I SA/Wa 1638/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi Prezesa Sądu [...] w K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 roku nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2005 roku o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] października 1988 roku w sprawie ustalenia [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem stanowiącym działki opisane w załączniku do ww. decyzji. W wyniku złożonej przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. skargi na ww. decyzję Ministra Infrastruktury, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2006 roku uchylił decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2005 roku oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Śląskiego. W uzasadnieniu wyroku sąd I instancji wskazał, że w aktach administracyjnych znajdują się następujące dokumenty: pismo Prezydenta Miasta K. z dnia 24 października 2004 roku skierowane do [...] Urzędu Wojewódzkiego w K., sporządzone w listopadzie 1964 roku wykaz zmian gruntowych dotyczący działki nr [...], w którym - w stanie dotychczasowym - jako władającego wpisano Skarb Państwa - Zarząd Kolejowy, natomiast w stanie nowym, jako władającego wpisano Sąd Powiatowy K., dwa protokoły ustalenia granic oraz właścicieli osób władających, użytkowników i dzierżawców nieruchomości gruntowych położonych na obszarze administracyjnym miasta K. dzielnicy Z., oba z dnia 1 października 1964 roku, a zakończone dnia 30 listopada 1964 roku, podpisane przez J. R. – Prezesa Sądu Rejonowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że do tych dowodów żaden z organów się nie odniósł w kontekście istnienia po stronie Prezesa Sądu Okręgowego w K. przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. Oznacza to, że organy administracji orzekające w sprawie naruszyły art. 7 kpa, przez to, że nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego, art. 77 kpa, przez to, że nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, art. 80 kpa przez to, że nie na podstawie całokształtu materiału dowodowego oceniono, czy dana okoliczność została udowodniona, art. 107 kpa przez to, że organ nie wskazał, dlaczego niektórym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej – a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister Budownictwa. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną Minister Budownictwa wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wyrokiem z dnia 12 września 2007 roku sygn. akt I OSK 1460/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2006 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. w uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ocenie sądu należało poddać stanowisko organów sprowadzające się do tego, że z samego charakteru decyzji ustalającej opłaty za zarząd gruntem wynika, że stroną może być tylko podmiot, który został obciążony tymi opłatami, a więc którego dotyczą skutki takiej decyzji. tymczasem sąd I instancji, wskazując na szereg kwestionowanych w postępowaniu administracyjnym dokumentów, złożonych przez Prezesa Sądu Okręgowego w K., uznał, że organy winny się do nich odnieść, zaś zaniechanie tego obowiązku stanowi naruszenie art. 7, 77, 80, 107 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Takie stanowisko sądu, sąd II instancji uznał za błędne. Dokumenty złożone przez Prezesa Sadu Okręgowego w K. przedstawiają stan faktyczny sprawowania władztwa nad spornymi nieruchomościami i kwestia ta została przez organy administracji rozstrzygnięta. Wobec tego kwestia szczegółowego odniesienia się do wszystkich dokumentów, nie ma wpływu na rozstrzygniecie istoty sprawy. w konsekwencji Naczelny sąd Administracyjny uznał, że organy administracji nie naruszyły przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga Prezesa Sądu Okręgowego w K. nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i decyzja Wojewody Śląskiego z dnia [...] stycznia 2005 roku o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustalenia opłaty rocznej z tytułu zarządu gruntem stanowiącym działki opisane w załączniku do ww. decyzji nie naruszają prawa. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot niebędący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona niemająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu (tak również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 1995 r., sygn. akt III SA 182/95, ONSA 1996/4/167, oraz wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 1997 r., sygn. akt III SA 1802/95, niepubl.). W niniejszej sprawie organ administracji uznał, iż po stronie wnioskodawcy brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na brak wykazania interesu prawnego. Z tej przyczyny Wojewódzki Sąd Administracyjny badając legalność zaskarżonych decyzji zobowiązany był ustalić, czy organ administracji wydający przedmiotowe decyzje nie uchybił powołanemu przepisowi postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisem art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Jedyną przesłanką uzyskania przez dany podmiot statusu strony postępowania administracyjnego jest to, czy legitymuje się interesem prawnym lub obowiązkiem, ze względu na który żąda czynności organu lub którego dotyczy postępowanie. Pojęcie interes prawny, użyte w przepisie art. 28 k.p.a., rozumiane w bezpośrednim znaczeniu tego pojęcia, oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Zdaniem składu orzekającego, w niniejszej sprawie interes prawny, w rozumieniu omawianego przepisu k.p.a., to interes oparty na konkretnym przepisie prawa materialnego. O istnieniu interesu prawnego decydują, w myśl ugruntowanych poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści (vide: wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 listopada 1998 r., sygn. akt II SA 1390/98). Również w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 października 1998 r., sygn. akt II SA 1104/98, NSA przyjął, iż pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Zdaniem NSA, od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (tak również w wyr. NSA w Warszawie z dnia 22 lutego 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, niepubl.). Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (podobnie w wyroku NSA w Warszawie z dnia 19 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 1132/00 oraz cyt. tam orzecznictwo i literatura). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc - zdaniem Sądu, ustalenia owego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego. Odnosząc te rozważania do okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że niewątpliwie dokumenty złożone w sprawie przez skarżącego Prezesa Sądu Okręgowego w K. wskazują, że działki o nr 74 ,75 i 77/10 są w jego władaniu, ale to władanie nie jest w chwili obecnej poparte tytułem prawnym, z którego można by wywodzić interes prawny w złożeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ustalającej opłaty roczne na rzecz [...] Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w K. za przedmiotowe nieruchomości z tytułu użytkowania wieczystego. W tym miejscu należy jednak podkreślić, że kwestia oceny legalności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w K. z dnia [...] października 1988 roku może zostać zbadana z urzędu przez Wojewodę Śląskiego ewentualnie z wnioskiem o wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji mogą wystąpić podmioty powołane do ochrony praworządności (prokurator) w trybie art. 182 k.p.a. Z tych wszystkich względów orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.