I SA/Wa 1613/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2016 r. sprawy ze skargi P. Ł. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku P. Ł. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., na podstawie art. 73 ust. 1, 3 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) stwierdził, że części nieruchomości położonej w [...], stanowiącej fragment ulicy [...], oznaczonej geodezyjnie jako: działka nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiącej własność P. Ł. i pozostającej w tej dacie we władaniu Miasta [...], z dniem 1 stycznia 1999 r. stały się z mocy prawa własnością Miasta [...], jako grunty zajęte pod drogę publiczną (drogę gminną). Pismem z dnia 24 września 2014 r. P. Ł. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu wojewódzkiego, wskazując, że przyczyną uchybienia terminu do wniesienia odwołania była pomyłka osoby odbierającej korespondencję w jego imieniu w zakresie odnotowania daty doręczenia przesyłki. Wraz z wnioskiem P. Ł. złożył (ponownie) odwołanie. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że z notatki służbowej pracownika Wojewody [...] z dnia 23 czerwca 2014 r. wynika, że P. Ł. wskazał nowy adres do korespondencji, tj.: ul. [...],[...]. W tej sytuacji decyzja Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. została wysłana do P. Ł. na ten adres. Ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia wynika, że decyzja ta została odebrana w dniu 19 sierpnia 2014 r. przez K. N. w imieniu P. Ł. na podstawie upoważnienia pocztowego. Organ odwoławczy uznał, że w tym dniu decyzja Wojewody [...] została P. Ł. skutecznie doręczona. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął zatem z dniem 2 września 2014 r. Odwołanie P. Ł. zostało nadane w Urzędzie Pocztowym we [...] nr [...] w dniu 3 września 2014 r., co oznacza, że przekroczono termin do złożenia odwołania. Organ odwoławczy ustalił również, że przyczyną uchybienia terminu była okoliczność błędnego odnotowania przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji daty doręczenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. Wnioskodawca wskazał, że o okoliczności uchybienia terminu dowiedział się w dniu 18 września 2014 r. z pisma Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. skierowanego do Ministra Infrastruktury i Rozwoju. Strona była przekonana, że decyzja Wojewody [...] została jej skutecznie doręczona w dniu 20 sierpnia 2014 r. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nadany w dniu 24 września 2014 r. został wniesiony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. Minister, badając uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, wskazał, że błędne odnotowanie przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu strony daty doręczenia stronie decyzji stanowi o braku należytej staranności po stronie odwołującego i nie może być uznane jako obiektywna, niezależna od niego oraz niemożliwa do zapobieżenia przyczyna uchybienia terminu. Udzielając pełnomocnictwa pocztowego odwołujący musiał liczyć się ze skutkami tej czynności w postaci braku osobistego odbioru korespondencji. W takiej sytuacji powinien on dołożyć należytej staranności przy dbaniu o własne interesy, w tym sprawdzić, kiedy decyzja została mu doręczona. W tej sprawie odwołujący bez sprawdzenia przyjął informacje uzyskane od pracowników jego firmy, że przesyłka została w jego imieniu odebrana w dniu 20 sierpnia 2014 r., co skutkowało następnie przekazaniem wadliwej informacji profesjonalnemu pełnomocnikowi, który również nie sprawdził informacji uzyskanych od strony, i składając odwołanie w ,ostatnim w swoim przekonaniu, dniu 14-dniowego terminu, uchybił terminowi do złożenia odwołania. Sprawdzenie informacji odnośnie daty odbioru przesyłki nie wymagało czynności, które byłyby dla strony czy jej pełnomocnika uciążliwe. Wystarczyło bowiem spytać pracownika, który odebrał przesyłkę, zadzwonić do placówki pocztowej lub chociażby sprawdzić datę doręczenia na stronie internetowej Poczty Polskiej (http://emonitoring.poczta-polska.pl/). Działanie samej strony, jak również jej profesjonalnego pełnomocnika nie wypełnia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, skoro z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi, i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 1046/14, z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 675/14), a przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby niedbalstwa. Wnioskodawca nie podniósł żadnych dodatkowych argumentów mających potwierdzić jego brak w uchybieniu przedmiotowego terminu. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że niedopełnienie choćby jednej z przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 kpa, gdyby nawet pozostałe były spełnione, przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu i postanowił odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, stosując się do zawartego w wydanym postanowieniu pouczenia, P. Ł. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził niedopuszczalność wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. wyjaśniając, że postanowienie to co prawda zawiera błędne pouczenia o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże błędne pouczenia nie może tworzyć nowych praw dla strony postępowania nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach. W tej sytuacji P. Ł. skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2015 r. Sąd przywrócił termin do wniesienia skargi. W złożonej skardze P. Ł. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu nieprawidłowości w rozstrzygnięciu sprawy z uwagi na obrazę przepisów postępowania, czyli: - art. 7 kpa w związku z art. 75 § 1 kpa polegającą na pominięciu zawnioskowanego przez skarżącego dowodu z dokumentu oraz zeznań świadka - kierownika sekretariatu B. W., - art. 8 kpa poprzez uchybienie zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do państwa z uwagi na odebranie skarżącemu prawa do podjęcia próby uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, - art. 107 § 3 kpa polegającą na niewyjaśnieniu powodów odmowy przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych we wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie jest krzywdzące i niesprawiedliwe. Organ nie wyjaśnił sprawy, gdyż pominął dowód z dokumentu, czyli pisma z dnia 24 września 2014 r. oraz nie przeprowadził zawnioskowanego dowodu z zeznań świadka B. W. Dowody te zostały powołane na okoliczność uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem skarżącego organ, odmawiając przeprowadzenia zawnioskowanych dowodów, nie dał skarżącemu możliwości podjęcia próby uprawdopodobnienia braku winy. Wydane rozstrzygnięcie opiera się wyłącznie na chronologii zdarzeń przedstawionych we wniosku. Skarżący zauważył, że kryterium winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności proceduralnych. Tym samym przy ocenie rodzaju uchybienia oceniający organ winien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od skarżącego należycie dbającego o swoje interesy. Zdaniem skarżącego, nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka uniemożliwia organowi ocenę miernika jego staranności i jawi się jako formalizm połączony z niechęcią w ocenie prawdziwych powodów jednodniowego spóźnienia. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organ podał, że co prawda postanowienie z dnia [...] listopada 2014 r. zawiera błędne pouczenie o możliwości złożenie od niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże błędne pouczenie nie może tworzyć nowych praw dla strony postępowania nieprzewidzianych w obowiązujących przepisach. Błędne pouczenie nie stwarza dla strony prawa do złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Okoliczność ta uzasadnia w ocenie organu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 58 § 1 kpa. Zgodnie z jego treścią w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1 - uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2 - zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3 - zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpatrywanej sprawie nie jest sporny fakt dotrzymania przez skarżącego warunku 2 i 3. Natomiast przedmiotem sporu jest stanowisko organu II instancji, zgodnie z którym uchybienie przez skarżącego terminowi nie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Jak bowiem wynika z akt sprawy, skarżący w dniu 23 czerwca 2014 r. zmienił adres do doręczeń z adresu prywatnego (ul. [...] m. [...]) na adres ul. [...], pod którym to adresem znajduje się firma, w której skarżący pełni funkcję prezesa zarządu. W ocenie organu błędne odnotowanie, przez osobę upoważnioną do odbioru korespondencji w imieniu strony, daty doręczenia stronie decyzji stanowi o braku należytej staranności po stronie odwołującego i nie może być uznane jako obiektywna, niezależna od niego oraz niemożliwa do zapobieżenia przyczyna uchybienia terminu. Zdaniem Ministra, gdyby skarżący dołożył należytej staranności przy dbaniu o własne interesy, to powinien sprawdzić, kiedy decyzja została mu doręczona, co nie wymagało czynności, które byłyby uciążliwe dla strony lub jej pełnomocnika. Wystarczyło bowiem spytać pracownika, który odebrał przesyłkę, zadzwonić do placówki pocztowej lub sprawdzić datę doręczenia na stronie internetowej Poczty Polskiej. Rozważyć należało zatem, czy organ prawidłowo ocenił podawane we wniosku okoliczności, mające na celu uprawdopodobnienie braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. W ocenie Sądu, z analizy akt sprawy wynika, że organ II instancji dokonał prawidłowej oceny spornej kwestii. Przypomnieć należy, że oceniając brak winy, organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" (M. Jędrzejewska (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 322). Przy zastosowaniu tego miernika przywrócenie terminu nie byłoby dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (J. Krajewski (w:) Komentarz do k.p.c., 1999, s. 274). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 136). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa po stronie zobowiązanego do dokonania czynności stanowi negatywną przesłankę do przywrócenia terminu na zasadzie art. 58 § 1 kpa (niepublikowany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). Przenosząc powyższe rozważania na stan rozpatrywanej sprawy, Sąd stanął na stanowisku, że z treści art. 58 § 1 kpa wynika, że strona powinna uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Tego warunku skarżący, jak zasadnie wyjaśnił to Minister, w rozpatrywanej sprawie nie spełnił. W niniejszej sprawie wskazywaną przyczyną mającą uprawdopodobnić brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do złożenia odwołania jest "pomyłka sekretariatu firmy /.../, który przyjął, iż decyzja doręczona została w dniu 20 sierpnia 2014 r.", a nie w dniu 19 sierpnia 2014 r. Skarżący uważa, że był to błąd kierownika sekretariatu, która wpisała na kopercie wadliwą datę odbioru przesyłki (20 sierpnia 2014 r.), niezgodną z rzeczywistą data odbioru decyzji przez uprawnionego pracownika firmy na poczcie (19 sierpnia 2014 r.). Na potwierdzenie tego faktu skarżący powołuje się na treść znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 24 września 2014 r. zatytułowanego "Notatka służbowa". Podkreślić należy, że podane powyżej okoliczności były znane organowi, nie były przez Ministra kwestionowane ani sporne w sprawie, nie było więc potrzeby przeprowadzania na tę okoliczność dodatkowego postępowania dowodowego. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Oznacza to, że nieprawidłowości organizacyjne jednostki lub zaniedbania jej pracowników stanowią negatywną przesłankę do przywrócenia terminu i nie mogą świadczyć o braku winy skarżącego (patrz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2001 r., sygn. akt IV SA 1340/99). Sąd w składzie orzekającym, wbrew argumentom skargi, aprobuje zatem stanowisko organu odwoławczego, że w tej sytuacji podawane we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie uzasadniały przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. W przypadku, gdy skarżący przy odbiorze kierowanej do niego korespondencji korzysta z pomocy wskazanych przez niego osób trzecich (pracowników firmy), które posiadają pełnomocnictwo do odbioru tej korespondencji, przy ustalaniu jego winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze, że zaniedbania osób, z których pomocy korzysta, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one skarżącego od winy w niezachowaniu terminu. W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, zaś dokonaną przez organ odwoławczy ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić jako prawidłową, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Przy tym dokonana przez Ministra analiza znalazła właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.