I SA/Wa 1584/16

WyrokWSA w Warszawie2016-11-28

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Dariusz Pirogowicz, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od stanu świadomości lub winy świadczeniobiorcy?
Ratio decidendi
Świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia, jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Do zastosowania tego przepisu nie jest wymagane ustalenie stanu świadomości lub winy świadczeniobiorcy, a jedynie fakt wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie i odmowy jego przyznania.
Stan faktyczny
Skarżąca M. T. wniosła o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna. Po przyznaniu świadczenia, na jej wniosek wznowiono postępowanie, w wyniku którego uchylono pierwotną decyzję i odmówiono przyznania prawa do zasiłku. Następnie organy uznały wypłacone świadczenia za nienależnie pobrane i zobowiązały do ich zwrotu. Skarżąca kwestionowała uznanie świadczeń za nienależnie pobrane, argumentując m.in. brakiem należytego pouczenia i brakiem działania w złej wierze. Sąd oddalił skargę, uznając świadczenia za nienależnie pobrane na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania za świadczenie nienależnie pobrane i zwrocie świadczenia oddala skargę Zaskarżona decyzją z [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpoznaniu odwołania M. T. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia i zwrot świadczeń - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wnioskiem z [...] maja 2014 r. M. T. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad ojcem – Z. G. Wnioskodawczyni wniosła o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od [...] lipca 2013 r. - na stałe. W części III wniosku zaznaczyła, że w okresie od [...] lipca 2013 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie ustawy, tj. [...] maja 2014 r. oraz od dnia wejścia w życie ustawy tj. [...] maja 2014 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie pracuje w gospodarstwie rolnym. Decyzją z [...] września 2014 r., [...] organ I instancji przyznał Mariannie Toczyskiej: zasiłek dla opiekuna od [...] lipca 2013 r. do [...] kwietnia 2014 r. w wysokości [...] zł miesięcznie zasiłek dla opiekuna za okres od [...] maja 2014 r. do odwołania w wysokości [...] zł miesięcznie. odsetki ustawowe: w kwietniu 2014r. - [...] zł w marcu 2014 r. - [...] zł w lutym 2014 r. - [...] zł w styczniu 2014r. - [...]zł w grudniu 2013 r. – [...] zł w listopadzie 2013 r. - [...] zł w październiku 2013 r. - [...] zł we wrześniu 2013 r. - [...] zł w sierpniu 2013 r. - [...] zł w lipcu 2013 r. - [...] zł. Organ I instancji po wydaniu decyzji z [...] września 2014 r. przeprowadzał aktualizację wywiadu środowiskowego. W dniu [...] kwietnia 2016 r. do organu I instancji wpłynęło pismo M. T. w którym podała, że od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2016 r. pobierała zasiłek dla opiekuna na ojca w kwocie [...] zł miesięcznie. Wskazała, że pobraną kwotę zwróci do MOPR w [...]. Zwrot kwoty pobranych świadczeń jest związany z wyrejestrowaniem jej od [...] lipca 2013 r. z KRUS w związku ze złożonym oświadczeniem o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym. M. T. podkreśliła, że chce powrócić za ten okres do ubezpieczenia w KRUS, ponieważ w tym czasie pracowała w gospodarstwie rolnym i pobierała dopłaty. Zarówno przed wydaniem decyzji przyznającej świadczenie jak i po wydaniu decyzji pracuje w gospodarstwie rolnym na własnych gruntach. Chce pozostać nadal ubezpieczona w KRUS. M. T. wniosła o wznowienie postępowania. Postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] września 2014 r. przyznającą prawo do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem Z. G. Decyzją z [...] kwietnia 2016 r., nr [...] organ I instancji: 1. uchylił w całości decyzję ostateczną z [...] września 2014 r. przyznającą M. T. prawo do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem – Z. T. - na okres od [...] lipca 2013 r. do odwołania, na podstawie której pobrała świadczenie od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2016 r. 2. odmówił przyznania M. T. prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem. Decyzję odebrała osobiście M. T. [...] kwietnia 2016 r. Zawiadomieniem z [...] maja 2016 r. organ I instancji na podstawie art. 61 § 4 kpa zawiadomił M. T. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia i zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wypłaconych na podstawie decyzji z [...] września 2014 r. W dniu [...] maja 2016 r. do organu wpłynęło pismo M. T., w którym wskazała, że do wniosku dołączyła oświadczenie z [...] maja 2014 r. o ubezpieczeniu w KRUS. Podniosła, że w aktach sprawy jest wiele dokumentów, które stwierdzały, że jest rolnikiem pracującym w gospodarstwie. Podkreśliła, że nie obciążała MOPR swoim ubezpieczeniem, osobiście płaciła składaki KRUS. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...]: 1. uznał za świadczenie nienależnie pobrane zasiłek dla opiekuna wypłacony M. T. z tytułu opieki nad ojcem Z. G. -na podstawie decyzji z [...] września 2014 r. - za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2016 r. w łącznej kwocie [...] zł 2. uznał za świadczenie nienależnie pobrane odsetki ustawowe wypłacone M. T. na podstawie decyzji z [...] września 2014 r. za miesiące przysługiwania świadczenia - od [...] lipca 2013 r. do kwietnia 2014 r. - w łącznej kwocie [...] zł 3. zobowiązał M. T. do zwrotu ww. nienależnie pobranych świadczeń w kwocie głównej [...] zł Odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] czerwca 2016 r. wniosła M. T. Podniosła w nim, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, że pobrała nienależne świadczenie i nie wraziła zgody na zwrot wypłaconych kwot. W dniu [...] lipca 2016 r. strona zapoznała się z materiałem zgormadzonym w sprawie i zobowiązała się do dostarczenia w ustawowym terminie dodatkowych dokumentów. W dniu [...] lipca 2016 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo M. T., w którym podniosła, że zrezygnowała z ubezpieczenia w ZUS i musiała powrócić do ubezpieczenia w KRUS pisząc oświadczenie, że prowadzi nadal gospodarstwo rolne. Podkreśliła, że prace fizyczne wykonuje mąż i pracownicy sezonowi. Odwołująca wskazała, że opiekuje się ojcem. Do pisma dołączyła kserokopie różnych dokumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę wyjaśniło, że warunki nabywania prawa do zasiłku dla opiekuna reguluje ustawa z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz.162). Organ przytoczył treść art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Organ wskazał, że art. 10 ust 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów w kwestiach nieuregulowanych odsyła do regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz.195 ). Zgodnie z art. 30 ust. 2 tej ustawy za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5 za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. Zgodnie z art. 30 ust 1 ustawy osoba która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne zobowiązana jest do ich zwrotu. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w orzecznictwie na tle regulacji wynikającej z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy odróżnić "nienależne świadczenie" od "świadczenia nienależnie pobranego". Wskazuje się, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym i występuje między innymi wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy taka podstawa odpadła. Natomiast "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zarzut dotyczy tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została prawidłowo pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań, dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Organ podkreślił, że ustawodawca w art. 3 ust.1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. wyraźnie wskazał, że w przypadku gdy o zasiłek dla opiekuna ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników lub domownicy, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015 r. poz. 704, z późn. zm.) świadczenie to przysługuje odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 3 ust.2 ustawy). Kolegium podniosło, że we wniosku z [...] maja 2014 r. odwołująca wskazała, że od [...] lipca 2013 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego. Odebranie powyższego oświadczenia było niezbędną przesłanką do przyznania przez organ wnioskowanego świadczenia. W toku dalszego postępowania w składanych pismach M. T. wskazywała na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w nim wskazuje dołączona do akt sprawy dokumentacja dotycząca wydania decyzji Prezesa KRUS z [...] maja 2016 r. z uzasadnienia której wynika cyt.: "przedłożone nowe wyjaśnienia i dowody wskazują że faktycznie nieprzerwanie prowadziła Pani i prowadzi nadal działalność rolniczą na posiadanych gruntach". Kolegium zauważyło, że niezbędnym wymogiem do przyznania prawa do świadczenia w formie zasiłku dla opiekuna było złożenie oświadczenia o zaprzestaniu pracy w gospodarstwie rolnym. Przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie przewidują innej drogi dowodowej na potwierdzenie zaprzestania pracy w gospodarstwie rolnym, niż złożenie pod rygorem odpowiedzialności karnej stosownego oświadczenia. Kolegium podkreśliło, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że odwołująca pracowała i nadal pracuje we własnym gospodarstwie rolnym, wobec czego nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących prawo do zasiłku dla opiekuna. Zatem wypłacone przez organ I instancji świadczenia za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2016 r. tj. zasiłki dla opiekuna wraz z ustawowymi odsetkami w łącznej kwocie [...] zł podlegają zwrotowi, jako świadczenia nienależnie pobrane. Kolegium stwierdziło, że wskazana przez odwołującą trudna sytuacja może mieć wpływ na ewentualne umorzenie kwot z tytułu nienależnie pobranego świadczenia. W przypadku złożenia takiego wniosku będzie on przedmiotem oddzielnego postępowania przed organem I instancji. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] sierpnia 2016 r. skargę złożyła M. T. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, mające wpływ na jej treść, a także istotne znacznie dla rozstrzygnięcia w sprawie, naruszenie przepisów: 1. art. 7, 77 i 80 kpa, poprzez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego w sposób wszechstronny i niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a oparcie rozstrzygnięcia w sprawie wyłącznie na oświadczeniu złożonym przez skarżącą, które to zostało złożone pod wpływem błędu skarżącej; 2. art. 8 kpa, poprzez wydanie decyzji bez wszechstronnego zbadania sprawy, nie wzięcia pod uwagę wyjaśnień skarżącej i założenie, że skarżąca działała w złej wierze, podczas gdy została niedostatecznie poinformowana i wprowadzona w błąd przez pracownika MOPR. 3. art. 9 kpa, poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżącej o stanie faktycznym i prawnym, wprowadzenie skarżącej w błąd co do przysługujących jej praw, co doprowadziło do złożenia przez nią wadliwego oświadczenia woli, a w konsekwencji do uchylenia decyzji; 4. art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne przyjęcie, iż w niniejszej sprawie zaszły przesłanki warunkująca uznanie wypłaconego skarżącej zasiłku dla opiekuna za "świadczenie nienależnie pobrane", podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by skarżąca działała w złej wierze, a także by jej zachowanie wskazywało na jej świadome działanie mające na celu wprowadzenie organu w błąd. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi rozwinęła wyżej wskazane zarzuty. Skarżąca podniosła m. in., że miała przyznane świadczenie pielęgnacyjne na chorego ojca od 2011 r. Świadczenie to zostało zmienione na zasiłek dla opiekuna. Aby je otrzymać musiała ponownie złożyć wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna wraz z załącznikami. W związku z opieką nad chorym ojcem złożyła oświadczenie, iż jest małżonkiem rolnika i zaprzestała wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, oddalonym o 30 km od miejsca zamieszkania jej i ojca. Nie została wówczas poinformowana, że składając oświadczenie koniecznym jest wyrejestrowanie z KRUS i opłacanie składek w ZUS. Dopiero w 2016 roku została wezwana do MOPR, gdzie poinformowano ją, że zostanie wyrejestrowana z KRUS. Wobec tego złożyła pismo o rezygnacji z pobierania zasiłku dla opiekuna. By nie tracić składek w KRUS i prawa do emerytury zmuszona była ponownie zarejestrować się w KRUS oraz złożyć oświadczenie, że pracowała i nadal pracuje w gospodarstwie rolnym. Skarżąca wskazała, że "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Zwrot świadczenia obciąża bowiem tylko tego, kto przyjął je w złej wierze. Aby można było nałożyć obowiązek zwrotu świadczenia, należy w sposób niebudzący wątpliwości wykazać, że pobierając określone świadczenie osoba działała niezgodnie z prawem. Skarżąca wyjaśniła, że gdyby w dacie składania wniosku miała informację, że zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego polega na wyrejestrowaniu się z KRUS, to nie złożyłby takiego oświadczenia. Podkreśliła, że jej zachowanie nie wskazuje na świadome działanie mające na celu wprowadzenie organu w błąd. Podniosła, że z akt sprawy nie wynika, by składając wniosek o przyznanie zasiłku dla opiekuna została przez organ należycie poinformowana, że nie jest wystarczające faktyczne (rzeczywiste) zaprzestanie działalności rolniczej, ale konieczne jest także jednoczesne zgłoszenie przez rolnika w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego rezygnacji z ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego. Informacja taka została przekazana skarżącej dopiero w 2016 r. Skarżąca podała, że w przypadku przyjęcia, że strona celowo wprowadziła organ administracji w błąd co do okoliczności prawnie istotnych w sprawie konieczne jest stwierdzenie, czy strona była świadoma, że fakty, o których nie powiedziała, były istotne dla sprawy, a zatem czy zdawała sobie sprawę z prawnego znaczenia określonych faktów, czy były jej znane odpowiednie przepisy prawa (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 listopada 2009 r., sygn. akt IV SA/G1 273/09, lex nr 531653). Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 30 ust 1 i ust 2 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) w zw. z art. 10 ust.1 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. 2016 r., poz. 162). Podnieść należy, że ustawą z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o osobach uprawnionych do alimentów, ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1302) zmienione zostały przepisy art. 30 ust. 3 i 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zmiany weszły w życie 18 września 2015 r. Ze zmienionych przepisów wynika, że w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie. Prawidłowo więc organ rozstrzygnął kwestie te w jednej decyzji. Jak wyżej wskazano, podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie od tego przepisu, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Z przepisu jednoznacznie wynika, że wyeliminowanie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne we wskazanych powyżej trybach (nieważności lub wznowienia postępowania) skutkuje uznaniem wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy, przewiduje skutek w razie wystąpienia opisanej w nim przesłanki, a decyzja zapadła w okolicznościach w nim opisanych ma niejako charakter związany. Oznacza to, że każde świadczenie wypłacone w warunkach w nim opisanych należy traktować jako świadczenie pobrane nienależnie (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 1773/12 lex 1336323, wyrok WSA w Szczecinie z 3 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Sz 1506/13 lex 1488301). Podnieść należy, że organ prowadząc postępowanie w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia, jest zobowiązany do ustalenia tylko tych okoliczności faktycznych, które mają bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie. Dla zaistnienia podstawy prawnej przewidzianej w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych decydujące znaczenia ma wyłącznie ustalenie, czy w sprawie wydano rozstrzygnięcie stwierdzające, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa nieważność decyzji przyznającej świadczenie, albo decyzję, którą po wznowieniu postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 kpa uchylono dotychczasową decyzję o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego przyznania. Ustawodawca w omawianym przepisie nie przewiduje żadnych dodatkowych przesłanek, w tym nie uzależnia jego zastosowania od spełnienia warunków, o których mowa w innych przypadkach tej ustawy w odniesieniu do świadczenia nienależnego pobranego. Omawiana regulacja jako stanowiąca samodzielną podstawę do wydania stosownego rozstrzygnięcia w sprawie, nie wymaga istnienia po stronie świadczeniobiorcy określonego stanu świadomości o tym, czy uprawnienie do otrzymywania świadczenia przysługuje. Odnosząc powyższe kwestie do niniejszej sprawy wskazać należy, że na wniosek skarżącej zostało wznowione postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z [...] września 2014 r. o przyznaniu jej zasiłku dla opiekuna. Po wznowieniu postępowania decyzją z [...] kwietnia 2016 r. Prezydent Miasta [...] uchylił decyzję z [...] września 2014 r. i odmówił skarżącej przyznania prawa do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ojcem Z. G. Decyzja stała się ostateczna. Jak wyżej zaznaczono, fakt wydania tej decyzji skutkuje uznaniem wypłaconego świadczenia za nienależnie pobrane, zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec tego wywody organu odnoszące się do świadomości skarżącej co do braku uprawnień do pobierania świadczenia, kwestii prawidłowego pouczenia co do przysługiwania świadczenia nie mają znaczenia w sprawie. Jednakże nie ma to wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wyżej zaznaczono, decydujące znaczenia ma wyłącznie ustalenie, że po wznowieniu postępowania uchylono dotychczasową decyzję, tj. decyzję z [...] września 2014 r. o przyznaniu świadczenia i orzeczono o odmowie jego przyznania. Dlatego też zarzuty skargi dotyczące wadliwego - w ocenie skarżącej - pouczenia jej o przysługującym prawie do zasiłku i warunkach jego utraty, wprowadzenia skarżącej w błąd, jak również przekonanie, iż nie działała w złej wierze, jak również, że nie wprowadziła organu w błąd, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dla regulacji zawartej w tym przepisie istotne jest bowiem wyeliminowanie (w trybach wskazanych w tym przepisie) z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie i odmowa jego przyznania. Kwestie wadliwego pouczenia strony, jej świadomości odnośnie prawa do świadczenia, braku podstaw do przyjęcia, że strona wprowadziła organ w błąd, mogłyby być badane, gdyby decyzja wydana była na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dlatego też powołany przez skarżącą wyrok WSA w Gliwicach nie ma zastosowania do niniejszej sprawy. Z przyczyn wyżej omówionych prawidłowo organy uznały, że świadczenie pobrane na podstawie decyzji z [...] września 2014 r. - za okres od [...] lipca 2013 r. do [...] marca 2016 r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami w kwocie [...] zł jest świadczeniem nienależnie pobranym. Wobec tego zarzut skargi dotyczące naruszenia przepisu art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez przyjęcie, że skarżąca pobrała nienależne świadczenia, jest chybiony. Zgodnie z art. 30 ust. 1 wyżej powołanej ustawy w zw. z art. 10 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów osoba, która pobrała nienależne świadczenia jest obowiązana do ich zwrotu. Organ szczegółowo wyliczył wysokość kwoty podlegającej zwrotowi wraz z odsetkami. Organy obydwu instancji prawidłowo przeprowadziły postępowanie w zakresie koniecznym do wydania rozstrzygnięcia. Wobec tego zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania są niezasadne. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło