I SA/Wa 1634/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. G., postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] orzekające o odmowie wszczęcia postępowania o uznanie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wójt Gminy [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] orzekł o odmowie wszczęcia postępowania o uznanie świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane. Na powyższe postanowienie P. G. złożył zażalenie, zarzucając naruszenie art. 28 i 61a § 1 kpa przez błędną wykładnię i uznanie, że skarżący nie ma przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając złożone zażalenie utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy [...] z dnia [...] maja 2018 r. Podkreśliło, że podziela stanowisko przedstawione przez organ I instancji, zgodnie z którym dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania o ustalenie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i w sprawie zwrotu nienależnie pobranych z tego funduszu nie mają bowiem wpływu na jego sytuację prawną. Źródłem obowiązków i ograniczeń o jakich mowa w przepisach art. 27 ust. 1, ust. 1a i art. 5 ust.1-4 lit. a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2018 r. , poz. 554 ze zm.) jest uzyskanie przez osobę zobowiązana do alimentów, statusu dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 3 ww. ustawy. Osoba zobowiązana do alimentów ma instrument chroniący jej interes w sprawie o uznanie za dłużnika alimentacyjnego poprzez kwestionowanie ustaleń organu egzekucyjnego. Zdaniem organu interesu prawnego nie można również dopatrzeć się w obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego kwot wypłaconych na rzecz osób uprawnionych, bowiem obowiązek świadczeń alimentacyjnych znajduje swoje źródło w wyroku sądu powszechnego opatrzonego klauzulą wykonalności. Skoro zatem P. G. nie może być stroną postępowania o uznanie świadczeń pobranych przez K. G. z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, to zgodnie z art. 61a §1 kpa należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. G wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...]maja 2018 r. W skardze zarzucił naruszenie: - art. 28 kpa polegające na błędnej wykładni i uznaniu, że skarżący nie ma statusu strony w postępowaniu administracyjnym o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego; -art. 61a § kpa w zw. z art. 28 kpa i w efekcie odmowa wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy skarżący jako dłużnik alimentacyjny ma przymiot strony postępowania wobec nałożenia na niego nowych obowiązków; - art. 7 i 77 kpa polegające na zaniechaniu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy i wyczerpującego zebrania i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do jej załatwienia, które to naruszenie przepisów postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. dalej ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez Sąd pod względem zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy [...] o odmowie wszczęcia postępowania na wniosek P. G. o uznanie świadczeń wypłaconych K. G. z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane. Zarzuty skargi sprowadzają się do wykazania, że organ naruszył art. 28 kpa, nie uwzględnił bowiem, że w wyniku wydania decyzji nałożone zostały na skarżącego nowe, dodatkowe obowiązki co przemawia za tym, że ma interes prawny w byciu stroną postępowania, Podstawą odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) dalej jako kpa. Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Pojęcie strony reguluje art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż o istnieniu interesu prawnego decydują przepisy prawa materialnego przyznające stronie określone uprawnienie lub nakładające obowiązek. Istnienie interesu prawnego oznacza wykazanie i ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności lub zaniechania organu (v. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 868/11, wyrok NSA z dnia 30 listopada 1993 r. sygn. akt II SA 1783/93; wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r. IV SA 1254/88 orzeczenia.nsa.gov.pl). Interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa musi mieć oparcie w przepisach prawa, to przepis bowiem decyduje o tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes. Od tak pojętego interesu prawnego odróżnić należy interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Tak też jest w przypadku skarżącego, który jest niewątpliwe zainteresowany sposobem rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, ale nie przekłada się to na normę prawa, która przyznawałaby mu interes prawny w tej sprawie. Zgodnie z art. 3 ust 1-4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U. z 2018 r. , poz. 554 ze zm.) warunkiem wszczęcia i prowadzenia postępowania o przyznanie tej pomocy jest przedstawienie wystawionego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania należnych alimentów. W postępowaniu tym stroną jest jedynie osoba składająca wniosek o przyznanie świadczenia. Ustawa z dnia 7 września 2007 r.– na etapie przyznawania świadczenia – nie przyznaje żadnych uprawnień osobie zobowiązanej do alimentacji. Obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi właściwemu należności, w wysokości świadczeń wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej nie rodzi bowiem nowego zobowiązania po stronie dłużnika, ani nie zwiększa istniejącego zobowiązania, nadal jest to kwota określona przez wielkość zasądzonych świadczeń alimentacyjnych. Po stronie P. G. nie istnieje więc, regulowany jednoznacznie przepisami rozpatrywanej ustawy, interes prawny lub obowiązek dający mu prawo do udziału w postępowaniu w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla jego dzieci. Skarżący nie jest więc stroną w tym postępowaniu jak i w postępowaniu w sprawie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych z tego funduszu. Osoba taka stanie się stroną postępowania dopiero na etapie postępowania w sprawie zwrotu organowi należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Reasumując należy stwierdzić, że w tej sprawie organy administracji nie naruszyły obowiązującego prawa i trafnie odmówiły P. G. wszczęcia postępowania w sprawie uznania świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, o których przyznanie wystąpiła była żona skarżącego. Jeżeli skarżący obawia się, że wnioskodawczyni niesłusznie otrzymała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, może poinformować o tym organ przesyłając odpowiednie dokumenty. Bez wątpienia dokumenty te będą przedmiotem zainteresowania organu. Jednak opisana obawa nie przyznaje mu uprawnień strony postępowania, a w konsekwencji nie uprawnia go do wszczęcia postępowania o uznanie za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść skutku. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.