I SA/Wa 1626/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H. W. na postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku H. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Ś. z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. własności nieruchomości zajętych pod drogę gminną, nr [...], oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], z obrębu [...] w części dotyczącej działki nr [...] - utrzymał w mocy postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę Ś. z mocy prawa z dniem 01.01.1999 r. własności nieruchomości zajętych pod drogę gminną nr [...], oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...], z obrębu [...]. Pismem z dnia 29 marca 2012 r. H. W. wystąpił do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r., we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 28 maja 2012 r. H. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. -utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że kluczowym zagadnieniem w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy H. W. ma interes prawny w sprawie dotyczącej nabycia z mocy prawa nieruchomości, położonej w gminie Ś., oznaczonej jako działki nr [...], a w konsekwencji, czy przysługuje mu przymiot strony postępowania. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący jest obecnie właścicielem nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i nie był adresatem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. Działki nr [...] położone są w sąsiedztwie działki drogowej nr [...], po jej obu stronach. Działki nr [...] były własnością J. i J. W. na podstawie Aktu Własności Ziemi z dnia [...]. Ponadto organ wskazał, że z treści księgi wieczystej KW nr [...] obejmującej powyższe działki, na podstawie umowy darowizny wynika , że właścicielem tych działek stali się H. i J. małż. W. na zasadzie wspólności ustawowej cząstkowej małżeńskiej. H. W. stał się wyłącznym właścicielem tych działek na mocy ugody sądowej z dnia [...] lipca 2007 r. zawartej przed Sądem Rejonowym w Ł. w sprawie o podział majątku wspólnego (sygn. akt I Ns 214/07). Minister podkreślił, że z akt sprawy nie wynika aby część działki nr [...] została wydzielona z działek nr [...] nadanych J. i J. W. Natomiast z nadesłanej kopii aktu notarialnego zawartego w dniu [...] czerwca 1919 r. nie wynika, aby H. W. był właścicielem części działki drogowej nr [...]. Z aktu tego wynika jedynie, że R. i H. małż. M. nabyli część nieruchomości objętej księgą hipoteczną K. oznaczonej jako działka nr [...]. Zdaniem Ministra z materiału dowodowego nie wynika zatem, aby wnioskodawca posiadał w dniu 31 grudnia 1998 r. lub obecnie prawa rzeczowe do przedmiotowej nieruchomości stanowiącej obecnie działkę nr [...]. W związku z powyższym Minister stwierdził, że skoro skarżący nie wykazał tytułu prawnorzeczowego do działki nr [...] - to nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu powołanego wyżej art. 28 Kpa i w związku z tym nie jest możliwe wszczęcia z jej wniosku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. Skargę na powyższe postanowienie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] maja 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł H. W. wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 7,77 § 1 kpa wskutek niewłaściwe rozpoznanego wniosku, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety w celu jednoznacznego stwierdzenia, że przedmiotowe działki stanowiły własność poprzedników prawnych skarżącego oraz art. 28 kpa przez bezpodstawne uznanie, że skarżący nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu wniosku. W uzasadnieniu H. W. wskazał, że pogląd organu jakoby skarżący nie posiadał przymiotu strony jest błędny, bowiem skarżący wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że jest następcą prawnym J. W., właściciela nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomością zajętą pod drogę. Ponadto podkreślił ,że skoro jego twierdzenia okazały się niewystarczające do uznania wniosku za uzasadniony, to należało, jego zdaniem stosownie do obowiązków wynikających z przepisów art. 7 i 77 par. 1 kpa przeprowadzić dowód z opinii biegłego geodety, który po analizie dokumentacji geodezyjnej, w sposób jednoznaczny mógł stwierdzić, że działki zajęte pod drogę były własnością poprzedników prawnych skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotowa sprawa podlega rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), który zgodnie z dyspozycją określoną w art. 1 § 2 ww. ustawy dokonuje kontroli aktu zaskarżonego pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje tylko wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia przepisów prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej p.p.s.a. - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 61a § 1 "Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.". Minister Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2013r. podzielił wcześniejszy pogląd tego samego organu , że skarżący H. W. nie ma interesu prawnego w zainicjowaniu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Ś. , z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r. własności nieruchomości zajętych pod drogę gminną o nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ podkreślił , że H. W. nie przedłożył do akt sprawy żądnych dokumentów , które pozwalałyby przyjąć, że do wymienionych działek gruntu przysługiwał mu jakikolwiek tytuł prawny. Powyższe , oraz fakt, że nie był adresatem kwestionowanej decyzji , przesądza , że nie wykazał istnienia własnego interesu prawnego do wszczęcia postępowania. Wskazany pogląd w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie zasługuje na aprobatę. W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie w sprawie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu z zastosowaniem art. 61 k.p.a. jeżeli z podania osoby, która domaga się wszczęcia postępowania wynika, że jest ona przekonana, iż ma w tym własny interes prawny i występuje w celu ochrony tego właśnie interesu, nie można wówczas wprost wydać postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Chyba , że brak tego interesu jest niewątpliwy i nie wymaga zabiegów interpretacyjnych. Odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. można w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. W innych przypadkach postępowanie na żądanie strony wszczyna się zgodnie z art. 61 k.p.a., co stwarza możliwości do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy. Dopiero po dokonaniu analizy - we wszczętym już postępowaniu i przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego - w pierwszym rzędzie kwestii istnienia legitymacji materialnoprawnej składającego wniosek (podanie, żądanie), a więc opartej na przepisach prawa materialnego, jeśli okaże się, iż faktycznie wnioskodawca nie ma interesu prawnego w sprawie, powinna być wydana decyzja o umorzeniu postępowania. Z uzasadnień zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że treść wydanych przez nie postanowień jest konsekwencją faktu, że skarżący nie przedstawił dowodów na potwierdzenie , że w dniu 31.12.1998r. był właścicielem działek o numerach [...] objętych treścią kwestionowanej rzez niego decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2006r. stwierdzającej nabycie własności tych działek przez Gminę Ś. , z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999r. jako zajętych pod drogę gminną. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że organy obu instancji zaniechały dokonania analizy treści wymienionej decyzji oraz sporządzonej dla potrzeb jej wydania mapy geodezyjnej , w celu ustalenia własność jakiej osoby fizycznej lub prawnej stanowiły one w dniu 1.01.1999r. Przeciwnie , Minister wywiódł , że skarżącemu nie przysługiwało do nich prawo własności w oparciu o treść ugody zawartej przez H. W. z jego byłą żoną przed Sądem Rejonowym w Ł. w sprawie o podział majątku dorobkowego w dniu [...].07.2007r. Organ pominął zatem okoliczność , że w dacie zawarcia wymienionej ugody stan własności nieruchomości stanowiących własność skarżącego mógł ulec zmianie właśnie wskutek wydania kwestionowanej przez niego decyzji. W tych okolicznościach brak było , zdaniem Sądu podstaw aby a priori , bez wszczęcia postępowania, odmówić skarżącemu interesu prawnego i przymiotu strony we wnioskowanym przez niego postępowaniu nadzwyczajnym. W związku z krótkim okresem obowiązywania art. 61a k.p.a. przepis ten nie był zbyt często komentowany przez sądownictwo administracyjne. W zakresie omówionej wyżej przesłanki odmowy wszczęcia postępowania aktualne pozostaje orzecznictwo dotyczące art. 157 § 3 k.p.a. Na tle tego przepisu na uwagę i aprobatę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 147/10 "Wyjaśnienie okoliczności, czy wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji ma interes prawny w sprawie i czy jest stroną, powinno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym. Nie można odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu takiej decyzji czynić rozważań na temat interesu prawnego, czy też braku takiego interesu po stronie wnioskodawcy.". Zatem, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. W tej sytuacji trudno uznać, że zachodzą uzasadnione przyczyny odmowy wszczęcia postępowania. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zostały więc wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji.