I SA/Wa 1537/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. K. i M. N. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji oddala skargę. J. K. i M. N. (dalej, jako "Skarżący") wnieśli skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji własnej Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. [...]. Powyższe postanowienie wydane została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. [...] Minister Skarbu Państwa uchylił w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. K. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości A. w dawny województwie [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji (tiret pierwszy sentencji) oraz uchylił postanowienia wydane w przedmiotowej sprawie z powołaniem na przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., z dnia [...] marca 2007 r., z dnia [...] kwietnia 2007 r., z dnia [...] maja 2010 r. oraz z dnia [...] października 2012 r. (tiret drugi sentencji decyzji) Pismem z dnia 19 kwietnia 2013 r. Skarżący, reprezentowani przez adwokata, wnieśli do Ministra Skarbu Państwa o uzupełnienie ww. decyzji o rozstrzygnięcie w przedmiocie żądania przyznania kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego wg spisu kosztów stanowiących umowę stron wskazując, iż Minister Skarbu Państwa nie orzekł o powyższym, zaś podstawą prawną wniosku jest art. 56 § 2 k.p.a. Spis kosztów, którego dotyczyło żądanie, stanowił załącznik do odwołania złożonego w przedmiotowej sprawie. Według pisma obejmującego kosztorys kancelarii pełnomocnika, kosztem kancelarii jest honorarium w wysokości 43 200 zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wynoszący 17 zł ustalone na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego oraz § 6 pkt 6 w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat ponoszonych za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielanej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. Minister Skarbu Państwa odmówił uzupełnienia ww. decyzji wskazując, iż powołana we wniosku podstawa prawna żądania, tj. art. 56 § 2 k.p.a. nie odnosi się do zwrotu kosztów określonych we wniosku. Art. 56 § 2 k.p.a. dotyczy, bowiem kosztów osobistego stawiennictwa Strony na wezwanie organu do udziału w czynności postępowania, zaś we wniosku nie wskazano kosztów tego rodzaju. Tym samym roszczenia w tym przedmiocie wygasły z chwilą wydania decyzji przez organ I instancji, zaś w postępowaniu przed organem II instancji Takie koszty nie wystąpiły. Jednocześnie Minister Skarbu Państwa wskazał, iż ustalenie kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, które określa wysokość tych kosztów, osoby zobowiązane do ich poniesienia i sposób ich uiszczenia, na które to postanowienie służy zażalenie. Organ II instancji powołując się na pogląd doktryny wskazał, iż do kosztów postępowania administracyjnego nie zalicza się wydatków poniesionych przez strony na pomoc prawną do kosztów postępowania stwierdził, iż brak jest podstawy prawnej do wydania postanowienia na podstawie art. 264 k.p.a. Tym samym w decyzji z dnia [...] marca 2013 r. Minister Skarbu Państwa nie odniósł się do żądania zawartego w odwołaniu, dotyczącego przyznania kosztów postępowania w postaci ustanowienia przez Stronę pełnomocnika. Organ II instancji stwierdził, iż kwestia dopuszczalności żądania zasądzenia kosztów procesu była podnoszona w postanowieniu z dnia [...] marca 2013 r., na podstawie którego ustalono zakres postępowania odwoławczego Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, iż k.p.a. zawiera regulację kwestii opłat i kosztów postępowania (Dział IX ustawy), a tym samym powoływanie się na przepisy Kodeksu postępowania cywilnego z pominięciem tej regulacji, należy uznać za nieuprawnione. Przepisy k.p.c. stosuje się bowiem do postępowania sądowego w sprawach cywilnych. Brak także podstaw do stosowania w toku postępowania administracyjnego przepisów rozporządzenia z dnia 28 września 2009 r., choć organ nie kwestionuje oczywiście możliwości dowolnego ustalania wynagrodzenia pełnomocnika, nawet w wysokości wielokrotnie przekraczającej przewidziane w tym rozporządzeniu stawki minimalne. Minister Skarbu Państwa w oparciu o przepisy art. 261 i nast. k.p.a. wyjaśnił, iż zwrot poniesionych przez strony postępowania kosztów może nastąpić jedynie wyjątkowo, w szczególności wtedy, kiedy przepis prawa wyraźnie na to wskazuje. Zasadą jest bowiem, że stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Jednocześnie koszty wskazane w art. 263 § 1 k.p.a. (koszty poszczególnych czynności postępowania, w tym doręczeń, czynności dowodowych, ustanowienia biegłych etc.) oraz wydatków poniesionych w związku z osobistym stawiennictwem stron przed organem administracji, o ile związane ono było z wezwaniem przez organ obciążają organ. Tymczasem zarówno przepisy k.p.a., jak i ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie przewidują obowiązku ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu. Minister Skarbu Państwa, wobec treści art. 263 § 2 k.p.a. przewidującego możliwość zaliczenia do kosztów postępowania także innych kosztów bezpośrednio związanych z rozstrzygnięciem sprawy, podniósł, że w jego ocenie działalność pełnomocnika nie przyczyniła się do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Strona wnosiła bowiem, poprzez swego pełnomocnika, zażalenia na postanowienia wydawane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., co jedynie wydłużyło niniejsze postępowanie, albowiem zarzuty podnoszone w tych środkach zaskarżenia mogły być uznane za merytorycznie prawidłowe, jednak ich uwzględnienie było niemożliwe z przyczyn proceduralnych. Tym samym nie ma możliwości zaliczenia przedmiotowych wydatków do kosztów postępowania również na podstawie art. 263 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, iż również we wniosku o uzupełnienie decyzji nie zostały podniesione jakiekolwiek okoliczności uzasadniające stwierdzenie o bezpośrednim związku ustanowienia pełnomocnika z rozstrzygnięciem wydanym w przedmiotowej sprawie. Tym samy nie wydanie przez organ wyższego stopnia postanowienia o ustaleniu wysokości kosztów postępowania ani osób zobowiązanych do ich poniesienia jednocześnie z decyzją z dnia [...] marca 2013 r. na podstawie art. 264 k.p.a. wynika z faktu, że orzeczenie to byłoby bezprzedmiotowe w świetle braku kosztów postępowania - w rozumieniu przepisów Działu IX k.p.a. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. K. i M. N. reprezentowanych przez adwokata. Wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez jego uchylenie i przyznanie skarżącym dochodzonych kosztów postępowania według załączonego spisu kosztów, lub uchylenie i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, iż jeżeli skarżący decyzją organu II instancji wygrali sprawę w całości to w toku postępowania powinni otrzymać zwrot kosztów tego postępowania zgodnie ze spisem. Na potwierdzenie tego stwierdzenia pełnomocnik skarżących powołał postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2002 r., III CZP 13/02, OSNC 2004/1/6, a także wyroki Beyeler v. Włochy (art. 41) z 25 lutego 2002 r., Wielka Izba, skarga nr 33202/96, § 27, wyrokiem Arranitaki-Roboti i in. v. Grecja z 15 lutego 2008 r., Wielka Izba, skarga nr 27278/03, § 40). W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa w wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało oddalić, albowiem jej zarzuty były nieuzasadnione. Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji, to jest jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej i oceny tej dokonuje w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się, aby w zaskarżonym postanowieniu zostało naruszone prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego. Zarzuty rozpoznawanej skargi sprowadzały się zasadniczo do naruszenia przez organ II instancji art. 111 § 1 k.p.a., poprzez nieuzupełnienie decyzji w przedmiocie rozstrzygnięcia o zwrocie kosztów postępowania. Należy przypomnieć zatem, że zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W sprawie kosztów postępowania organ orzeka zatem odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy w drodze wydania decyzji. Powyższe oznacza, iż postanowienie wydawane w sprawie kosztów ma samodzielny byt, bo dotyczy kwestii incydentalnej niezwiązanej z istotą sprawy, lecz z czynnościami postępowania. W wyroku z dnia 20 maja 2010 r. (sygn. II OSK 880/09) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "W sprawie kosztów postępowania organ orzeka odrębnie, nie łącząc tego z załatwieniem sprawy w drodze wydania decyzji. W sprawie kosztów wydaje się zatem odrębne postanowienie, które ma samodzielny byt ponieważ dotyczy kwestii incydentalnej. Postanowienie takie stosowanie do art. 264 § 2 k.p.a. wydawane jest "w sprawie kosztów postępowania", a więc zarówno wtedy, gdy organ ustala takie koszty, jak i wtedy, gdy odmawia ich przyznania". Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Minister Skarbu Państwa prawidłowo zaskarżonym postanowieniem odmówił uzupełnienia decyzji własnej Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2013 r. [...], albowiem nie było ku temu podstaw prawnych by w sentencji decyzji znalazło się rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania. Nie mogą odnieść skutku powoływane przez pełnomocnika skarżących orzeczenia Sądu Najwyższego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Wskazywane postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2002 r. odnosi się bowiem do wykładni art. 109 k.p.c., a zatem do kwestii składania przez strony spisu kosztów w postępowaniu sądowym i braku możliwości kreowania przez sąd obowiązku udokumentowania wysokości poniesionych kosztów. Tymczasem w niniejszym postępowaniu Minister Skarbu Państwa nie prowadził postępowania w przedmiocie weryfikacji złożonego spisu kosztów poprzestając jedynie na zbadaniu czy istnieje możliwość orzeczenia w tym przedmiocie w decyzji, badając niejako na marginesie kwestię tego czy złożony spis mieści się w granicach określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. W odniesieniu do wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 5 stycznia 2000 r. (Beyeler v. Włochy. skarga nr 33202/96 http://www.echr.coe.int) oraz z dnia 15 lutego 2008 r. (Arranitaki-Roboti i in. v. Grecja, skarga nr 27278/03 http://www.echr.coe.int) oraz wskazane w nich jednostki orzeczeń (§ 27 i § 40) odnoszą się do możliwości orzeczenia przez ten Trybunał zadośćuczynienia w przypadku stwierdzenia naruszenia przez stronę przepisów konwencji. Reasumując, skarga podlegała oddaleniu, albowiem organ nie miał obowiązku, a nawet nie mógł orzec o kosztach postępowania w decyzji orzekającej co do istoty sprawy. Takie rozstrzygnięcie możliwe było na mocy oddzielnego aktu tj. postanowienia. Zaskarżona decyzja jest zatem kompletna i jako taka nie wymagała uzupełnienia, co też słusznie Minister Skarbu Państwa zauważył i dał temu wyraz w postanowieniu z dnia [...] maja 2013 r. oddalającym wniosek o uzupełnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).