I SA/Wa 1522/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 3 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. T. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny 1. Nieruchomość o powierzchni [...] m2 położona w W. przy ul. [...], hip. Nr[...] , znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945r.) grunty nieruchomości [...] w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. 2. Wnioskiem z dnia 7 czerwca 1968 r. była właścicielka nieruchomości K. W. wystąpiła o ustalenie odszkodowania ww. nieruchomość. 3. Decyzją z dnia [...] października 1968 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej [...] - orzekając w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18 z 1961 r., poz. 94) -pozostawiło ten wniosek bez uwzględnienia. 4. W dniu 18 marca 1991 r. była właścicielka złożyła do Urzędu Rejonowego w W. wniosek o zwrot działki przy ul. [...], bądź o wypłatę za nią odszkodowania. Wnioskodawczyni zmarła, a w jej miejsce do postępowania przystąpiła E. T. , która w dniu 16 sierpnia 2000 r. sprecyzowała żądanie występując o ustalenie odszkodowania za przedmiotowa nieruchomość. 5. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Prezydent Miasta W. umorzył postępowanie odszkodowawcze stwierdzając, że w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] została już wydana decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1968 r. znak:[...] , a ponowne rozpatrzenie sprawy jest niedopuszczalne, gdyż zgodnie z brzmieniem art. 156 §1 pkt 3 kodeksu postępowania administracyjnego podjęte w tym zakresie decyzje byłyby dotknięte wadą nieważności, jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. 6. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., znak:[...], Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania stwierdzając, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1968 r. oparta była na przepisach ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, zatem nie zachodzi w tym przypadku tożsamość roszczenia. 7. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Organ stwierdził, że zgodnie z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm. - dalej ugn.) odszkodowanie może być przyznane za: gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5.04.1958 r., dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5.04.1958 r., lub działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21.11.1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5.04.1958 r. Dla oceny, jaki przed dniem wejścia w życie dekretu był charakter zabudowy nieruchomości, miarodajny jest stan wynikający z obowiązującego w dniu 21 listopada 1945 r. Ogólnego Planu Zabudowania W. , zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r. Z materiałów przesłanych przez Archiwum Państwowe W. przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2007 r. znak: [...] wynika, że według ww. planu nieruchomość przy ul. [...] położona była w strefie [...], w której obowiązywała zabudowa luźna lub grupowa o 2 kondygnacjach do wysokości 9 m, oraz 30% powierzchni zabudowania. Powyższe wskazuje, że grunt przedmiotowej nieruchomości mógł być przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, a zatem nieruchomość spełnia pierwszy z warunków umożliwiających przyznanie odszkodowania za działkę budowlaną. Jeśli natomiast chodzi o datę pozbawienia byłej właścicielki faktycznej możliwości władania nieruchomością hip. [...] należy uznać, że nastąpiło to przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wnioskiem złożonym w dniu 5 czerwca 1950 r. J. C. – [...] - wystąpił o przyznanie mu gruntu przy ul. [...] pod budowę pracowni [ ...]. Promesą z dnia [...] września 1950 r. [...] Prezydium Rady Narodowej W. przyrzekło przyznać mu prawo własności czasowej przedmiotowego gruntu i zezwoliło na podjęcie budowy domu z pracownią [...]. Zgodnie ze sprawozdaniem z miejsca budowy, sporządzonym w dniu 25 marca 1957 r. przez pracownika Prezydium w związku z wnioskiem inwestora o przedłużenie terminu zakończenia budowy, na nieruchomości przy ul. [...] prowadzona była budowa jednorodzinnego domu mieszkalnego oraz pracowni[...]. 8. W wyniku rozpoznania odwołania E. T. (zwanej dalej skarżącą) Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2008 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] w całości podzielił przedstawione powyżej stanowisko organu pierwszej instancji. Organ wskazał, że skoro budowa została rozpoczęta i prowadzona przed 5 kwietnia 1958 r. a teren został ogrodzony i zagospodarowany, należało uznać że poprzednia właścicielka utraciła faktyczne władanie przed tą datą. Stwierdzenie braku tej przesłanki oznacza w świetle treści art. 215 ust. 2 ugn konieczność odmowy przyznania odszkodowania. 9. Skarżąca nie zgodziła się z tym rozstrzygnięciem i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając decyzji Wojewody [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. naruszenie art. 7, art. 77, art. 9, art. 80, art. 107, art. 145 i art. 146 Kpa jak również rażące naruszenie art. 215 - ugn. Zdaniem skarżącej wszystkie niezbędne przesłanki do ustalenia odszkodowania wystąpiły. Organ błędnie przyjął, że utrata władztwa nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r., ponieważ samo rozdysponowanie nieruchomością przed 1958 r. pod budownictwo indywidualne nie może świadczyć o utracie władztwa. Podobnie rzecz się ma z pozwoleniem na budowę. Zdaniem skarżącej faktyczna budowa na działce rozpoczęła się dopiero po 1958 r., a do tego okresu właściciele wykonywali swe prawa właścicielskie. 10. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z póżn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy tym Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 119 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W związku z zawartym w skardze wnioskiem o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i brakiem sprzeciwu organu zaistniały podstawy do rozpoznania sprawy przez Sąd w trybie uproszczonym. 3. W przedmiotowej sprawie prowadzenie postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania było w ogóle niedopuszczalne z uwagi na istnienie w obrocie prawnym decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] października 1968 r. znak: [...] - orzekającej o pozostawieniu wniosku o ustalenie odszkodowania bez uwzględnienia. Powołana decyzja z 1968 r. została wydana w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jest ona ostateczna i prawomocna. Oznacza to, że decyzja ta pozostaje nadal w obiegu prawnym. Dopóki bowiem negatywna dla następców prawnych byłej właścicielki nieruchomości decyzja z 1968 r. pozostaje w obrocie prawnym, organ nie mógł ponownie rozstrzygać kwestii odszkodowania bez naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, o czym stanowi art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Prawidłowa zatem była decyzja Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2006 r. o umorzeniu postępowania, a późniejsze decyzje Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., Prezydenta W. z dnia [...] października 2008 r. oraz zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2010 r. obarczone są wadą nieważności, ponieważ rozstrzygają sprawę już zakończoną ostateczną decyzją. 4. Należy zaznaczyć, że w dacie wydania decyzji przez Prezydium Rady Narodowej [...] to jest w dniu [...] października 1968 r., obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, następnie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 ze zm.), a w dacie rozpoznania wniosku obecnego spadkobiercy, ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wyżej wymienione ustawy regulują w ten sam sposób podstawę do ustalenia odszkodowania za działkę gruntu lub za budynek na nieruchomości przejętej w trybie dekretu z 1945 r. Treść art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. została przejęta przez przepis art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., a następnie art. 215 ugn. W wymienionych przypadkach podstawowym kryterium dla ustalenia odszkodowania była faktyczna utrata władania działką gruntu lub budynkiem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Tak więc nie tylko nie zmienił się stan faktyczny sprawy, ale i nie zmieni się stan prawny stanowiący podstawę rozstrzygnięcia. 5. Tym samym wszelkie zarzuty zawarte w skardze nie mają znaczenia, ponieważ Sąd jest zobligowany do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa. Przy tym zgodnie z art. 134 § 2 ppsa Sąd stwierdzając nieważność zaskarżonego aktu może wydać orzeczenie na niekorzyść skarżącego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 135, art. 152 oraz art. 120 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.