I SA/Wa 1595/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta - Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] odmawiającą przyznania M. I. świadczenia w postaci zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: W wyniku rozpatrzenia wniosku M. I. z dnia 16 czerwca 2009 r. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. - działający z upoważnienia Wójta - decyzją z dnia [...] lipca 2009 r., nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej z powodu niespełnionych wymogów dochodowych. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że miesięczny dochód M. I. znacznie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej. Ponadto organ podkreślił, że uznając sytuację wnioskodawcy za przypadek szczególnie uzasadniony przyznano ww. - na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej - specjalne zasiłki celowe w miesiącu styczniu 2009 r. - [...] złotych, w miesiącu kwietniu 2009 r. -[...] złotych oraz w miesiącu maju 2009 r. -[...] złotych. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł M. I. podnosząc, że nie można odmówić mu pomocy powołując się na ustawę o pomocy społecznej, ponieważ grunty rolne których jest właścicielem są przez niego niezagospodarowane, zatem nie posiada z tego tytułu żadnych dochodów. W kolejnych pismach odwołujący się wniósł o podniesienie kwoty świadczeń przyznanych z pomocy społecznej do [...] złotych miesięcznie oraz wskazał, że cierpi na niedostatek z powodu opieszałości GOPS w P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. rozpatrując przedmiotowe odwołanie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji i wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że zgodnie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej ( Dz. U. z 2008 r. Nr 115,poz 728) zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Kolegium podkreśliło, że tylko łączne spełnienie wszystkich przesłanek warunkuje przyznanie świadczenia w tej formie, zaś organ administracji przyznając tę formę pomocy nie może kierować się uznaniowością. Przywołując przepisy ustawy określające zasady przyznawania zasiłku stałego organ odwoławczy podniósł, że M. I. nie spełnia przesłanki kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie [...] złotych. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż odwołujący się jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego oraz pobiera emeryturę z [...] w wysokości [...] złotych. Organ podkreślił, że wyliczony dochód z gospodarstwa rolnego (kwota [...] złotych) ma charakter ryczałtowy i jego ustalenie nie zależy od faktycznego uprawiania gospodarstwa rolnego. M. I. nie pozbawił się możliwości prowadzenia działalności rolniczej i tym samym na użytek ustawy o pomocy społecznej liczony jest dochód z będącego w jego posiadaniu gospodarstwa rolnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Kolegium stwierdziło, że łączny miesięczny dochód skarżącego ([...] złotych) znacznie przekracza kryterium dochodowe ustalone dla osoby samotnie gospodarującej i w związku tym przyznanie zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt jest niemożliwe. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] sierpnia 2009 r. stała się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez M. I. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jest pozbawiony środków do życia, zaś przypisywanie mu dochodów, których w rzeczywistości nie ma jest wyrazem stronniczości Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 7 grudnia 2009 r., stanowiącym uzupełnieni skargi, skarżący ponownie powołał się na swoją trudną sytuację materialną oraz podniósł, że ustawa o pomocy społecznej jest niezgodna z prawem wspólnotowym, a w tej sytuacji prawo to jest ważniejsze od prawa polskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Rozstrzygniecie niniejszej sprawy sprowadza się do oceny, czy organy administracji słusznie przyjęły, iż skarżący nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego. Na wstępie wskazać należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 powołanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspokajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Jednym z rodzajów świadczeń z pomocy społecznej jest zasiłek stały, którego materialnoprawną podstawę stanowi art. 37 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 powołanego przepisu zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Z treści tego przepisu wynika, iż przyznanie zasiłku stałego uzależnione jest od spełnienia przez osobę wnioskującą o ten rodzaj pomocy dwóch przesłanek: niezdolności do pracy oraz nieprzekraczania ustawowo określonego kryterium dochodowego. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W przypadku posiadania gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 złotych (art. 8 ust. 9 powołanej ustawy). Przy czym stosownie do ust. 4 powyższego artykułu do dochodu tego nie wlicza się jednorazowego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenia przedemerytalne w 2007 r. Zasiłek stały stanowi zaś różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 444 złotych miesięcznie i niższa niż 30 złotych (art. 37 ust. 2 pkt. 1 i ust. i 3). Kryterium to stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950) dla osoby samotnie gospodarującej wynosi obecnie 477 złotych. W świetle powyższych regulacji za prawidłowe należy uznać ustalenia organów orzekających odnoszące się do dochodu skarżącego. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, z którego dochód wyliczony zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej wynosi [...] złotych oraz pobiera emeryturę z [...] w wysokości [...] złotych. Zatem dochód skarżącego ([...] złotych) obliczony zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej znacznie przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej tj. 477 złotych. Podnieść w tym miejscu należy, iż - jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - wyliczony w oparciu o przepis art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej dochód z gospodarstwa rolnego ma charakter ryczałtowy i jego ustalenie nie zależy od faktycznych dochodów otrzymywanych z uprawy gospodarstwa rolnego. Zatem dla potrzeb ustalenia prawa do zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej organ administracji obowiązany jest uwzględnić dochód z będącego w jej posiadaniu gospodarstwa rolnego, bez względu na to, czy gospodarstwo rolne przynosi rzeczywiste dochody, czy też nie. Ustalony z góry dochód z jednego hektara przeliczeniowego nie musi więc pokrywać się z dochodem rzeczywiście osiąganym. Sztywne określenie dochodu nie pozwala też organowi na uwzględnienie różnych niespodziewanych zdarzeń losowych, które uniemożliwiły jego wypracowanie (por. wyrok NSA z dnia 23 października 1997 r., sygn. akt I SA 926/07, niepubl., wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Bd 841/08, niepubl.). Ponieważ prawidłowo wyliczony miesięczny dochód skarżącego przekracza kryterium dla osoby samotnie gospodarującej, to uznać należy, że organy administracji słusznie odmówiły przyznania świadczenia w postaci zasiłku stałego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.