I SA/Wa 16/22
WyrokWSA w Warszawie2024-07-03
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Przemysław Żmich, Marek Maliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabywca praw i roszczeń dekretowych w drodze umowy cywilnoprawnej ma legitymację do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy?Ratio decidendi
Nabywca praw i roszczeń dekretowych w drodze umowy cywilnoprawnej nie posiada legitymacji do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23 jednoznacznie stwierdza, że umowa przelewu wierzytelności dekretowej nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną postępowania administracyjnego o wydanie decyzji na podstawie tego dekretu, a jedynie dotychczasowy właściciel lub jego spadkobiercy są uprawnieni do uzyskania prawa do gruntu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 27 października 2021 r., która uchyliła decyzję Prezydenta z dnia 22 stycznia 2008 r. o przyznaniu prawa użytkowania wieczystego. Skargi do WSA w Warszawie wniosły Miasto [...] oraz A. G., która nabyła roszczenia do nieruchomości od poprzedniego właściciela. Miasto [...] cofnęło skargę, a WSA umorzył postępowanie w tym zakresie. Skarga A. G. została oddalona, ponieważ sąd uznał, że nabywca praw w drodze umowy cywilnoprawnej nie miał legitymacji do ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego.Rozstrzygnięcie
1. Umorzono postępowanie w zakresie skargi Miasta [...].
2. Oddalono skargę A. G..Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Żmich, asesor WSA Marek Maliński (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2024 r. sprawy ze skarg Miasta [...] i A. G. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 27 października 2021 r. nr KR III R 58/19 w przedmiocie przyznania prawa użytkowania wieczystego 1. umarza postępowanie w zakresie skargi Miasta [...]; 2. oddala skargę A. G..
Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich (dalej również: "Komisja" lub "Organ"), decyzją z dnia 27 października 2021 r. nr KR III R 58/19, działając na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2021 r. poz. 795 ze zm; dalej zwaną: "ustawą z dnia 9 marca 2017 r." lub "Ustawą"), uchyliła w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Organ wskazał, że działając na podstawie art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. wszczął z urzędu postępowanie rozpoznawcze w sprawie o nr KR III R 58/19 w sprawie decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] odnoszącej się do nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], stanowiących działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], dla których Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste o numerach [...] oraz [...].
Postanowieniem Komisji z dnia 17 grudnia 2019 r. - działając na podstawie art. 26 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. - zawiadomiono właściwe organy administracji oraz sądy o wszczęciu z urzędu postępowania rozpoznawczego.
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2019 r. Organ zwrócił się do Społecznej Rady o wydanie opinii w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. Społeczna Rada złożyła opinię, w której wnioskowała o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r.
Zawiadomieniem z dnia 13 października 2021 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania rozpoznawczego w przedmiocie decyzji Prezydenta [...] dnia 22 stycznia 2008 r.
Postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r. Komisja dopuściła dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonych w [...] przy ul. [...], stanowiących działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], dla których Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgi wieczyste KW o numerach [...] oraz [...], hip. [...], według stanu na dzień 22 stycznia 2008 r. (tj. na dzień wydania decyzji Prezydenta [...] nr [...]).
Następnie w dniu 13 września 2021 r. Społeczna Rada przy Komisji przedstawiła opinię dotyczącą decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. W ocenie Społecznej Rady, Prezydent [...] nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności w sprawie i wydał decyzję z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nie zbadał przesłanki posiadania nieruchomości. Ponadto Społeczna Rada podniosła, że wydanie decyzji doprowadziło do skutków rażąco sprzecznych z interesem społecznym.
Zawiadomieniem z dnia 13 października 2021 r. ponownie poinformowano strony o zakończeniu postępowania rozpoznawczego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego Komisja ustaliła, że nieruchomości położone w [...] przy ul. [...], dawniej oznaczone były
jako [...]. Obecnie stanowią działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] Oddział Ksiąg Wieczystych z dnia 26 października 1948 r. nr [...] tytuł własności nieruchomości warszawskiej położonej w [...] przy ul. [...] uregulowany był jawnym wpisem na imię Z. W. w 3/4 części i Z. W.(1) w 1/4 części.
Następnie Komisja wskazała, że na podstawie umowy z dnia 31 października 1952 r., zawartej w formie aktu notarialnego przed notariuszem E. M., rep. nr [...] Z. W. i Z. W.(1) dokonały sprzedaży wszystkich praw i roszczeń do nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] pod numerem porządkowym [...] i posadowionego na niej dwupiętrowego domu murowanego na rzecz J. R. za cenę 69.500 zł. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia 22 marca 1995 r. sygn. akt [...] stwierdzono, że spadek po J. R. zmarłej w dniu [...] czerwca 1982 r. w [...] na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 15 czerwca 1982 r. otwartego i ogłoszonego w Sądzie Rejonowym dla [...], Wydział [...] Cywilny w dniu 22 marca 1995 r. nabyła siostra J. R. w całości.
W ocenie Organu nieruchomość położona przy ul. [...] była objęta działaniem Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279; dalej: "dekret"). W dniu 28 czerwca 1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu został złożony przez dawne właścicielki hipoteczne Z. W. oraz Z. B..
Decyzją z dnia 27 kwietnia 1968 r. nr: [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło przyznania Z. W. i Z. W.(1) prawa własności czasowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Decyzją Prezydium Rady Narodowej z dnia 30 maja 1968 r. nr [...] na podstawie art. 2,4 i 10 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1962 r. w sprawie przekazywania terenów w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 35, poz. 159), postanowiono przekazać Zarządowi Budynków Mieszkalnych [...] w użytkowanie nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...].
Decyzją Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 29 października
1993 r. nr [...] stwierdzono nieważność decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia 27 kwietnia 1968 r. nr: [...] z uwagi na to, że została wydana bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem art. 7 ust. 2 dekretu, bowiem w prowadzonym postępowanie uczestniczyła J. R. - nabywczyni nieruchomości od dawnych właścicielek hipotecznych. Nie podjęto – zdaniem Komisji -żadnych czynności, aby ustalić osobę właściciela i jego adres ani też nie wystąpiono do sądu z wnioskiem o wyznaczenie zastępcy osoby nieobecnej. W konsekwencji skierowano decyzję do osób niebędących w tej sprawie stronami.
Następnie Komisja wskazała, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Miasta [...] przy czym – w wyniku zawartych umów w 1980 r. i 1984 – sprzedane zostały lokale nr [...] i w związku z tym na rzecz właścicieli tych lokali ustanowiono użytkowanie wieczyste na stosownych częściach nieruchomości na której posadowiony jest sporny budynek.
Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji umową z dnia 9 stycznia 2003 r., zawartą w formie aktu notarialnego rep. [...] dokonano sprzedaży należących do J. R. praw do własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość z wyłączeniem lokali nr [...] oraz praw i roszczeń do ustanowienia użytkowania wieczystego działek gruntu nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 190 m2 i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 476 m2 położonych przy ul. [...] w [...] oraz praw i roszczeń przysługujących jej w toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowych za łączną cenę 75.000,00 zł, na rzecz A. G. i K. G. na zasadach wspólności ustawowej.
Decyzją z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] (dalej również: "decyzja reprywatyzacyjna") Prezydent [...] po rozpatrzeniu "wniosku złożonego w dniu 28 czerwca 1949 r. przez dawne współwłaścicielki hipoteczne - Z. W. i Z. B., o ustanowienie prawa własności czasowej (obecnie użytkowania wieczystego) do gruntu nieruchomości oznaczonej hipotecznie jako [...] - Nr rej. Hip. [...]", położonego w [...] przy ul. [...]:
1. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,6413 części w gruncie zabudowanym budynkiem mieszkalnym, oznaczonym w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 190 m2. uregulowanego w księdze wieczystej KW nr [...], położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz; A. i K. małżonków G. na zasadach wspólności ustawowej;
2. ustanowił na lat 99 prawo użytkowania wieczystego do gruntu zabudowanego budynkiem użytkowym, oznaczonego w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 476 m2, uregulowanego w księdze wieczystej [...], położonego w Warszawie przy ul. [...] na rzecz: A. i K. małżonków G. na zasadach wspólności ustawowej;
3. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt 1 przedmiotowej decyzji w wysokości 121,85 zł - płatny z góry w terminie do dnia 31 marca każdego roku na konto Urzędu Dzielnicy [...];
4. ustalił czynsz symboliczny z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu opisanego w pkt 2 przedmiotowej decyzji w wysokości netto 476 zł - płatny z góry w terminie do dnia 31 marca każdego roku na konto Urzędu Dzielnicy [...];
5. odmówił osobom wymienionym w pkt 1 i 2 przedmiotowej decyzji ustanowienia prawa
użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego 0,3587 części gruntu o powierzchni 190 m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] położonego w [...] przy ul. [...] - oddanego w użytkowanie wieczyste właścicielom lokali nr [...] - znajdującym się w budynku mieszkalnym położonym na przedmiotowym gruncie.
W następstwie decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. zawarto umowę z dnia 21 maja 2008 r. o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. Na mocy powyższej umowy Miasto [...] oddało w użytkowanie wieczyste nieruchomość położoną przy ul. [...], stanowiącą działkę nr [...] z obrębu [...] oraz działkę nr [...] z obrębu [...] na rzecz A. i K. małżonków G.. Następnie aktem notarialnym z dnia 6 lipca 2010 r. rep. [...] małżonkowie K. i A. G. dokonali podziału majątku wspólnego poprzez przeniesienie na A. G. posiadania nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ulicy [...] nr [...], stanowiącej działkę nr [...], z obrębu [...] oraz prawa własności usytuowanego na tej działce gruntu jednokondygnacyjnego budynku transportu i łączności, stanowiącego odrębną od gruntu nieruchomość oraz przeniesienie współposiadania i korzystania z udziału wynoszącego [...] części w prawie użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...], z obrębu [...] oraz w prawie własności usytuowanego na tej działce, trzykondygnacyjnego budynku mieszkalnego, stanowiącego odrębną od gruntu nieruchomość.
W wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego Komisja ustaliła, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. gdyż przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej.
Przedmiotem analizy Organu była kwestia ekwiwalentności świadczeń, wynikających z umowy sprzedaży, zawartej na podstawie aktu notarialnego z dnia 9 stycznia 2003 r. rep. [...]. Na mocy powyższej umowy J. R. sprzedała A. G. i K. G. należące do niej prawa do własności budynku, stanowiącego odrębną nieruchomość z wyłączeniem lokali nr [...], prawa i roszczenia do ustanowienia użytkowania wieczystego działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 190 m2 oraz działki nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 476 m2, położonych przy ulicy [...] nr [...] w [...] oraz prawa i roszczenia, przysługujące jej w toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowych za łączną cenę 75.000,00 zł.
Organ wskazał, że zgodnie z operatem szacunkowym z dnia 4 sierpnia 2020 r., sporządzonym przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego M. O., wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], obręb [...] dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] według stanu i wartości na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 22 stycznia 2008 r., wynosiła 779.212,00 zł. Z kolei wartość rynkowa prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka nr [...] z obrębu [...], dla której Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 22 stycznia 2008 r., wynosiła 446.500 zł., natomiast wartość rynkowa udziału wynoszącego 0,6413 w budynku mieszkalnym, posadowionym na działce nr [...] według stanu na dzień wydania decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 22 stycznia 2008 r., wynosiła 1.019.628 zł. Zatem łączna wartość nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] według stanu i cen na dzień 22 stycznia 2008 r. wynosiła 2.245.340 zł.
Zdaniem Organu zestawienie powyższych wartości oznacza, że A. i K. G. nabyli prawa i roszczenia do nieruchomości, stanowiącej działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...] wraz z udziałem w budynku mieszkalnym, za około 3,34% realnej wartości nieruchomości. W ocenie Komisji należy stwierdzić, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym - nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Odnosząc się w zaskarżonej decyzji do kwestii ustalenia czynszu symbolicznego na rzecz nabywców w drodze sukcesji singularnej prawa użytkowania wieczystego Komisja stwierdziła, że decyzją Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr ustalono opłatę symboliczną zwaną "czynszem symbolicznym" z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanego w pkt 1 oraz pkt 2 ww. decyzji w wysokości odpowiednio 121,85 zł netto oraz 476 zł netto. Odnosząc się do treści art. 7 ust. 1 dekretu Organ stwierdził, że jej celem było zapewnienie dotychczasowym właścicielom (ich następcom prawnym) rekompensaty za przejście na własność gminy m.st. Warszawy gruntów stanowiących dotąd ich własność. Zdaniem Komisji nabycie w drodze czynności cywilnoprawnej przez A. i K. G. roszczeń wynikających z art. 7 dekretu spowodowało, że stali się uprawnieni do realizacji tych roszczeń, nie spowodowało jednak, że przejęli oni całokształt sytuacji prawnorzeczowej byłego właściciela nieruchomości i że również dla nich roszczenia te mają charakter restytucyjny. Beneficjenci w tym zakresie nie utracili nieruchomości na podstawie dekretu ani bezpośrednio, ani w sposób pośredni.
Zdaniem Organu Prezydent [...] nie zwrócił należytej uwagi na to, że sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] stroną postępowania były osoby, które nabyły roszczenie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w drodze umowy cywilnoprawnej.
W konsekwencji, w ocenie Komisji doszło do naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie w dniu 22 stycznia 2008 r. decyzji reprywatyzacyjnej nr [...], poprzez ustalenie czynszu symbolicznego na rzecz nabywców w drodze sukcesji singulamej użytkowania wieczystego (art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r.).
Następnie Komisja stwierdziła, że w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku dekretowego, Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego.
Zdaniem Komisji w toku przedmiotowego postępowania nie została w ogóle zbadana wynikająca z treści art. 7 ust. 1 dekretu przesłanka w postaci posiadania gruntu. Jest to – zdaniem Organu - okoliczność mająca kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku dekretowego. Pomimo, że zgromadzenie materiału dowodowego w sposób właściwy pozwoliłoby na przesądzenie tej kwestii, Prezydent [...] nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności. Powyższe skutkowało zaniechaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
W ocenie Komisji "objęcie gruntu w posiadanie" przez gminę następowało przez akt formalny, a mianowicie - podane do publicznej wiadomości ogłoszenie Zarządu Miejskiego (por. § 1 rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 r.), nie zaś przez fizyczne objęcie rzeczy we władanie przez służby miejskie. Grunt mógł zatem pozostawać we władaniu faktycznym dotychczasowego właściciela, który z niego korzystał, mimo dokonania przez gminę formalnego aktu objęcia go w posiadanie, co odpowiada – zdaniem Komisji- rozróżnieniu posiadania zależnego i samoistnego.
Prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego Prezydent [...] był – zdaniem Komisji - obowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, w tym również poczynienia ustaleń dotyczących posiadania nieruchomości przez dawnego współwłaściciela. Komisja ustaliła, że Prezydent [...], wydając zakwestionowaną decyzję, nie przeprowadził odpowiedniego postępowania dowodowego i nie zbadał istotnej dla sprawy okoliczności, czy dawny właściciel spełnił przesłankę posiadania gruntu, a tym samym, czy był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej za czynsz symboliczny. W ocenie Organu Prezydent [...] miał obiektywnie taką możliwość, nawet poprzez zwrócenie się do właściwych instytucji państwowych (np. Archiwum Państwowe w [...]) o dokumentację dotyczącą pobytu i działalności osób ubiegających się o prawo własności czasowej.
Następnie Organ stwierdził, że decyzja reprywatyzacyjna nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Podsumowując dotychczasowe stanowisko Organ stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a, pkt 4b i pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości. Komisja wyjaśnia, że dla wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej wystarczające było stwierdzenie co najmniej jednej przesłanki uregulowanej w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy. Po pierwsze, jak ustaliła Komisja, przeniesienie roszczeń do nieruchomości nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości, bowiem A. i K. G. nabyli roszczenia do nieruchomości za około 3,34% realnej wartości nieruchomości. Po drugie, Prezydent [...] ustalił czynsz symboliczny na rzecz osób, które nabyły roszczenie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w drodze umowy cywilnoprawnej, a nie osób, które wstąpiły w prawa poprzednich właścicieli w drodze sukcesji uniwersalnej. Po trzecie, decyzja Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. została wydana pomimo nieustalenia przez Prezydenta [...] posiadania przez dotychczasowego właściciela, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. Z powyższych względów Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Następnie Komisja wskazała okoliczności, które należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W zakresie kwestii ekwiwalentności świadczeń Komisja wskazała, że Prezydent [...] winien również poddać pod rozwagę zasadność wystąpienia z wnioskiem do prokuratora (w trybie art. 7 k.p.c.) o ewentualne wytoczenie powództw w trybie art. 58 k.c. do sądu powszechnego. Po drugie, Prezydent [...] winien ustalić opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego na zasadach ogólnych, określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Po trzecie, wobec ustaleń poczynionych przez Komisję, podczas ponownego rozpoznania sprawy, organ winien przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia, czy zaistniała przesłanka determinująca pozytywne rozpoznanie wniosku dekretowego w postaci posiadania gruntu przez pierwotnych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. Co istotne, poczynione ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji.
Końcowo Komisja wskazała, że jako strony postępowania rozpoznawczego przyjęto Miasto [...] oraz beneficjentów decyzji reprywatyzacyjnej, tj. A. G. i K. G.. Za strony postępowania uznano również właścicieli wyodrębnionych lokali, tj. I. D., G. K. i S. B..
Skargi na decyzję Komisji z dnia 27 października 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zostały wniesione przez Miasto [...] oraz A. G..
Miasto [...] zakarżyło ww. decyzję w zakresie wskazanych w skardze fragmentów uzasadnienia decyzji Komisji z dnia 27 października 2021 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w jej uzasadnieniu, tj.: w tytule pkt. III.l. (str. 13) w całości; w pkt. III.l. (str. 13-17) w zakresie: "Komisja ustaliła, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., gdyż przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej" (str. 13.), "W konsekwencji należy stwierdzić, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym - nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Została zatem spełniona przesłanka przewidziana w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r." (str. 17.); w pkt III.5. (str. 28.) w zakresie: " Według Komisji, w sprawie zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a, pkt 4b i pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości. Komisja wyjaśnia, że dla wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej wystarczające było stwierdzenie co najmniej jednej przesłanki uregulowanej w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy. Po pierwsze, jak ustaliła Komisja, przeniesienie roszczeń do nieruchomości nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości, bowiem A. i K. G. nabyli roszczenia do nieruchomości za około 3,34% realnej wartości nieruchomości.", "Z powyższych względów Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w pkt 111.6. (str. 29.) w zakresie: "Analiza przedmiotowej decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta [...] prowadzi do wniosku, że pominięcie kwestii ekwiwalentności świadczeń w umowie sprzedaży roszczeń z dnia 9 stycznia 2003 r. oraz naruszenie zasady prawdy obiektywnej poprzez niezbadanie przez organ przesłanki posiadania, ma bezpośredni wpływ na wynik sprawy. W ocenie Komisji decyzja Prezydenta [...], wydana została z naruszeniem prawa, a konieczny do jej wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Podczas gdy: (a) orzekając mocą decyzji nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. Prezydent [...] nie dokonywał oceny, czy przeniesienie roszczeń do przedmiotowej nieruchomości nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej, albowiem żaden z przepisów prawa, w tym przepisów dekretu, nie dawał Prezydentowi [...] podstaw do rozstrzygania tego zagadnienia; (b) jedynie sądy powszechne są uprawnione do oceny zgodności z prawem umów cywilnoprawnych (c) przesłanka interesu społecznego nie została ujęta w przepisie prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji reprywatyzacyjnej; (d) ponieważ w dacie orzekania przez Prezydenta [...] mocą decyzji nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nie istniały przepisy prawa, które dawałyby podstawę do odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na interes społeczny lub też z uwagi na przeniesienie roszczeń do nieruchomości za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej - decyzja Prezydenta [...] nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nie powinna być ona oceniana pod tym kątem i nie zawiera ona w tym zakresie jakiejkolwiek niezgodności z prawem;
2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a Ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w jej uzasadnieniu, tj.: w pkt. III.2. (str. 18.) w zakresie: "Zatem w ocenie Komisji nabycie w drodze czynności cywilnoprawnej przez A. i K. G. roszczeń wynikających z art. 7 dekretu spowodowało, że stali się uprawnieni do realizacji tych roszczeń, nie spowodowało jednak, że przejęli oni całokształt sytuacji prawnorzeczowej byłego właściciela nieruchomości i że również dla nich roszczenia te mają charakter restytucyjny. Beneficjenci w tym zakresie nie utracili nieruchomości na podstawie dekretu ani bezpośrednio, ani w sposób pośredni.", "Prezydent [...] nie zwrócił należytej uwagi na to, że w sprawie o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości przy ul. [...] stroną postępowania były osoby, które nabyły roszczenie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w drodze umowy cywilnoprawnej." "W konsekwencji, w ocenie Komisji doszło do naruszenia przepisó3 postępiania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie w dniu 22 stycznia 2008 r. decyzji reprywatyzacyjnej nr [...], poprzez ustalenie czynszu symbolicznego na rzecz nabywców w drodze sukcesji singularnej użytkowania wieczystego (art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r.). w pkt. in.5. (str. 28.) w zakresie: "Według Komisji, w sprawie zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a, pkt 4b i pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości. Komisja wyjaśnia, że dla wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej wystarczające było stwierdzenie co najmniej jednej przesłanki uregulowanej w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy.", "Po drugie, Prezydent [...] ustalił czynsz symboliczny na rzecz osób, które nabyły roszczenie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu w drodze umowy cywilnoprawnej, a nie osób, które wstąpiły w prawa poprzednich właścicieli w drodze sukcesji uniwersalnej." "Z powyższych względów Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r. (str. 29.) w zakresie: "Ze względu na to, że beneficjenci decyzji reprywatyzacyjnej nabyli roszczenie do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w drodze sukcesji singularnej, zdaniem Komisji zachodzą podstawy prawne do zmiany czynszu symbolicznego na opłatę roczną, której obowiązek uiszczania ma charakter ustawowy, gdyż wynika z art. 238 k.c."; w pkt III.7. (str. 30.) w zakresie: "Po drugie. Prezydent [...] winien ustalić opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego na zasadach ogólnych, określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. podczas gdy: (a) Komisja nie zakwestionowała ustaleń Prezydenta [...], przedstawionych w decyzji nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., w zakresie w jakim przyjął on, że A. i K. małżonkowie G., będący beneficjentami tej decyzji byli następcami prawnymi dotychczasowych współwłaścicielek nieruchomości; (b) skoro w realiach niniejszej sprawy A. i K. małżonkowie G. jako następcy prawni singularni byli uprawnieni do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 ust. 1 dekretu, czego Komisja nie zakwestionowała, to osoby te nie tylko mogły, lecz powinny zostać obciążone czynszem symbolicznym, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu; (c) przedstawiona przez Komisję wykładania dekretu jest sprzeczna z wykładnią literalną, jak też funkcjonalną i historyczną, z której wynika, że brak jest podstaw do różnicowania, także w zakresie czynszu symbolicznego, sytuacji następców prawnych dotychczasowego właściciel w zależności od tego, czy chodzi o następcę uniwersalnego, czy singularnego; (d) wykładnia przedstawiona przez Komisję pomija wieloletnią i powszechnie ugruntowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię (oraz praktykę stosowania) art. 7 ust. 1 dekretu, która pod pojęciem następcy prawnego każę rozumieć zarówno następcę uniwersalnego, jak i singularnego; (e) ustalenie czynszu symbolicznego nastąpiło zgodnie z przepisami Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 8 listopada 2007 roku w sprawie zasad gospodarowania zasobem nieruchomości [...] w zakresie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami; (1) brak jest podstaw prawnych do ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z równoczesnym obciążeniem użytkownika wieczystego opłatą roczną, o której mowa w przepisach u.g.n.;
3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 Ustawy w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy, poprzez zawarcie bezpodstawnych stwierdzeń w jej uzasadnieniu, tj.: w tytule pkt. III.3. (str. 19.) w całości; w pkt III.3. (str. 19-25) w zakresie: "Komisja ustaliła, że w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego z wniosku dekretowego, Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 kp.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu, poprzez nieustalenie przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela lub następcę prawnego dawnego właściciela w chwili złożenia wniosku dekretowego." (str. 19.), "Komisja, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, stwierdziła, że Prezydent [...] naruszył przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7 kp.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 1 i 3 kp.a. Prezydent [...], wydając decyzję reprywatyzacyjną nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności uchybił obowiązkowi zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego potrzebnego do wydania decyzji reprywatyzacyjnej." (str. 20.) "W toku przedmiotowego postępowania nie została w ogóle zbadana wynikająca z treści art. 7 ust. 1 dekretu przesłanka w postaci posiadania gruntu. Jest to okoliczność mająca kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy z wniosku dekretowego. Pomimo, że zgromadzenie materiału dowodowego w sposób właściwy pozwoliłoby na przesądzenie tej kwestii. Prezydent [...] nie podjął żadnych czynności zmierzających do wyjaśnienia tej okoliczności. Powyższe skutkowało zaniechaniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy." (str. 20.), "Przepis art. 7 ust. 1 i 2 dekretu zawiera pozytywne przesłanki, które muszą wystąpić łącznie, aby wniosek dekretowy mógł zostać rozpoznany na korzyść dotychczasowego właściciela, następców prawnych właściciela lub osób prawa jego reprezentujących. Przesłankami tymi są: posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku, złożenie wniosku w przepisanym sześciomiesięcznym terminie oraz korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dające się pogodzić z przeznaczeniem tego gruntu według planu zabudowania (zagospodarowania przestrzennego) (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1482/00, Legalis Numer 80488; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt Kp 3/15, MP 2016,poz. 794, www.trybunal.gov.pl, OTK Seria A 2016,poz. 66; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1942/09,publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) (str. 21.), "Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że jedną z przesłanek pozytywnego rozpoznania wniosku jest posiadanie gruntu w dacie złożenia wniosku. " (str. 22.), "Analizując treść art. 7 ust. 1 i 2 dekretu wskazać należy, że w dotychczasowej praktyce reprywatyzacyjnej ignorowano przesłankę posiadania, jako uprawniającą do występowania z wnioskiem o prawo do gruntu pod budynkiem – uważając błędnie, że skoro własność prawnie to "więcej", to brak jest podstaw do badania sprawy posiadania, ponieważ właściciel "z automatu" jest posiadaczem. Używanie powyższej argumentacji przez urzędników (również w dyskursie publicznym) wskazuje na brak zrozumienia systemowego kontekstu sytuacji powojennej, gdy właściciele z reguły tracili posiadanie na skutek wojny. Lekceważenie przesłanki posiadania wynika również z niezrozumienia celów dekretu Bieruta (stymulowanie odbudowy także przez skłanianie właściciela, aby zajął się odbudową) i korelacji tego aktu z innymi powojennymi aktami dotyczącymi nieruchomości (porzuconych, opuszczonych i poniemieckich). Wymóg posiadania nieruchomości przez właściciela uprawnionego do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie mu prawa do gruntu wynika z systemowego założenia wiążącego się z wywołanej wojną migracji ludności i istnieniem majątków opuszczonych i porzuconych (tak ustawa z 1945 r. zastępujący ją dekret z 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich). Chodziło, bowiem o to, aby skłonić właścicieli (których wojna rozproszyła, przez co utracili oni władanie nieruchomością) do obejmowania posiadania domów, ich odbudowy lub przynajmniej usunięcia gruzu. Dopiero po odzyskaniu posiadania warszawski właściciel mógł skierować wniosek o przyznanie prawa dzierżawy/zabudowy gruntu pod budowlą. Jednocześnie nie można pomijać okoliczności, że po wojnie istniało mienie opuszczone (podlegające innemu reżimowi prawnemu) oraz celem dekretu warszawskiego było stymulowanie odbudowy, także przez właścicieli budynków, którzy tę odbudowę mogli zapewnić. Dlatego też wymaganie posiadania (jako stanu faktycznego) po stronie dotychczasowego właściciela - było jak najbardziej racjonalne (zob. prof. Ewa Łętowska w artykule " Mechanizm działania dekretu Bieruta. Dlaczego była potrzebna przesłanka posiadania", [w:] http://konstytucyjny.pl/mechanizm-dekretu-bieruta
dlaczegopotrzebna-
byla-przeslanka-posiadania)." (str. 23-24.), "Prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku dekretowego. Prezydent [...] był obowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, w tym również poczynienia ustaleń dotyczących posiadania nieruchomości przez dawnego współwłaściciela. Komisja ustaliła, że Prezydent [...], wydając zakwestionowaną decyzję, nie przeprowadził odpowiedniego postępowania dowodowego i nie zbadał istotnej dla sprawy okoliczności, czy dawny właściciel spełnił przesłankę posiadania gruntu, a tym samym, czy był osobą uprawnioną do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości warszawskiej za czynsz symboliczny." (str. 24.), " Prezydent [...] miał obiektywnie taką możliwość, nawet poprzez zwrócenie się do właściwych instytucji państwowych (np. Archiwum Państwowe w [...]) o dokumentację dotyczącą pobytu i działalności osób ubiegających się o prawo własności czasowej. Zaniechanie przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego w zakresie zbadania przesłanki posiadania gruntu, w ocenie Komisji, stanowiło inne naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy." (str. 25.) "Z treści uzasadnienia decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., nr [...] wyraźnie wynika, że organ nie zbadał przesłanki posiadania gruntu przez dawne właścicielki nieruchomości. W konsekwencji, Komisja stwierdziła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. wydanie decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., nr [...], pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowe właścicielki lub ich następców prawnych (art. 30 ust. 1 pkt 4a w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r. oraz art. 7 ust. 1 dekretu)." (str. 25.); w pkt III.5. (str. 28.) w zakresie: "Według Komisji, w sprawie zaistniały przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 4a, pkt 4b i pkt 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W konsekwencji Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości. Komisja wyjaśnia, że dla wzruszenia decyzji reprywatyzacyjnej wystarczające było stwierdzenie co najmniej jednej przesłanki uregulowanej w art. 30 ust. 1 powołanej ustawy.", "Po trzecie, decyzja Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., nr [...] została wydana pomimo nieustalenia przez Prezydenta [...] posiadania przez dotychczasowego właściciela, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu. " Z powyższych względów Komisja uznała, że decyzja reprywatyzacyjna podlega uchyleniu w całości na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z 9 marca 2017 r. w pkt 111.6. (str. 29.) w zakresie: " Przesłanka posiadania jest jedną z trzech przesłanek, które muszą zostać spełnione kumulatywnie. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r., wydanym pod sygn. akt Kp 3/15, określił wynikające z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu przesłanki roszczenia o ustanowienie prawa rzeczowego i wskazał, że nie można pominąć żadnego z elementów treści tych przepisów. Przepis art. 7 ust. 1 dekretu wprost uzależnia możliwość złożenia wniosku dekretowego od wykazania posiadania gruntu przez jego dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych. w pkt. III.7. (str. 29.) w zakresie: "Po trzecie, wobec ustaleń poczynionych przez Komisję, podczas ponownego rozpoznania sprawy, organ winien przeprowadzić odpowiednie postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia, czy zaistniała przesłanka determinująca pozytywne rozpoznanie wniosku dekretowego w postaci posiadania gruntu przez pierwotnych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych. Co istotne, poczynione ustalenia powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. podczas gdy: (a) spełnienie przesłanki posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela nieruchomości warszawskiej nie stanowi warunku sine qua non przyznania prawa użytkowania wieczystego, jak to bezzasadnie przyjęła Komisja, wobec
czego nie można zarzucić Prezydentowi [...], że orzekając decyzją nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nie zbadał okoliczności istotnej dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w postaci spełnienia przesłanki posiadania gruntu przez dotychczasowego właściciela nieruchomości na chwilę złożenia wniosku dekretowego; (b) prawidłowa wykładnia przepisu art. 7 ust. 1 dekretu - zgodna z jednolitą linią orzeczniczą, prezentowane od początku obowiązywania dekretu do dnia dzisiejszego przez organy dekretowe oraz sądy administracyjne, znajdującą także potwierdzenie w doktrynie prawa - wskazuje, że przesłanka posiadania nieruchomości nie dotyczyła byłych właścicieli nieruchomości (stąd nie była badana przy rozstrzyganiu wniosków dekretowych składanych przez właścicieli); (c) jedynym kryterium oceny zasadności wniosków było spełnienie przesłanki zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem w planie zabudowy (zagospodarowania przestrzennego), o której mowa w art. 7 ust. 2 dekretu; (d) Prezydent [...] nie oceniając kwestii posiadania przez dotychczasowego właściciela nieruchomości warszawskiej i nie zamieszczając rozważań w tym zakresie w uzasadnieniu decyzji reprywatyzacyjnej nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nie dopuścił się nieprawidłowości; (e) prawidłowość decyzji Prezydenta [...] nr [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. winna być oceniana z uwzględnieniem przepisów obowiązujących w dniu jej wydania, a nie na podstawie przepisów wprowadzonych po jej wydaniu, w szczególności na podstawie przepisu art. 30 ust. 1 pkt 4b Ustawy.
W związku z podniesionymi zarzutami Miasto [...] wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji z dnia 27 października 2021 r. w części dotyczącej uzasadnienia w zakresie wskazanym powyżej oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
A. G. w skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Komisji z dnia 27 października 2021 r. oraz umorzenie postępowania oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na zaskarżoną decyzją, tj.
1) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że tylko następca prawny właściciela nieruchomości warszawskiej w drodze sukcesji uniwersalnej jest uprawniony do czynszu symbolicznego z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu, podczas gdy prawidłowa wykładnia i utrwalona praktyka wskazują, że przepis ten nie daje podstaw do różnicowania sytuacji następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości warszawskich;
2) art. 7 ust. 3 dekretu w związku z § 3 uchwały Uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia 8 listopada 2007 r. w sprawie zasad gospodarowania zasobem nieruchomości [...] w zakresie ustalenia wysokości czynszu symbolicznego za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 7 dekretu oraz bonifikaty od opłat rocznych za grunty oddawane w użytkowanie wieczyste w trybie i na zasadach art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2007 r. Nr [...], poz. [...]) poprzez ich niezastosowanie;
3) art. 7 ust. 1 dekretu poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, wbrew treści tego przepisu, że dotychczasowy właściciel w dniu składania wniosku o przyznanie prawa własności czasowej winien posiadać grunt, którego wniosek ten dotyczy, podczas gdy przesłanka posiadania gruntu stosownie do ówcześnie obowiązującej wykładni literalnej opartej na zasadach gramatycznych języka polskiego dotyczyła wyłącznie następców prawnych dawnego właściciela nieruchomości.
Dodatkowo A. G. zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj.:
1) art. 30 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. poprzez bezpodstawne uchylenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] wskutek błędnego uznania, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej położnej przy ul. [...] było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, bo nastąpiło w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej;
2) art. 30 ust. 1 pkt 4a w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez bezpodstawne uchylenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] wskutek błędnego uznania, że decyzja naruszała przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na "ustalenie czynszu symbolicznego na nabywców w drodze sukcesji singularnej użytkowania wieczystego’’;
3) art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu poprzez bezpodstawne uchylenie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] wskutek błędnego uznania, że decyzja ta naruszała przepisy postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na to, że Prezydent przy rozpoznawaniu wniosku dekretowego nie zbadał przesłanki posiadania;
4) art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 w związku z art. 29 ust. 2 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu poprzez bezpodstawne uznanie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...] było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, gdyż nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej, a także, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Prezydent [...] nie zbadał przesłanki w postaci posiadania gruntu przez dawne właścicielki nieruchomości oraz wskazanie przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich dalszego postępowania dotyczącego konieczności zbadania kwestii ekwiwalentności świadczeń oraz czy zawarcie umowy nie doprowadziło do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron, a także zbadania przesłanki w postaci posiadania gruntu przez dawne właścicielki nieruchomości, podczas gdy okoliczności powyższe pojawiły się dopiero w ustawie z dnia 9 marca 2017 r., a zatem nie mogą dotyczyć stanów prawnych powstałych przed wejściem w życie ustawy i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia Prezydent [...].
Dodatkowo pełnomocnik A. G. – w piśmie procesowym z dnia 26 czerwca 2022 r. – podniósł dodatkowe zarzuty:
1) art. 2 i art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 9 Konstytucji RP poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem zasad obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej jako demokratycznym państwie prawa oraz z naruszeniem porządku prawnego wynikającego z obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej ustaw i norm prawa międzynarodowego, a mianowicie poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez zagwarantowania stronie skarżącej prawa do rzetelnego postępowania administracyjnego oraz oparcie rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji na przepisach ustawy z dnia 9 marca 2017 r., tj. art. 29 w zw. z art. 30 w. ustawy - stojących w sprzeczności z normą art. 2, art. 8, art. 7, art. 9 oraz art. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także art. 21 i art. 32 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim przepisy ustawy o Komisji naruszają obowiązujące normy konstytucyjne, tj. zasadę trójpodziału władzy oraz zasadę demokratycznego państwa prawa i wynikającej z nich zasady jednoznaczności prawa, nie działania prawa wstecz, ochrony praw słusznie nabytych, trwałości decyzji administracyjnych i ochronę nabytej własności;
2) art. 9 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w zakresie w jakim zaskarżona decyzja pozbawia stronę ochrony nabytego mienia i praw majątkowych nabytych;
3) art. 10 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 3 ustawy o Komisji, art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2017 r., przez rażące naruszenie podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego, tj. ciążącego na organie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), kierowaniem się w postępowaniu zasadą praworządności z uwzględnieniem słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej i kierowania się w postępowaniu zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania stron postępowania (art. 8 § 1 k.p.a.), ciążącego na organie obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron postępowania (art. 9 k.p.a.) poprzez celowe uniemożliwienie wzięcia udziału w wizji lokalnej przeprowadzonej przez rzeczoznawcę majątkowego i nie umożliwienie Skarżącej wzięcia udziału w przeprowadzeniu tego dowodu jak i złożenia wyjaśnień;
4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie niniejszego postępowania w sposób niebudzący zaufania Skarżącej jako uczestnika do władzy publicznej, tym samym nie kierowania się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania Stron postępowania, przejawiające się w szczególności w nierównym traktowaniu następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości przy ul. [...] względem lokatorów i osób zajmujących lokale w budynkach stanowiących własność wyżej wymienionych, a także przyjęte a priori negatywne nastawienie do następców prawnych dawnych właścicieli, w sytuacji gdy z treści tego przepisu wynika obowiązek skierowany do organu administracji publicznej (w tym przypadku Komisji) do prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
5) art. 40e ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 2, art, 64 oraz art. 75 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wprowadzenie instytucji zarządu nieruchomością obejmującej de facto możliwość jednostronnego przejęcia władztwa nad nieruchomością niezależnie od wiedzy i woli dotychczasowego właściciela, w sytuacji, gdy właściciel racjonalnie gospodaruje nieruchomością;
6) art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 38 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie spełniającej podstawowych kryteriów indywidualnego aktu administracyjnego, wobec braku doręczenia tej decyzji Skarżącej jako stronie, przy jej ogłoszeniu jedynie w Biuletynie Informacji Publicznej w wersji zanonimizowanej, co powoduje, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzja została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa.
W odpowiedziach na obie skargi Komisja wniosła o ich oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 16/22 postanowił na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. połączyć do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt I SA/Wa 16/22 ze skargi Miasta [...] i I SA/Wa 17/22 ze skargi A. G. oraz prowadzić je pod sygn. akt I SA/Wa 16/22.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 16/22 dopuścił [...] Stowarzyszenie [...] w [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. A. G. przedstawiła informację o okolicznościach nabycia roszczeń do spornej nieruchomości od J. R..
Na rozprawie w dniu 3 lipca 2023 r. pełnomocnik Miasta [...] oświadczył, że cofa skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga A. G. nie zasługuje na uwzględnienie; wobec oświadczenia pełnomocnika Miasta [...] – postępowanie sądowe ze skargi tego skarżącego podlegało natomiast umorzeniu.
Rozwijając powyższe Sąd dostrzega, że Miasto [...] skutecznie cofnęło wniesioną w niniejszej sprawie skargę. Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. W ocenie Sądu powyższe okoliczności nie mają miejsca w przedmiotowej sprawie.
Kierując się powyższym Sąd uznał, że cofnięcie skargi w rozpoznawanej sprawie przez Miasto [...] jest skuteczne i dopuszczalne, a wola tego skarżącego jako dysponenta skargi jest dla Sądu w tym przypadku wiążąca. Stąd też ze skargi Miasta [...] Sąd orzekł na zasadzie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z uwagi na złożenie oświadczenia o cofnięciu skargi na rozprawie Sąd stwierdził brak przesłanek do zwrotu wpisu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie – w związku ze skargą A. G. - jest decyzja Komisji z dnia 27 października 2021 r. na mocy której uchyliła ona w całości decyzję Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. nr [...] i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu skarga A. G. nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, pomimo, że nie we wszystkich aspektach można podzielić argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Istota sporu sprowadza się do przesądzenia kwestii czy w przedmiotowej sprawie Komisja była uprawniona do uchylenia w całości decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. W zaskarżonej decyzji Komisja m.in. zakwestionowała prawidłowość zastosowania art. 7 dekretu przez Prezydenta [...].
Przepis art. 7 ust. 1 dekretu, stanowi że dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie - użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Z kolei, ust. 2 powyższego artykułu dekretu stanowi, że gmina uwzględni wniosek, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania.
Wskazać należy, że względem przepisu art. 7 ust. 1 i 2 dekretu Naczelny Sąd Administracyjny powziął uchwałę w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23, w której stwierdzono, że: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279, ze zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000, ze zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu."
W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych nie stanowi normatywnego źródła interesu prawnego w byciu stroną uprawnioną do uzyskania prawa do gruntu warszawskiego w postępowaniu administracyjnym. Umowa ta kształtuje bowiem stosunki prawne pomiędzy jej stronami poza postępowaniem administracyjnym, a w szczególności po zakończeniu postępowania prowadzonego na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, wydaniem stosownej decyzji. Majątkowy charakter wierzytelności dekretowej określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu nie został jednak przez NSA zakwestionowany. Wierzytelność ta, w powołanym art. 7 ust. 1 i 2, doznaje jednak podmiotowego ograniczenia w postępowaniu administracyjnym służącym wydaniu decyzji o przyznaniu prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej tylko byłemu właścicielowi, jako dotkniętemu skutkami dekretu warszawskiego. Wierzytelność wynikająca z art. 7 ust. 1 dekretu, zdaniem NSA, była prawem podmiotowym, ale takim, którego beneficjent został oznaczony co do tożsamości przez użycie w dekrecie sformułowania "na rzecz dotychczasowego właściciela". Ustawodawca w sposób wyraźny zastrzegł bowiem, że prawa do gruntu w zamian za utraconą własność nieruchomości przyznawane będą wyłącznie na rzecz dotychczasowego właściciela. Treścią zaś roszczenia była możność żądania (wnioskowania) od gminy m. st. Warszawy przyznania tych praw wprawdzie przez wymienione w art. 7 ust. 1 dekretu osoby, ale beneficjentem takiego żądania, jako wierzyciel, był – jak podkreślił NSA – ex lege wyłącznie dotychczasowy właściciel, a nie inne osoby uprawnione jedynie do złożenia wniosku. Stąd też krąg podmiotów uprawnionych do uzyskania prawa do gruntu na podstawie powołanego przepisu był ograniczony dekretowo, tj. przez samego dekretowego ustawodawcę, do "dotychczasowego właściciela", ewentualnie jego sukcesorów w drodze spadkobrania. Naczelny Sąd Administracyjny odwołał się przy tym do treści uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2022 r., sygn. akt I OPS 1/22, oraz zawartego w niej uzasadnienia, w której stwierdzono, że czynność prawna ze sfery prawa cywilnego, czyli przykładowo umowa nabycia praw i roszczeń dekretowych, może być źródłem interesu prawnego w prawie administracyjnym i w konsekwencji tego uzyskania uprawnienia normowanego tym prawem tylko wtedy, gdy ustawodawca dopuścił w prawie administracyjnym taki skutek materialnoprawny czynności cywilnoprawnej.
Jak zauważył NSA, przepisy dekretu nie kreują normy materialnoprawnej, przypisującej stronom umowy nabycia praw i roszczeń interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym na podstawie tego dekretu w celu przyznania praw określonych w tym dekrecie. Takiej normy materialnoprawnej, mającej zastosowanie do dekretu, nie kreują także inne akty prawne. Norma taka nie wynika również z przepisów prawa cywilnego. Sama bowiem podstawa cywilnoprawna zawarcia takiej umowy, zdaniem NSA, nie tworzy interesu prawnego w procedurze administracyjnej, prowadzonej na podstawie dekretu. Umowa taka nie może bowiem modyfikować, ustawowo określonego, podmiotowego zakresu uprawnień unormowanych w dekrecie, skoro zakres tych uprawnień nie może być wynikiem zgodnych oświadczeń woli stron tej umowy. Jak wyjaśnił NSA, brak jest podstaw do oceny sytuacji nabywców uprawnień dekretowych w świetle zasady ochrony praw słusznie nabytych, skoro w art. 7 ust. 1 ustawodawca wyraźnie wskazał na następstwo prawne wyłącznie dla określenia legitymacji do złożenia wniosku dekretowego. Jednocześnie jednoznacznie wskazano dotychczasowego właściciela jako jedynie uprawnionego do uzyskania prawa do gruntu.
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że umową z dnia 9 stycznia 2003 r., zawartą w formie aktu notarialnego rep. [...], dokonano sprzedaży należących do J. R. praw do własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość z wyłączeniem lokali nr [...] oraz praw i roszczeń do ustanowienia użytkowania wieczystego działek gruntu nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 190 m2 i nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 476 m2 położonych przy ul. [...] w [...] oraz praw i roszczeń przysługujących jej w toczących się postępowaniach administracyjnych i sądowych, na rzecz A. G. i K. G. na zasadach wspólności ustawowej. W konsekwencji przyjąć należy, że Skarżąca wywodziła (i wywodzi) zasadność przyznanego na jej rzecz i jej męża prawa użytkowania wieczystego na mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r., na podstawie przepisów dekretu (art. 7 ust. 1 i 2), z ww. umowy zawartej w formie aktu notarialnego.
Natomiast Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie jest związany uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23. Przywołana uchwała ma zastosowanie do współcześnie rozpatrywanych spraw w kwestii oceny prawidłowości przyznania prawa do gruntu nieruchomości warszawskiej w drodze decyzji wydawanych na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 dekretu, czyli również do przedmiotowej sprawy (podobnie wyroki NSA z dnia: 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1706/21 oraz 14 maja 2024 r. sygn. akt I OSK 784/21). Z uwagi na związanie uchwała NSA Sąd uznał za bezzasadne zarzuty zawarte w pkt 1-5 pisma pełnomocnika Skarżącej z dnia 26 czerwca 2022 r.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że umowa notarialna z dnia 9 stycznia 2003 r. (rep. [...]) nie uprawniała – w rozumieniu art. 28 w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu – A. G. i K. G. jako nabywców praw i roszczeń dekretowych do nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], dawniej oznaczone były jako [...], do skutecznego ubiegania się o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do tejże nieruchomości. Tym samym uprawnienie do bycia stroną w postępowaniu dekretowym, przysługiwało wyłącznie spadkobiercom Z. W. i Z. W.(1), a nie Skarżącej i jej mężowi, którzy aktem notarialnym z 2003 r. w drodze umowy cywilnoprawnej nabyli prawa i roszczenia nieruchomości warszawskiej. Na tej podstawie Prezydent [...] - w decyzji z dnia 22 stycznia 2008 r. - błędnie uznał nabywców praw i roszczeń dekretowych, czyli A. G. i K. G., za następców prawnych właścicieli hipotecznej nieruchomości warszawskiej, a więc za stronę postępowania dekretowego, pomimo że nie posiadali oni w tym zakresie interesu prawnego. Uznanie przedmiotowej umowy za skuteczną podstawę prawną do przyznania praw użytkowania wieczystego stanowiło bowiem naruszenie art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 28 k.p.a.
W konsekwencji Komisja w przedmiotowej sprawie była uprawniona do uchylenia decyzji Prezydenta [...] z dnia 22 stycznia 2008 r. na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 30 ust. 1 pkt 4a ustawy z dnia 9 marca 2017 r., gdyż stronami postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej były osoby, która nie była osobami uprawnionymi w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu w świetle powołanej wyżej uchwały NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OPS 1/23. W świetle powyższego za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7 ust. 1 dekretu oraz art. 30 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r.
Z uwagi na stwierdzenie, że Skarżąca nie posiadała statusu strony w postępowaniu dekretowym – w ocenie Sądu – za niezasadne uznać należy odnoszenie się szeroko do zawartej w skardze i zaskarżonej decyzji argumentacji odnoszącej się do problematyki przeniesienia roszczeń do nieruchomości warszawskiej w zamian za świadczenie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej.
W tym miejscu na marginesie zauważyć należy, że wątpliwym wydaje się porównywanie wartości roszczeń do wartości nieruchomości, której wartość została określona w operacie szacunkowym. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 września 2019 r. sygn. akt I SA/Wa [...]2/18 trudno z ekonomicznego, rynkowego punktu widzenia porównać wartość nieruchomości z wartością roszczenia dekretowego o ustanowienie do niej prawa użytkowania wieczystego. Na pewno te dwie wartości są od siebie rażąco różne. W związku z tym oceny należy dokonać na podstawie znanych w chwili transakcji okoliczności czyniących prawdopodobne wydanie pozytywnej decyzji reprywatyzacyjnej, ocenę szans jej wydania tak pod względem faktycznym i prawnym oraz biorąc pod uwagę spodziewany czas trwania postępowania reprywatyzacyjnego i jego koszty, a także obowiązującą w tym zakresie wcześniej praktykę orzeczniczą. Na rynkową wartość roszczeń wpływ ma obserwowalna na rynku długość i stopień skomplikowania postępowań administracyjno-sądowych których uwiecznieniem miała być decyzja reprywatyzacyjna. Powszechnie wiadomo było, że te postępowania trwają wyjątkowo długo. Podczas ich prowadzenia często ujawniane były okoliczności nieznane w chwili wszczęcia, w tym nieznane w chwili zbycia roszczeń, a efekt tych postępowań był niepewny tak co do treści decyzji jak i czasu jej wydania. Wszystkie te okoliczności należy ocenić przy ocenie adekwatności ceny. Wskazana kwestia pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż Skarżąca nie mogła mieć statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta [...] decyzji z dnia 22 stycznia 2008 r.
Stwierdzenie, że Skarżąca nie posiadała statusu strony w postępowaniu dekretowym ma doniosłe konsekwencje dla spornej w przedmiotowej sprawie kwestii ustalenia czynszu symbolicznego. Skoro bowiem Skarżąca nie mogła być stroną w postępowaniu prowadzącym do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu, to Skarżąca nie mogła tym bardziej zostać obciążona czynszem symbolicznym. Tym samym za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 7 ust. 3 dekretu, a także art. 30 ust. 1 pkt 4a w związku z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w związku z art. 7 ust. 1 dekretu. Powołana wcześniej uchwała NSA wyklucza możliwość przyznania prawa użytkowania wieczystego nabywcom roszczeń do nieruchomości warszawskich.
Niezależnie od powyższego Sąd nie może podzielić stanowiska przedstawionego w zaskarżonej decyzji, że decyzja reprywatyzacyjna została wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, gdyż nie ustalono posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowych właścicieli. W ocenie Sądu stanowisko Komisji jest błędne, gdyż nie uwzględnia faktu, iż w dniu 28 czerwca 1949 r. wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu został złożony przez dawne właścicielki hipoteczne. Zdaniem Sądu osoby te zamanifestowały dostatecznie zamiar dalszego korzystania z gruntu, a w konsekwencji dały wyraz posiadania gruntu (podobnie wyrok NSA z dnia 8 lipca 2022 r. sygn. akt I OSK 265/20). Wskazana kwestia pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, gdyż Skarżąca nie mogła mieć statusu strony w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta [...] decyzji z dnia 22 stycznia 2008 r.
Zdaniem Sądu za bezzasadny należy uznać sformułowany w piśmie z dnia pełnomocnika Skarżącej z dnia 26 czerwca 2022 r. naruszenia art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. w zw. z art. 38 ust. 1 tej ustawy w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie spełniającej podstawowych kryteriów indywidualnego aktu administracyjnego, wobec braku doręczenia tej decyzji Skarżącej jako stronie, przy jej ogłoszeniu jedynie w Biuletynie Informacji Publicznej w wersji zanonimizowanej, co powoduje, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. tj. decyzja została wydana w warunkach rażącego naruszenia prawa. Wskazany zarzut – w ocenie Sądu – pomija okoliczność, że w świetle art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. strony mogą być zawiadamiane o wszczęciu postępowania, decyzjach i innych czynnościach Komisji poprzez ogłoszenie w Biuletynie Informacji Publicznej, na stronie podmiotowej urzędu obsługującego Ministra Sprawiedliwości. Nie sposób pominąć, że niezależnie od zarzucanej kwestii publikacji decyzji Skarżąca złożyła skargę na zaskarżoną decyzję Komisji w terminie. Należy zatem uznać, że podnoszony zarzut pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę A. G. należało oddalić.
Ze wskazanych powodów Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło