiadomieniem z [...] stycznia 2010 r. dłużnik alimentacyjny poinformowany został o przyznanym osobie uprawnionej świadczeniu na okres od 1.01,2010 r. do 30.09.2010 r., oraz o obowiązku wynikającym z art. 27 ustawy z 7 września 2007 r. Jednocześnie organ poinformował stronę, o przewidzianym w ww. ustawie trybie stosowania ulg przy spłacie przedmiotowych należności, w postaci możliwości ubiegania się o ich umorzenia w całości lub części, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności. Na powyższą decyzję J. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi powtórzył on podnoszone na etapie postępowania odwoławczego zarzuty odnoszące się do braku dowodów potwierdzających wypłaty kwot, których zwrot orzeczono zakwestionowaną decyzją. Wskazywał na brak właściwego uzasadnienia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a co za tym idzie naruszenie przez ten organ art. 107 § 3 k.p.a. Wywodził także, że niedopuszczalne było utrzymanie w mocy decyzji, która wydana została z naruszeniem prawa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzając ją decyzji Prezydenta W. z [...] grudnia 2010 r., nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta W., którą organ ten zobowiązał, w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. – o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1 poz. 7 ze zm.; dalej: "p.o.u.a."), dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, przyznanych i wypłaconych na rzecz A. G. w oparciu o decyzję Prezydenta W. z [...] stycznia 2011 r. nr [...], w wysokości [...] złotych wraz z należnymi odsetkami, które na dzień wydania pierwszoinstancyjnej decyzji wynosiły [...] złotych. Na wstępie podnieść należy, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jest świadczeniem wypłacanym przez Państwo zamiast alimentów, w sytuacji gdy osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny nie wywiązuje się z tego zobowiązania. Jest to świadczenie zwrotne, które obciąża dłużnika alimentacyjnego. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 1 p.o.u.a. dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. W myśl ust. 2 ww. artykułu, decyzję w sprawie zwrotu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego organ właściwy wierzyciela wydaje po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania tych świadczeń. Postępowanie wyjaśniające w sprawie nałożenia na dłużnika alimentacyjnego obowiązku zwrotu wypłaconych świadczeń jest jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych postępowaniem znacznie uproszczonym, gdyż sprowadza się ono w istocie do ustalenia czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy określone w niej świadczenia zostały osobie uprawnionej wypłacone (por. wyrok WSA z 21.10.2010 r. II SA/Po 491/10, Lex nr 754443). Nie oznacza to jednak, że w postepowaniu tym organ zwolniony jest z obowiązku stosowania zasad ogólnych postepowania administracyjnego, w tym wyrażonej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej oraz uwzględniania w toku załatwiania spraw interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zasady przekonywania – art. 11 k.p.a., wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz uzasadniania podejmowanych w sprawie rozstrzygnięć zgodnie z regułami ustanowionymi w art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe oznacza to, że w toku prowadzonego postępowania w przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej musi dysponować ostateczną decyzją ustalającą świadczenia oraz zobowiązany jest zebrać materiał dowodowy pozwalający na ustalenie faktycznie wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej należnych jej świadczeń oraz określić w sposób niebudzący wątpliwości daty realizacji tych wypłat. Obowiązek zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego aktualizuje się bowiem dopiero z chwilą ich wypłaty. Data wypłaty świadczenia ma zaś istotne znaczenie przy ustalaniu należnych od dłużnika odsetek ustawowych. Naliczane są one bowiem, w myśl art. 27 ust. 1a p.o.u.a. od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia. W niniejszej sprawie daty wypłaty świadczeń alimentacyjnych na rzecz A. G. określone zostały w decyzji Prezydenta W. w formie zestawienia tabelarycznego, bez jakiegokolwiek wyjaśnienia w oparciu o jakie dowody dane te zostały ustalone. Uzasadnienie tej decyzji ograniczało się bowiem wyłącznie do przytoczeniem treści art. 27 ust. 1 p.o.u.a. oraz wspomnianego zestawienia. Dowodów takich brak jest również w aktach administracyjnych sprawy. Na braki materiału dowodowego w tym zakresie zwracał przy tym uwagę skarżący jeszcze na etapie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji, żądając ich przedstawienia (vide: protokół z rozmowy przeprowadzonej z J. G. w dniu [...] grudnia 2011r. – k. 68 akt administracyjnych). Również w toku prowadzonego przez organ odwoławczy postępowania takie dowody nie zostały zgromadzone. W nadesłanych do sądu aktach znajduje się wprawdzie wydruk komputerowy, obrazujący stan zadłużenia J. G. względem funduszu alimentacyjnego (k. 50 ). Zważyć jednak należy, że zestawienie to (niezależnie od tego, że nie zawiera informacji kto i na podstawie jakich danych je sporządził, co wyklucza uznanie tak sporządzonego pisma za dowód w sprawie) - w odniesieniu do okresu świadczeniowego objętego decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...] - wskazuje wyłącznie na dwie wypłaty świadczenia zrealizowane w lutym 2011 r. (poz. 19 i 20 zestawienia). Nie zawiera ono informacji o stanie realizacji świadczeń w okresie od 1.03.2010 do 30.09.2010 r. Brak jest tych danych także w innych załączonych do akt wydrukach obrazujących stan zadłużenia J. G. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jak też zaliczek alimentacyjnych. Przy czym, co należy podkreślić, w aktach tych brak jest również ostatecznej decyzji ustalającej prawo do świadczeń na rzecz A. G. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie brak jest kluczowych dla jej rozstrzygnięcia dowodów, tj. ostatecznej decyzji ustalającej świadczenie alimentacyjne oraz dowodów wypłat tych świadczeń, to już sam ten fakt w zestawieniu z lakoniczną treścią sporządzonych przez organy obu instancji uzasadnień podjętych rozstrzygnięć, wskazuje na zasadność zarzutów skargi, co skutkować musi uchyleniem obydwu wydanych w sprawie decyzji, jako wydanych przy nieustalonych istotnych okolicznościach stanu faktycznego, a więc z naruszeniem art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 25 p.o.u.a. Nie można wszak obciążyć dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu świadczenia, co do którego brak jest pewności czy zostało ono wypłacone. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni stanowisko Sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, ustali w oparciu o dokumenty księgowe, kiedy zrealizowana zostały wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dowody potwierdzające ich wypłatę dołączy do akt, umożliwi zapoznanie się ze zgromadzoną dokumentacją dłużnikowi alimentacyjnemu i dopiero w następstwie tak przeprowadzonego postępowania, w oparciu o zgromadzonych w aktach sprawy materiał dowodowy, podejmie rozstrzygnięcie, które właściwie uzasadni, stosując się do reguł ustanowionych w art. 107 § 3 k.p.a.