I SA/Wa 163/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Jolanta Dargas Protokolant referent stażysta Andżelika Abramowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2016 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], umorzyło postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że decyzją z [...] lipca 2015 r. Prezydent [...], działając w trybie art. 154 § 1 k.p.a., uchylił orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1952 r., odmawiające przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...], nr hip. [...], i ustanowił prawo użytkowania wieczystego do tej działki, oznaczonej obecnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], na rzecz osób szczegółowo wymienionych w decyzji. Odwołanie od decyzji złożyli: W. S., G. M., A. S., J. H. i K. K. Odwołujący się są spadkobiercami J. M. zd. H. – żony S. H. J. H. nie została wskazana w zaświadczeniu Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] lutego 1949 r., nr [...], jako współwłaścicielka przedmiotowej nieruchomości. Jak wynika z tego zaświadczenia tytuł własności przedmiotowej nieruchomości hip. [...] uregulowany był wpisem jawnym na nazwisko S. H., na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] maja 1927 r., nr rep. [...]. Powołując się na domniemanie z art. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece oraz fakt, że domniemanie to nie zostało wzruszone w trybie powództwa na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, organ odwoławczy uznał, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniosły osoby nie będące stronami postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i dlatego umorzył postępowanie odwoławcze. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. K. K. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 k.p.a. oraz rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 28, 77 § 1 w zw. z art. 10 § 1 i art. 80 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], oznacz. hip. nr [...], której dotyczy decyzja Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r., podlegała działaniu przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279 ze zm.). Wniosek w trybie art. 7 tego dekretu o ustanowienie prawa własności czasowej do tej nieruchomości złożył S. H. w dniu [...] lutego 1949 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. m.in. rozstrzygnięto ten wniosek w taki sposób, że ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców S. H., szczegółowo wymienionych w decyzji. Do wniosku dekretowego zostało załączone zaświadczenie Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] lutego 1949 r., nr [...], w którym stwierdzono, że tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany jest jawnym wpisem na imię S. H. z mocy aktu zawartego w dniu [...] maja 1927 r. Ze znajdującego się w aktach odpisu aktu notarialnego z dnia [...] maja 1927 r., rep. nr [...], wynika, że własność przedmiotowej nieruchomości nabył w wyniku kupna S. H. Jest w sprawie bezsporne, że w dacie dokonywania tej transakcji S. H. pozostawał w związku małżeńskim z J. H. zd. H., która zmarła przed mężem, bo w dniu [...] kwietnia 1964 r., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt [...]. Skarżący K. K., który jest jednym z następców prawnych J. H., powołując się na fakt, że w dacie kupna nieruchomości przez S. H., pozostawał on w związku małżeńskim, podnosi, że nieruchomość wobec tego stanowiła wspólny majątek małżonków. Konsekwencją takiego stanowiska, w tym względzie, Skarżącego jest to, iż uważa on, że spadkobiercy J. H. powinni być stroną postępowania dekretowego zakończonego decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. oraz, że na ich rzecz także powinno być ustanowione prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości. Stanowisko Skarżącego jest błędne, albowiem stan faktyczny sprawy, jak i stan prawny, nie dają podstaw do uwzględnienia racji podnoszonych przez Skarżącego. Z aktu notarialnego z 1927 r. wynika, że stroną kupującą w tym akcie wskazany jest tylko S. H. Również wpis w hipotece nabytej przez niego aktem nieruchomości wskazuje jako właściciela wyłącznie S. H. Wpis ten nigdy nie został obalony. Również z przepisów prawa obowiązujących w dacie kupna nieruchomości nie wynika, by nieruchomość nabyta przez jednego z małżonków w czasie trwania małżeństwa stawała się z mocy prawa majątkiem wspólnym małżonków. W dniu [...] maja 1927 r. stosunki majątkowe małżeńskie regulowały przepisy Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego. Stosunki majątkowe małżeńskie uregulowane były w art. 182 – 230 tego Kodeksu. Z mocy samego prawa obowiązywał ustój rozdzielności majątkowej, a wspólność majątkowa mogła powstać tylko z mocy umowy, na co wskazuje art. 226 powołanego Kodeksu. W przedmiotowej sprawie nie wynika, że została zawarta umowa o wspólności majątkowej przez małżonków H. Tak więc przez fakt zawarcia umowy kupna tylko przez S. H., w świetle przepisów obowiązujących w dacie zawarcia tej umowy, z mocy prawa nieruchomość nabyta tą umową nie stała się majątkiem wspólnym małżonków. Również i późniejsze regulacje prawne dotyczące prawa małżeńskiego nie pozwalają na uznanie, że nieruchomość objęta decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. stanowiła wspólny majątek małżonków S. i J. H. Przepisy ustawy kodeks cywilny Królestwa Polskiego zostały uchylone z dniem 1 października 1946 r. przez przepisy wprowadzające dekret z dnia 29 maja 1946 r. Prawo małżeńskie majątkowe. Zgodnie z art. X przepisów wprowadzających dekret z dnia 29 maja 1946 r. Prawo małżeńskie majątkowe: "Prawo małżeńskie majątkowe stosuje się do powstałych po jego wejściu w życie stosunków majątkowych między małżonkami, chociażby zawarli oni małżeństwo przed tym dniem". Skoro nieruchomość objęta decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. została nabyta w 1927 r. i w dacie nabycia własności nie zostało to prawo objęte wspólnością majątkową małżeńską z uwagi na istniejącą z mocy ustawy rozdzielność majątkową, co zostało wyżej omówione, to również pozostało ono poza zakresem uregulowanym w dekrecie z 1946 r., gdyż jego przepisy miały zastosowanie tylko do stosunków majątkowych między małżonkami powstałych po wejściu w życie tego dekretu. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. XVIII ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks rodzinny 1950 r.: " Jeżeli w chwili wejście w życie Kodeksu rodzinnego stosunki majątkowe małżonków podlegały ustrojowi ustawowemu, przewidzianemu w prawie małżeńskim majątkowym (Dz.U. R.P. z 1946 r. nr 32, poz. 196 oraz z 1947 r. nr 24, poz. 95), przepisy Kodeksu rodzinnego o wspólności ustawowej stosuje się do istniejącego jeszcze majątku dorobkowego małżonków bez względu na czas jego nabycia". Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 września 1954 r., sygn.. akt I CR 28/54 (OSCNK 1955, nr 2, poz. 40 – LEX nr 117917), wskazał, że nie wszystkie przedmioty majątkowe nabyte przez małżonków w czasie trwania małżeństwa wchodzą do wspólności ustawowej. Zgodnie ze stanowiskiem SN przedstawionym w tej uchwale konieczne jest wyjaśnienie, czy dany przedmiot majątkowy stanowi w ogóle dorobek małżonków. Zgodnie z powyższym należy stwierdzić, że fakt, iż przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez S. H. w czasie trwania jego małżeństwa z J. H. samo przez się nie oznacza, że w świetle przepisów ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks rodzinny (art. XVIII), z mocy samego prawa nieruchomość ta objęta była wspólnością ustawową. Konieczne byłoby wyjaśnienie, czy w ogóle stanowiła ona dorobek małżonków. Ustalenie takie nie należy do organu administracji publicznej, gdyż stanowi to zagadnienie, które może być ewentualnie przedmiotem rozstrzygnięcia przed sądem powszechnym. Organ administracji publicznej nie jest bowiem właściwy do rozstrzygnięcia kwestii własnościowych. Natomiast organ jest związany domniemaniem z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) zgodnie, z którym domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zgodnie zaś z wpisem hipotecznym, nr hip. [...], tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na nazwisko S. H. Z tego też względu J. H. nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, a więc jej spadkobiercy nie mają przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2015 r. Dlatego organ odwoławczy właściwie umorzył postępowanie odwoławcze od tej decyzji z odwołań wniesionych przez spadkobierców J. H. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.