I SA/Wa 1599/18

WyrokWSA w Warszawie2019-04-26

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, wydana z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, została wydana prawidłowo, czy też organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób dostateczny rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności zaświadczenia. Brak było dowodów potwierdzających, że osoba wskazana w zaświadczeniu nie była jedynym spadkobiercą lub osobą wskazaną przez uprawnionych. Organy nie dopełniły obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia, co stanowi istotne naruszenie zasad postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności zaświadczenia z 1998 r., które potwierdzało prawo M. N. do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP. Wojewoda oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzili nieważność zaświadczenia, uznając, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ uprawnienia do rekompensaty nie potwierdzono spadkobiercom M. M. (matki M. N.), a oświadczenie M. M. z 1986 r. o przekazaniu uprawnień synowi straciło skuteczność po jej śmierci w 1998 r. M. N. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Konwencji o prawach człowieka.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]. I SA/Wa 1599/18 U Z A S A D N I E N I E Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] stwierdzającą nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] września 1998 r. nr [...] stwierdzającego, że M. N. posiada uprawnienia do uzyskania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez W. M. we wsi P. (prawidłowo powinno być P.), powiat G. oraz przez M. N. w W. przy ul. [...], czyli na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: M. N. wnioskiem z dnia [...] lipca 1998 r. zwrócił się o wydanie zaświadczenia stwierdzającego prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami RP, załączając orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego nr [...] z dnia [...] stycznia 1947 r. oraz nr [...] z dnia [...] stycznia 1947 r., z których wynika, że W. M. oraz M. N. (N.) z d. M. pozostawiły nieruchomości w miejscowości P. oraz w W. przy ul. [...]; postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 25 czerwca 1987 r. sygn. akt I Ns 303/86 stwierdzające, że spadek po W. M. nabyła w całości córka M. M. oraz oświadczenie z dnia [...] października 1986 r., sporządzone z podpisem poświadczonym notarialnie, w którym M. N. z d. M., jako była właścicielka nieruchomości pozostawionej w W. przy ul. [...] oraz jako spadkobierczyni W. M. - byłej współwłaścicielki nieruchomości pozostawionej w miejscowości P., wskazała swojego syna M. N. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty. z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Kierownik Urzędu Rejonowego we W. zaświadczeniem z dnia [...] września 1998 r. stwierdził, że M. N. posiada uprawnienia do uzyskania ekwiwalentu za mienie pozostawione przez W. M. oraz przez M. N. na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru państwa polskiego. M. N. wnioskiem z dnia [...] grudnia 2008 r. wystąpiła do Wojewody [...] o ujawnienie w rejestrze wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty wynikającego z zaświadczenia z dnia [...] września 1998 r. W odpowiedzi na wezwanie organu wnioskodawczyni nadesłała postanowienie spadkowe z dnia [...] września 1999 r. stwierdzające nabycie spadku po M. N. Akta uzupełnione następnie zostały o odpis zupełny aktu zgonu wydany przez Urząd Stanu Cywilnego we W., z którego wynika, że M. M. primo voto N. zmarła dnia [...] lutego 1998 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. stwierdził nieważność zaświadczenia z dnia [...] września 1998 r. uznając, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż uprawnienia do rekompensaty nie potwierdzono spadkobiercom M. M. (primo voto N.), to jest osobom legitymującym się postanowieniem właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub o dziale spadku po M. M. (primo voto N.). M. N. złożyła odwołanie od powyższej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ przedstawił przepisy regulujące instytucję stwierdzenia nieważności decyzji oraz stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślając, że w niniejszej sprawie ocenie podlega zgodność z prawem zaświadczenia z dnia [...] września 1998 r. według przepisów obowiązujących w czasie jego podejmowania, czyli zgodnie z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 r. Nr 115, poz. 741 ze zm.). W myśl art. 212 ust. 4 tej ustawy zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Stosownie natomiast do z art. 212 ust. 5 ustawy, w razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą, uprawnienia do zaliczenia przysługiwały łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Minister zaznaczył, że z treści zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] września 1998 r. wynika, że M. N. potwierdzono uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za nieruchomość położoną w miejscowości P., gmina P., powiat G., w byłym województwie białostockim. Właścicielką nieruchomości była W. M., która zmarła w 1966 r. Jedyną jej spadkobierczynią była córka M. M. primo voto N., która oświadczeniem z dnia [...] października 1986 r. swoje uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu przekazała na rzecz syna M. N. Zdaniem organu oświadczenie M. N. z d. M. z dnia [...] października 1986 r. było niezgodne z obowiązującymi wówczas przepisami prawa, tj. art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Będąc jedyną spadkobierczynią po właścicielce pozostawionej nieruchomości, nie była ona uprawniona do wskazania żadnej innej osoby, na rzecz której miałaby nastąpić realizacja prawa do rekompensaty. Na dzień wydania zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W., mając na uwadze śmierć M. M., która nastąpiła w dniu [...] lutego 1998 r., uprawnionymi do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. M. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w myśl art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, byli spadkobiercy M. M., którzy nie zostali ustaleni w toku postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. W ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zaświadczenie z dnia [...] września 1998 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa również w zakresie w jakim potwierdzono M. N. uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] pozostawioną przez M. N. z d. M., która oświadczeniem z dnia [...] października 1986 r. swoje uprawnienie (jako była właścicielka) przekazała na rzecz syna M. N. Wprawdzie wskazanie to w momencie jego sporządzenia spełniało przesłanki z art. 212 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże istotne jest, że M. M. primo voto N. zmarła [...] lutego 1998 r., czyli przed wydaniem zaświadczenia. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami określały własne, odrębne od reguł cywilnoprawnych zasady zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych na terenach niewchodzących w skład obecnego obszaru państwa. Prawo to było i jest prawem publicznym, ściśle związanym z osobą repatrianta. Ustawa nie zawierała regulacji umożliwiającej dochodzenie odszkodowania według reguł obowiązujących w kodeksie cywilnym, a jedynie posługuje się pojęciem prawa do zaliczenia wartości pozostawionych nieruchomości, wprowadzonym na użytek ustawy. Minister przytoczył stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i podkreślił, że skoro prawo do rekompensaty (wcześniej prawo do zaliczenia) jest prawem publicznym i do tego prawem ściśle związanym z osobą repatrianta, to ubiegać się o nie może wyłącznie osoba, której według prawa administracyjnego takie uprawnienie może być przyznane w drodze decyzji na podstawie obowiązującej ustawy. Wskazanie w rozumieniu art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowiło szczególną instytucję, której skutkiem nie jest nabycie stricte rozumianego uprawnienia po stronie osoby wskazanej i utrata go po stronie repatrianta. Wskazanie należy odczytywać jako przesłankę z zakresu materialnego prawa administracyjnego, od której zależy możliwość ubiegania się przez spadkobiercę o "prawo zaliczenia" na swoją rzecz. Skuteczność wskazania zależy od istnienia uprawnienia po stronie wskazującego repatrianta, gdyż to jego status jest jego źródłem. Wskazanie nie oznaczało jednak cesji uprawnień. Tym samym zdaniem organu oświadczenie M. N. z d. M. z dnia [...] października 1986 r. nie wywarło skutków prawnych, a zatem nie można przyjąć, że nastąpiło trwałe przeniesienia uprawnienia do rekompensaty na osobę przez nią wskazaną. Wskazanie spadkobiercy, czy też współwłaściciela i umożliwienie mu wystąpienia o "prawo zaliczenia" nie rodzi bowiem skutków przelewu prawa czy ekspektatywy. Zastosowanie art. 212 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zaświadczeniu z dnia 9 września 1998 r. w zakresie nieruchomości stanowiącej własność M. N. z d. M. było więc niewłaściwe. Organ podkreślił, że regulacja ta miała zastosowanie jedynie za życia właściciela pozostawionych nieruchomości. W razie jego śmierci, zgodnie z art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich, wskazanemu przez osoby uprawnione. Ważność oświadczenia M. M. w zakresie wskazania M. N. jako osoby uprawnionej do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej w W. przy ul. [...] wygasała zatem z dniem śmierci byłej właścicielki tej nieruchomości. Na dzień wydania przez Kierownika Urzędu Rejonowego we W. w/w zaświadczenia, z uwagi śmierć M. M. primo voto N. w dniu [...] lutego 1998 r., uprawnionymi do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnymi granicami RP, w myśl art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, byli jej spadkobiercy, którzy nie zostali ustaleni w toku postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Kierownik Urzędu Rejonowego we W. bezpodstawnie zatem uznał, że M. N. przysługuje uprawnienie wynikające z art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaświadczenie wydane więc zostało z rażącym naruszeniem w/w przepisu z uwagi na fakt, że oświadczenie z dnia [...] października 1986 r. nie wywarto skutków prawnych. Jest ono zatem obciążone wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Odnosząc się do twierdzeń podnoszonych w odwołaniu organ zaznaczył, że z treści art. 156 § 2 kpa wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji (zaświadczenia) z przyczyny określonej w art. 156 § 1 pkt 2 kpa (rażące naruszenie prawa) nie jest ograniczone terminem. Organ wojewódzki nie był więc ograniczony terminem, który nie pozwalałby na stwierdzenie nieważności zaświadczenia z dnia [...] września 1998 r. Podstawą wyeliminowania tego zaświadczenia z obrotu prawnego była bowiem przesłanka rażącego naruszenia prawa. Zaświadczenie to nie wywołało również nieodwracalnych skutków prawnych, ponieważ prawo do rekompensaty nie zostało na jego podstawie zrealizowane. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. N. zarzucając naruszenie: 1) art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż uprawnienie do rekompensaty zostało skutecznie przekazane przez M. N., na mocy aktu darowizny z dnia [...] października 1986 r. synowi M. N., a pozostali bracia zostali, jak wynika z w/w aktu, spłaceni; 2) art. 156 § 1 pkt 2 kpa wobec błędnego zakwalifikowania przyznania prawa do rekompensaty jednemu ze spadkobierców ustawowych, któremu wcześniej uprawnienie do nabycia prawa do rekompensaty zostało przekazane w formie darowizny, a pozostali spadkobiercy zostali spłaceni, jako rażącego naruszenia prawa materialnego; 3) art. 6, art. 7a i art. 8 kpa wobec naruszenia zasady legalizmu oraz zaufania, poprzez zakwestionowanie decyzji przyznającej prawo do rekompensaty po upływie 20 lat od jej wydania,  4) art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie) poprzez stwierdzenie nieważności zaświadczenia po upływie 20 lat od jego wydania, 5) art. 1 Protokołu Nr 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (prawo do ochrony praw nabytych) poprzez pozbawienie strony prawa do rekompensaty po upływie 20 lat od jego stwierdzenia. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W ocenie sądu skarga , choć nie z powodów podniesionych przez Skarżącą - zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2018r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...], stwierdzającą nieważność zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...] r., stwierdzającego, że M. N. posiada uprawnienia do uzyskania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez W. M. we wsi P. powiat G. oraz przez M. N. w W. , przy ul. [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że zaświadczeniem z dnia [...] potwierdzono M. N. uprawnienie do otrzymania ekwiwalentu za w.w nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Właścicielką przedwojenną P. była W. M. zmarła w 1966r., której jedyną spadkobierczynią była córka M. M., która oświadczeniem z dnia [...] swoje uprawnienia do otrzymania ekwiwalentu przekazała synowi M. N. Zdaniem organu M. M. , w świetle art. 212 ust. 5 u.gn., będąc jedyną spadkobierczynią W. M. nie była uprawniona do wskazania żadnej innej osoby , na rzecz której miałaby nastąpić realizacja prawa do rekompensaty. Wskazane zaświadczenie zostało wydane z rażącym naruszeniem wskazanego wyżej przepisu także z tej przyczyny , że złożone przez nią oświadczenie z dnia [...], wskazujące syna do otrzymania ekwiwalentu przestało być skuteczne od dnia jej śmierci w dniu [...], tymczasem zaświadczenie Kierownik Urzędu Rejonowego wydał dniu [...], tj. w dacie gdy art. 212 ust. 5 u.g.n. przesądzał, że zaliczenie przysługiwało łącznie wszystkim spadkobiercom M. M., lub jednemu z nich wskazanemu przez osoby uprawnione. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 20 ustawy z dnia 08.07.2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej, do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczenia potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145a, art. 156 § 2, art. 147 – 152, art. 154 § 2, art. 155 – 159 oraz art. 161 – 163 kpa, z tym, że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio. Powyższe przesądza, że ustawodawca przewidział wprost możliwość zastosowania do "zaświadczeń zabużańskich" przepisów kpa dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji. Materialnoprawną przesłanką wydania zaświadczenia Kierownika Urzędu Rejonowego we W. z dnia [...], stwierdzającego, że M. N. posiada uprawnienia do uzyskania rekompensaty za mienie nieruchome pozostawione przez W. M. we wsi P. powiat G. oraz przez M. N. w W. , przy ul. [...], jest art. 212 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią tego przepisu, w brzmieniu na dzień wydania omawianego zaświadczenia : 1. na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonej na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, a które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez państwo miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą zalicza się wartość pozostawionych nieruchomości. 2. jeżeli wartość pozostawionych nieruchomości przewyższa wartość nieruchomości o których mowa w ustępie 1, nabytych jako ekwiwalent, różnica może być zaliczona na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki zabudowanej budynkiem, przeznaczonym na prowadzenie działalności handlowej, na pracownie do prowadzenia działalności twórczej, domem letniskowym, garażem, albo działki przeznaczonej pod tego rodzaju zabudowę. 3. W razie zaliczenia wartości nieruchomości o którym mowa w ustępie 1 nie stosuje się przepisów art. 62 i 109 4. Zaliczenie wartości nieruchomości o których mowa w ustępie 1, następuje na rzecz właściciela tych nieruchomości lub wskazanej przez niego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego 5. W razie śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych za granicą uprawnienia wynikające z ustępu 1 przysługują łącznie wszystkim jego spadkobiercom lub jednemu z nich wskazanemu przez osoby uprawnione W świetle powyższego wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest nadzwyczajnym, wyjątkowym środkiem weryfikacji rozstrzygnięć, stanowiącym odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 kpa zasady trwałości decyzji . W doktrynie prawa i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, to takie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Dotyczy ono przypadków ewidentnego bezprawia, którego nie można usprawiedliwiać ani tolerować (m.in. wyrok NSA z 4.07.1996 r. IISA 1621/95). Rażące naruszenie prawa ma miejsce w przypadku naruszenia wyraźnej, nie budzącej wątpliwości normy prawa materialnego lub normy prawa procesowego, przy czym oczywistość naruszenia prawa polega na oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa jest wyraźne wykazanie jaki konkretny przepis został naruszony i dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące (vide: wyrok NSA z dnia 21.10.1992 r. sygn. V SA 86/92 ). Z uwagi na szczególny charakter stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. konieczne jest aby badana decyzja w sposób niewątpliwy i oczywisty była dotknięta przynajmniej jedną z wad wymienionych w tym przepisie, a wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający. Z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa. Naruszenie o charakterze rażącym ma miejsce, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji, a sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją jest oczywista. Szczególnie istotnym jest, że rażące naruszenie prawa dotyczyć może naruszenia tylko takiej normy prawnej, która nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych, warunkiem uznania wystąpienia rażącego naruszenia prawa jest stwierdzenie, że w zakresie objętym konkretną decyzją administracyjną obowiązywał niewątpliwy stan prawny, gdyż tylko w ten sposób można oddzielić przypadki naruszenia prawa spowodowanego błędną wykładnią przepisów lub ich nieodpowiednim zastosowaniem, od rażącego naruszenia prawa w przypadku gdy norma prawa wymaga wykładni, a wynik tej wykładni może być różny. (vide: NSA z dnia 13.06.2007 I OSK/996). Tym samym zmiana wykładni normy prawnej, która była podstawą rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną, nie może być podstawą do kwalifikacji rażącego naruszenia prawa, obwarowanego sankcją nieważności, a spór co do wykładni przepisów prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności (vide: wyrok NSA z dnia 02.02.2006, II OSK 489/05) Analiza akt sprawy prowadzi zdaniem Sądu do wniosku, że prowadzący postępowanie nieważnościowe z urzędu organ nie wykazał, że zmarły M. N. nie był jedynym spadkobiercą swojej matki - w rozumieniu art.212 ust.5 – brak jest bowiem jakiegokolwiek dowodu, który by tezę organu uzasadniał. W szczególności okoliczności tej nie potwierdza postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt notarialny poświadczenia dziedziczenia po M. N. , ewentualnie wskazanie przez wszystkich uprawnionych osoby innej niż adresat zaświadczenia. Skoro zatem oczywistość naruszenia art.212 ust.5 u.g.n. polegać powinna na oczywistej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a wskazanym przepisem prawa , to bowiązkiem organu stwierdzającego nieważność kontrolowanego zaświadczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem podstawy prawnej dokonanego przez Kierownika Urzędu Rejonowego rozstrzygnięcia, było wyraźne wykazanie , że wymieniony przepis został jednoznacznie naruszony a ponadto dlaczego naruszenie to ocenił jako rażące. Skoro zatem z rażącym naruszeniem prawa nie można utożsamiać każdego naruszenia prawa, sam fakt nieustalenia przez Kierownika Urzędu Rejonowego wszystkich następców prawnych M. N. nie determinuje oceny, że sporne zaświadczenie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa. Naruszenie o charakterze rażącym ma miejsce, gdy decyzja nim dotknięta wywołuje skutki prawa nie dające się pogodzić z wymaganiami praworządności, którą należy chronić nawet kosztem obalenia ostatecznej decyzji. Taka sytuacja miałaby zaś ewentualnie miejsce w przypadku ustalenia, że M. N. faktycznie nie jest jedynym następcą prawnym M. N. , ani także osobą wskazaną przez osoby uprawnione. Powyższe oznacza, że postępowanie, w którym zapadła zaskarżona decyzja, dotknięte jest wadami wynikającymi z istotnego naruszenia zasad i przepisów postępowania administracyjnego, odnoszących się do kwestii gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny. Organy nie dopełniły bowiem obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu wystarczającym do jej rozstrzygnięcia. Na podstawie art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a., organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną podstawą do wydania decyzji administracyjnej oraz jej uzasadnienia. Istotnym jest, że w samej decyzji organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione. W następstwie wskazanego uchybienia organy , co najmniej przedwcześnie oceniły, że Kierownik urzędu Rejonowego wydał omawiane zaświadczenie z rażącym naruszeniem art. 212 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21.08.1997 r. Co do pozostałych zarzutów skargi podkreślić należy, że pozostają one bez wpływu na treść wyroku. Mając te okoliczności na uwadze, sąd uznał, że wydając zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą organy obu instancji naruszyły treść wskazanych wyżej przepisów prawa, co uzasadnia ich uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270). Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło