I SA/Wa 1572/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 1620/16. 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. O., J. O., Z. Z., A. Z. i J. Z. pismem z dnia [...] lipca 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 1620/16, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta W. i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. ozn. Nr hip. [...] dz. [...],[...],[...],[...],[...],[...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi W. grzywny z tytułu niewykonania wyroku na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu, stosownie do treści art. 154 § 7 P.p.s.a, na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę i mimo wystosowanych wezwań do wykonania wyroku Prezydent W. nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący zaznaczyli, że w związku z niewykonaniem wyroku ponieśli istotną krzywdę, która wynika z naruszenia dóbr osobistych skarżących w postaci prawa do wolności dysponowania swoją własności, zdrowia, prawa poszanowania do dziedzictwa rodzinnego, prawa do niezwłocznego rozpoznania sprawy przez właściwy organ lub sąd. Skutkiem tego naruszenia jest poczucie bezsilności, krzywdy i niesprawiedliwości. Czują się oni oszukani, przyznana suma pieniężna będzie zaś odpowiedzią na doznaną krzywdę. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc m.in., że w związku z wprowadzeniem zarządzeniem nr [...] nowej procedury postępowania w Biurze Spraw Dekretowych w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, z uwagi na konieczność dokonania analizy zgromadzonej dotychczas dokumentacji oraz ze względu na bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwości zakończenia sprawy we wcześniejszym terminie. Organ zaznaczył ponadto, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania i złożoność okoliczności, które powinny być ustalone, ma znaczący wpływ na terminowość ich rozpoznawania. O kolejności rozpatrzenia spraw nie może też decydować aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżących jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków. W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2019 r. skarżący szczegółowo opisali przebieg dotychczasowego postępowania, wnosząc dodatkowo o zarządzenie podjęcia środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwienia spraw przez organ w przyszłości oraz wskazanie Prezydentowi konieczności ukarania pracownika lub dyrektora Biura Spraw Dekretowych, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie i nie powiadomił skarżących o przyczynach niezałatwienia sprawy oraz nie załatwił jej w dodatkowym wyznaczonym terminie. Skarżący ponownie wystąpili o wymierzenie grzywny – w najwyższej możliwej wysokości oraz o przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa GUS na podstawie odrębnych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 154 § 1 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z treścią art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajdują się pisma skarżących z dnia [...] maja 2018 r. i z dnia [...] czerwca 2018 r., którymi wezwano Prezydenta W. do wykonania wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie czterech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 10 maja 2017 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 10 września 2017 r. Mimo to Prezydent W. nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionej skargi wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1297/17 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 500 zł. Pomimo powyższego orzeczenia wymierzającego grzywnę Prezydent W. nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Do dnia 22 stycznia 2019 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 25 stycznia 2017 r. terminu na załatwienie sprawy, a także mając na uwadze, że wcześniejszym wyrokiem z dnia 23 lutego 2018 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę w wysokości 500 zł w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 2000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Zauważyć przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, aktywność stron) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy Prezydent nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy. W dniu [...] listopada 2017 r. sporządzona została jedynie opinia geodezyjna dotycząca nieruchomości. Pismem z dnia 20 lipca 2017 r. organ poinformował ponadto pełnomocnika stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej zakończenia w dniu 30 listopada 2017 r. Mimo to sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo wcześniejszego wyroku wymierzającego grzywnę - nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku z dnia 25 stycznia 2017 r. termin został znacznie przekroczony. Sąd uznał jednocześnie brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że wskazana sankcja powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona. Zdaniem Sądu podnoszone w złożonej skardze okoliczności, dotyczące poczucia krzywdy, niesprawiedliwości i oczekiwania na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Zauważyć jednocześnie trzeba, że przepisy P.p.s.a nie przewidują możliwości zarządzenia przez sąd administracyjny podjęcia przez organ środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwienia spraw w przyszłości, czy też wydania orzeczenia nakazującego organowi ukaranie pracownika organu, który z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił sprawy w terminie, prowadził postępowanie dłużej niż było to niezbędne do jej załatwienia lub nie poinformował strony o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, o co skarżący wnosili m.in. w piśmie z dnia 17 stycznia 2019 r. Przedmiotowe żądania uznać należało za całkowicie bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). ----------------------- 5