I SA/Wa 1623/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2023 r. sprawy ze skargi R. C., J. B., J. C., J. W., N. W., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 899/17 oddala skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 899/17 oddalił skargę R. C., D. C., J. C., J. C., J. B., P. P., P. W., R. W., T. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 30 marca 2017 r., nr GZ.rn.626.1.2017 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. Od wyroku tego środek odwoławczy nie został wniesiony, zatem wyrok uzyskał walor prawomocności od 7 października 2017 r. Skargą z 30 grudnia 2019 r. R. C., J.B., J. C., R.W., P. P., T. P., D.C. i J. C., reprezentowani przez tego samego pełnomocnika przez którego działali w sprawie I SA/Wa 899/17, wystąpili do Sądu o wznowienie postępowania zakończonego powyższym wyrokiem z 6 września 2017 r. Skarżący wskazali, że skargę opierają na przesłance wymienionej w art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "p.p.s.a."), jako, że ani ich pełnomocnik, ani oni nie otrzymali zawiadomienia z dnia 25 lipca 2017 r. o wyznaczonym w sprawie terminie rozprawy na 6 września 2017 r., bowiem doręczona ich pełnomocnikowi 2 sierpnia 2017 r. przesyłka nie zawierała pisma przewodniego ani zawiadomienia o rozprawie. Również na kopercie nie ujawniono jakichkolwiek informacji o jej zawartości. Podali też, że o wydanym wyroku pełnomocnik skarżących dowiedział się telefonicznie 5 listopada 2019 r., a następnie 22 listopada 2019 r. zapoznając się z aktami sprawy w siedzibie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 143/20 odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Sąd ten uznał, że skarga o wznowienie postępowania, mimo wskazania art. 271 pkt 2 p.p.s.a., nie zawierała ustawowej podstawy wznowienia postępowania, co uzasadniało jej odrzucenie. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli R. C., J.B., J.C., P.W., P.P., T. P., D. C. i J. C. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej również jako "NSA") postanowieniem z 27 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 299/21 uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu NSA wskazał, że skarga o wznowienie postępowania została wywiedziona pismem z 30 grudnia 2019 r. Pismem z 6 kwietnia 2020 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, pełnomocnik skarżących kasacyjnie poinformował Sąd o śmierci R. W. dnia [...] lutego 2020 r. Wskazał przy tym, że nie posiada informacji na temat postępowania spadkowego i kręgu spadkobierców zmarłego. Sąd I instancji był zatem obowiązany zweryfikować, czy R. W. faktycznie zmarł. NSA uznał, że wydanie orzeczenia kończącego postępowanie skierowanego w stosunku do osoby zmarłej przesądza, że zaszła przesłanka nieważności postępowania określona w art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd zarządzeniem z 22 września 2021 r. zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o nadesłanie zupełnego odpisu aktu zgonu zmarłego R. W. Pismem z 28 października 2021 r. przesłano powyższy akt zgonu. Następnie Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny przesłał prawomocny odpis postanowienia tego Sądu z 25 listopada 2020 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po R. W., który nabyli: J. W. oraz N. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 listopada 2022 r. odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Sąd odnotował, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do podważenia okoliczności doręczenia zawiadomienia o rozprawie, a na poparcie zgłoszonych twierdzeń nie przedstawiono żadnych dowodów. Na powyższe postanowienie R. C., J. B., J.C., P. W., P. P., T. P., D. C. i J. C. działający przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika wywiedli skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1619/23 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1863/21 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu NSA wskazał, że w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji działając na posiedzeniu niejawnym, dokonał oceny zasadności wznowienia postępowania, tj. dokonał merytorycznego, a nie formalnego zbadania podstawy skargi o wznowienie postępowania, co powinno nastąpić na rozprawie. W ocenie NSA, dokonanej bowiem oceny sposobu doręczenia zawiadomienia o miejscu i terminie rozprawy w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 899/17 i działań pełnomocnika podjętych w związku z doręczeniem zawiadomienia nie można uznać za formalne zbadanie oparcia skargi o wznowienie postępowanie, ale za ocenę zasadności tej podstawy, która powinna nastąpić na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 899/17, nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnić należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zmierzającym do uchylenia lub zmiany prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne i nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania. Zgodnie bowiem z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a.") w przypadkach przewidzianych w dziale VII dotyczącym wznowienia postępowania można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Na wstępie zauważyć trzeba, że uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Bezspornym w sprawie jest, że wyrok WSA w Warszawie z 6 września 2017 r. jest prawomocny od 7 listopada 2017 r. Skarżący przedmiotową skargę o wznowienie postępowania oparli na podstawie mającej umocowanie w treści art. 271 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc, że wskutek niedoręczenia ich pełnomocnikowi zawiadomienia o rozprawie zostali pozbawieni realnej możności działania w sprawie. Zgodnie zaś z art. 271 § 2 p.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżący dowiedział się o wydaniu wyroku 22 listopada 2019 r. (w dniu przeglądania akt sądowych przez pełnomocnika skarżących, k. 70 akt sądowych I SA/Wa 899/17), a zatem od tej daty należało liczyć termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Skarga taka została wniesiona w dniu 30 grudnia 2019 r. (data stempla pocztowego na kopercie nadania), a więc z zachowaniem ustawowego terminu. Pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania, spowodowało w dalszej kolejności konieczność zbadania czy skarga wznowieniowa była zasadna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa była merytorycznie uzasadniona. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Negatywny wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. Z treści skargi o wznowienie wynika, że skarżący upatrują podstawę wznowieniową w naruszeniu przepisów prawa pozbawiających ich możności działania z uwagi na niezawiadomienie ich pełnomocnika o terminie rozprawy. Przedstawiona w skardze argumentacja, że pełnomocnik skarżących nie otrzymał zawiadomienia o rozprawie, nie może skutkować wznowieniem postępowania. Wskazać trzeba, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki – znajdującej się w sprawie I SA/Wa 899/17 (k. 61 akt sądowych) – wynika, że została ona prawidłowo doręczona adresatowi, co wynika z adnotacji doręczyciela placówki pocztowej. Na uwagę zasługuje również to, że powyżej miejsca, w którym pełnomocnik potwierdził odbiór przesyłki, w miejscu "Rodzaj przesyłki" i "Termin" znajduje się skrótowy opis jej zawartości, z którego wynika, że przesyłka zawierała "zawiadomienie o rozprawie 6.09.2017 g. 11.00 s. B". Zatem w chwili odbierania przesyłki pełnomocnik mógł bez trudu zweryfikować jej zawartość (tym samym powziąć wiedzę o terminie rozprawy), tym bardziej, że będąc adwokatem – w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej – zobligowany jest do zachowania dużo dalej posuniętej staranności niż wymagana jest od osób niebędących profesjonalnymi pełnomocnikami. Zwrócić należy także uwagę, że wypełnione prawidłowo potwierdzenie odbioru stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 244 k.p.c., potwierdzający fakt i datę doręczenia wskazanego pisma. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą, zaś adresat przesyłki, który twierdzi, że nie doręczono mu pisma wymienionego na formularzu doręczenia i którego przyjęcie pokwitował, powinien ten fakt udowodnić (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I OZ 1335/19, dostępne na wskazanej wyżej stronie internetowej). Ponadto, jak wyjaśnił to NSA w uzasadnieniu postanowienia z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1619/23: "Na marginesie powyższego należy jednakże zauważyć, że przepis art. 17 Prawa pocztowego wskazuje, że potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez operatora wyznaczonego oraz wydruk potwierdzenia nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego pobrane samodzielnie z systemu teleinformatycznego operatora wyznaczonego służącego do nadawania rejestrowanych przesyłek pocztowych lub przekazów pocztowych mają moc dokumentów urzędowych. Wykładnia a contrario tego przepisu, ku której skłania się autor skargi kasacyjnej, prowadziłaby do nieuzasadnionego wniosku, że żadne inne dokumenty nie posiadają mocy dokumentów urzędowych, z czym z oczywistych względów nie można się zgodzić." W tym kontekście, zupełnie niezrozumiałe i pozbawione oparcia w przepisach prawa jest twierdzenie pełnomocnika skarżących jakoby to na kopercie należało ujawnić informację na temat jej zawartości. Zdaniem Sadu, w niniejszej sprawie wnoszący skargę o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżących nie zdołał podważyć okoliczności doręczenia mu zawiadomienia o rozprawie. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik nie przedstawił żadnych dowodów. W aktach sprawy o sygn. I SA/Wa 899/17 próżno doszukać się jakiegokolwiek pisma pełnomocnika, który usiłowałby – z uwagi, jak twierdzi na brak zawartości przesyłki kierowanej do niego przez Sąd, jej uszkodzenie – wyjaśnić sprawę, zwrócić się o ponownie o doręczenie przesyłki. Brak pisma, które świadczyłoby o próbie uzyskania informacji o zawartości przesyłki. Kwestie te zostały przez profesjonalnego pełnomocnika podniesione dopiero w skardze o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z 6 września 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 899/17, złożonej niemal dwa lata po wydaniu wyroku, z tym, że na poparcie stawianych zarzutów nie przedstawiono, jak już wskazał Sąd, żadnych dowodów. Biorąc pod uwagę powyższe, wskazana w skardze podstawa wznowienia postępowania – w ocenie Sądu – nie była merytorycznie uzasadniona, a zatem skarga o wznowienie postępowania podlegała, na podstawie art. 151 w zw. z art. 276 p.p.s.a., oddaleniu.