I SA/Wa 1541/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi E. J. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o zwrocie wniosku E. J. o przyznanie w trybie art. 160 k.p.a. odszkodowania na skutek wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1995 r. nr [...], w stosunku do której Minister Infrastruktury ostateczną decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] stwierdził, iż w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Postanowienie z [...] czerwca 2012 r. wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej spraw. Wojewody [...], decyzją z dnia [...] lutego 1995 r. nr [...], stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Zakłady [...] "F." prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Z. przy ul. [...], oznaczonych jako dziali gruntu nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 oraz nabycie własności budynków znajdujących się na przedmiotowym gruncie, w tym część za odpłatnością. Minister Infrastruktury ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] stwierdził, iż w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa. Wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1763/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję Ministra Infrastruktury, zaś wyrokiem z dnia 25 maja 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną złożoną od tego wyroku. W tym stanie rzeczy E. J. wnioskiem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej o przyznanie, w trybie art. 160 k.p.a., odszkodowania za szkody wyrządzone wydaniem decyzji administracyjnej, co do której stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa w kwocie [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrócił powyższy wniosek E. J. wskazując, iż w obecnym stanie prawnym, wobec uchylenia art. 160 k.p.a. ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. – o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr162, poz. 1692), do odszkodowań za szkody wyrządzone niezgodną z prawem decyzją wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność stwierdzona została po tej dacie, ma zastosowanie wyłącznie art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego. Tym samym właściwym w sprawie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie jest sąd powszechny. W następstwie rozpoznania złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. utrzymał w mocy swoje rozstrzygniecie z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia, powołując się na uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10, a także orzecznictwo sądów administracyjnych, organ wywodził, iż w związku z uchyleniem ustawą z 17 czerwca 2004 r. art. 160 k.p.a. i zawartym w tej ustawie przepisem przejściowym (art. 5 ustawy), zgodnie z którym do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy (1 września 2004 r.) stosuje się m.in. art. 160 k.p.a. w jego dotychczasowym brzmieniu, w sprawach o odszkodowanie za szkody wyrządzone wydaną niezgodnie z prawem decyzją, o trybie dochodzenia odszkodowania, decyduje nie tylko data wydania wadliwej decyzji, ale również data wydania ostatecznej decyzji stwierdzającej nieważność takiego orzeczenia lub wydania go z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. Będzie on miał więc zastosowanie tylko wówczas, gdy zdarzenie i stan prawny uprawniający do dochodzenia roszczeń powstał przed dniem wejścia w życie ustawy. O ile zatem wadliwa decyzja wydana została przed dniem 1 września 2004 r. i przed tą datą stwierdzono jej nieważność, zastosowanie będzie miał art. 160 k.pa., ale jeżeli stwierdzenie nieważności decyzji (wydania jej z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a.) nastąpiło po tej dacie, w sprawie odszkodowania właściwy jest sąd powszechny, a odszkodowanie to dochodzone jest na zasadach określonych w art. 4171 § 2 k.c. Ponieważ zaś w niniejszej sprawie ostateczna decyzja stwierdzająca wydanie decyzji uwłaszczeniowej wydana została po dniu 1 września 2004 r., to, zdaniem organu, nie ma do niej zastosowania przepis art. 5 ww. ustawy z 17 czerwca 2004 r., a sprawa odszkodowania może być dochodzona wyłącznie przed sądem powszechnym. Tym samym wniosek E. J. o przyznanie w trybie art. 160 k.p.a. odszkodowania, podlega zwrotowi na podstawie art. 66 § 3 k.p.a. Na powyższe postanowienie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, E. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu naruszenie art. 66 § 3 w zw. z art. 160 k.p.a., w zw. z art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniach zakwestionowanych postanowień. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], utrzymujące w mocy własne postanowienie z [...] maja 2012 r. nr [...] o zwrocie E. J. jego wniosku o przyznanie w trybie art. 160 k.p.a. odszkodowania za szkodę powstałą w następstwie wydanych niezgodnie z prawem decyzji uwłaszczeniowej z 1997 rok, której wydanie z naruszeniem prawa zostało stwierdzone ostateczną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2009 r. Podstawą zwrotu podania było stwierdzenie przez organ, że w sprawie objętej żądaniem strony właściwy jest sąd powszechny. Zgodnie zaś z art. 66 § 3 zd. pierwsze k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Dla oceny legalności powyższego rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy sprawa objęta żądaniem strony podlega rozpatrzeniu na drodze postępowania administracyjnego, czy też, jak ustalił organ, właściwym do jej załatwienia jest sąd powszechny. Roszczenia o naprawienie szkody powstałej w wyniku wydania decyzji dotkniętej wadą nieważności były i są roszczeniami cywilnymi, jednakże do dnia 1 września 2004 r., na mocy art. 160 § 4 k.p.a., o odszkodowaniu orzekał (w postępowaniu jednoinstancyjnym) organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność decyzji, albo wydanie decyzji z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. Od ww. daty stan ten jednak uległ zmianie, na skutek uchylenia art. 160 k.p.a. przez art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692 ze zm.; dalej "ustawa nowelizująca"). Ustawa ta nadała nowe brzmienie art. 417 k.c. oraz wprowadziła do kodeksu cywilnego przepisy art. 417(1), i 417(2) normując w nich kompleksowo odpowiedzialność za szkody wyrządzone wykonywaniem władzy publicznej. Jednocześnie artykuł 5 powołanej ustawy stanowił, że do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie (co nastąpiło 1 września 2004 r.) stosuje się przepisy art. 417, art. 419, art. 420, art. 420(1), art. 420(2) i art. 421 k.c., oraz art. 153, art. 160 i art. 161 § 5 k.p.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej. Powołany przepis intertemporalny budził w początkowym okresie jego obowiązywania w orzecznictwie sądowym i sądowoadministracyjnym wątpliwości, powstałe na tle interpretacji użytego w nim pojęcia "zdarzeń i stanów prawnych"., Wobec istniejących rozbieżności wykładni ww. przepisów, Sąd Najwyższy, w następstwie rozpatrzenia wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, podjął w dniu 31 marca 2011 r. w pełnym składzie Izby Cywilnej uchwałę o sygn. akt III CZP/112/10 stwierdzającą, m.in. że do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1, 2, 3 i 6 k.p.a. Tym samym w uchwale tej Sąd Najwyższy przesądził, że nie mają w takich sytuacjach zastosowania uregulowania zawarte w § 4 i 5 art. 160 k.p.a., a więc ta część przepisu, która określała tryb dochodzenia roszczeń. Odszkodowania te od dnia 1 września 2004 r., mimo że ich źródłem jest wadliwa decyzja wydana przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, mogą być dochodzone wyłącznie w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Żadne bowiem racje leżące u podstaw ustawy nowelizującej nie przemawiają, zdaniem Sądu Najwyższego, za dalszym stosowaniem tych unormowań, nie tylko wtedy, gdy stwierdzenie nieważności lub wydania z naruszeniem art. 156 k.p.a. ostatecznej decyzji podjętej przed dniem 1 września 2004 r. nastąpiło po tym dniu, ale i wtedy, gdy nastąpiło ono wcześniej. Zważyć bowiem należy, że podleganie danego zdarzenia prawu obowiązującemu w chwili jego nastąpienia w najmniejszym stopniu nie sprzeciwia się dochodzeniu roszczenia wynikającego z tego zdarzenia w później unormowanym postępowaniu. Skład orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten w pełni podziela. Nie budzi wątpliwości sądu, że sprawa odszkodowania za szkody wyrządzone wydanymi niezgodnie z prawem decyzjami, jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c. i jako taka, wobec uchylenia z dniem 1 września 2004 r. uregulowania szczególnego jakim był 160 k.p.a., podlega ona rozpoznaniu na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym, stosownie do art. 2 § 1 k.p.c. To zaś wyklucza rozpoznanie takiej sprawy przez organ administracji publicznej. Bez znaczenia jest przy tym to, że materialnoprawną podstawę roszczeń oraz termin ich przedawnienia oceniać należy przez pryzmat uregulowań zawartych w art. 160 § 1,2,3 i 6 k.p.a. W tej sytuacji nie można, zdaniem Sądu skutecznie zarzucić Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, że orzekając o zwrocie podania, naruszył on art. 66 § 3 k.p.a. w zw. z art. 160 k.p.a. i art. 5 ustawy nowelizującej. Tym samym sformułowane w tym zakresie zarzuty skargi uznać należy za chybione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.