I SA/Wa 1622/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. Z. i L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Adwokat M. B. będąca pełnomocnikiem skarżącej D. Ż. oraz kuratorem skarżącego L. D. wniosła w ich imieniu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta miasta W. nr [...] z dnia [...] marca 2012 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za budynek stojący na gruncie położonym w W., przy ul. [...], ozn. hip. nr [...]. Skarżący w swojej skardze podnieśli m.in., iż kwestionowanej decyzji zarzucają naruszenie prawa materialnego tj. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm., zwana dalej u.g.n.) przez zastosowanie tego przepisu mimo sprzeczności z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uzasadniając swoją skargę wskazali, iż przyczyną odmowy przyznania odszkodowania za znajdujący się na tym gruncie budynek składający się z 18 lokali mieszkalnych jednoizbowych oraz jednego użytkowego, czterokondygnacyjny, murowany, stanowiło ustalenie, że ów budynek przeszedł na własność miasta W. a następnie Skarbu Państwa z upływem terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, tj. z dniem 11.10.1949 r., albowiem byli właściciele tego gruntu [...] nie złożyli w przepisanym terminie wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej. Organ zatem stwierdził, że nie została spełniona przesłanka z art. 215 ust. 2 u.g.n. w postaci przejścia budynku na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r.. Jednocześnie pośrednio wskazano, że budynek znajdujący się na tej nieruchomości nie był jednorodzinny (przywołano opis budynku znajdujący się w spisie inwentaryzacyjnym oraz kartą zniszczeń Biura [...]). Wkazano również, że skarżący w oparciu o przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. składali wniosek o przyznanie odszkodowania za zabudowaną nieruchomość położoną przy ul. [...] w W., co oznacza, że wniosek dotyczył zarówno działki, jak i zabudowań znajdujących się na niej. Przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. uprawnia byłych właścicieli gruntów warszawskich (ich spadkobierców) do otrzymania odszkodowania za działkę oraz dom jednorodzinny. Przepis nie posługuje się wprawdzie pojęciem nieruchomość, lecz zgodnie z orzecznictwem należy to rozumieć jedynie tak, że gdyby nieruchomość obejmowała kilka działek w dacie 21.11.1945 r. (wejście w życie dekretu o gruntach [...]), to odszkodowanie należałoby jedynie za jedną działkę. Przepis jednak nie ogranicza prawa domagania się odszkodowania wyłącznie za grunt, ale także za znajdujące się na niej budynki, znajdujące się na owej działce. Ponadto wskazali, że przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w jakim ogranicza jego stosowanie wyłącznie do domów jednorodzinnych, które nadto przeszły na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz wyłącznie do działek, które mogły być przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne, a których posiadanie utracono po tej dacie, z pominięciem innych budynków, których własność przeszła na Państwo przed 5.04.1958 r. oraz działek, których posiadanie utracono przed tą datą, jest niezgodny z Konstytucją RP z 1997 r., tj. z jej art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust 1. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W swej skardze podnieśli, iż podobnym zagadnieniem zajmował się Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 41/2009 w wyroku z dnia 13 czerwca 2011 r. Sprawa ta i ów wyrok dotyczyły wprawdzie niekonstytucyjnego ograniczenia kwestionowanego przepisu wyłącznie do działek o przeznaczeniu pod zabudowę jednorodzinną oraz do budynków jednorodzinnych, jednakże jak to wskazał Trybunał - wyłącznie ze względu na zakres złożonej skargi konstytucyjnej. Trybunał zatem stwierdził niekonstytucyjność przepisu, o ile ogranicza on prawo do uzyskania odszkodowania za inny niż jednorodzinny budynek, jeżeli utrata jego własności nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r. oraz za inną działkę, aniżeli przeznaczoną pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli utrata faktycznej możliwości władania nią nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r. Trybunał nie odnosił się do kwestii konstytucyjności przepisu w zakresie ograniczeń czasowych w nim wprowadzonych (data 5 kwietnia 1958 r.), jednakże rozważania odnośnie konstytucyjności przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. zawarte w uzasadnieniu wyroku TK, znajdują zastosowanie także w tym zakresie. Według skarżących przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. nie można interpretować w oderwaniu od przepisów dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (np. wyrok WSA I SA/Wa 1355/2008 z dnia 9 grudnia 2008 r.). Nie można także interpretować przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. bez uwzględnienia art. 7 i 8 dekretu o gruntach warszawskich, z których wynika, że przejęcie przez Państwo nieruchomości następuje za odszkodowaniem (wyrok WSA sygn akt I SA/Wa 1254/07 z dnia 26.10.2007 r.). Stosownie do art. 7 ust. 5 dekretu w razie niezgłoszenia wniosku albo nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa zabudowy gmina była obowiązana uiścić odszkodowanie, które należało się za każdą nieruchomość oraz za wszystkie budynki, które przeszły na własność gminy, bez żadnych ograniczeń, czy to co do wielkości, czy ich charakteru, czy też momentu utraty władania działką lub prawa własności budynku. Ograniczenia w tym zakresie wprowadziły dopiero kolejne ustawy, i tak po pierwsze ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania, następnie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości i wreszcie obowiązująca ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, powtarzająca regulacje zawarte w dwóch poprzednich ustawach. Wskazali, iż data 5 kwietnia 1958 r. jaka data graniczna co do utraty władania działką oraz prawa własności budynku nie miała żadnego uzasadnienia, jak tylko ekonomiczne, polegające na zmniejszeniu wydatków budżetu państwa. W swej skardze podnieśli również, iż Trybunał podkreślił, że odszkodowanie za wywłaszczenie stanowi szczególny instrument ochrony z tytułu naruszonego prawa własności, a wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia nakazuje uznać prawo do odszkodowania za swoisty surogat prawa własności nieruchomości. Art. 7 ust. 5 dekretu warszawskiego zobowiązywał gminę do wypłacenia odszkodowania właścicielom oraz ich następcom prawnym bez jakiegokolwiek zróżnicowania podmiotowego czy przedmiotowego oraz czasowego co do momentu utraty posiadania czy własności w tym zakresie. Wskazali, iż rozważania przedstawione przez Trubunał Konstytucyjny należy odnieść wprost do odszkodowania za działki, których utrata posiadania nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. oraz do budynków, których utrata własności nastąpiła przed tą datą. Wedle skarżących nie ma bowiem żadnego uzasadnienia dla różnicowania byłych właścicieli gruntów warszawskich ze względu na ww. datę utraty władania lub prawa własności budynku, co tym samym skutkuje niekonstytucyjnością przepisu art. 215 ust. 2 u.g.n. w zakresie, w jakim ogranicza prawo do odszkodowania za budynek wyłącznie do budynków, których własność utracono do tej dacie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie występuje tego rodzaju zależność, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2079/12 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U z 1997 r. Nr 102, poz. 643) z pytaniem prawnym "czy art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) w zakresie, w jakim uzależnia prawo do odszkodowania od pozbawienia poprzedniego właściciela nieruchomości bądź jego następców prawnych faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., jest zgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". Pojęcie "nieruchomości" zawarte w zadanym pytaniu prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, jest co prawda nie ostre, jednakże zdaniem Sądu dotyczy ono nie tylko nieruchomości gruntowych ale również budynków trwale z tym gruntem związanych. W ocenie Sądu, w świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz zarzutów skargi, uznać należy, że odpowiedz Trybunału Konstytucyjnego na zadane pytanie prawne, będzie miała wpływ na jej wynik. W tym stanie rzeczy Sad, na mocy art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a postanowił jak w sentencji.