I SA/Wa 1638/11

WyrokWSA w Warszawie2012-03-08

Skład orzekający: Marek Wroczyński, Iwona Owsińska – Gwiazda, Joanna Skiba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej z powodu niedostarczenia wymaganych operatów szacunkowych oraz braku dowodów na posiadanie obywatelstwa polskiego przez osoby przekazujące prawa do rekompensaty?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty, ponieważ skarżący nie wykonał nałożonych obowiązków polegających na przedłożeniu aktualnych operatów szacunkowych określających wartość utraconej nieruchomości i nieruchomości otrzymanej w ramach rekompensaty. Ponadto, skarżący nie przedstawił dowodów na posiadanie obywatelstwa polskiego przez osoby, które przekazały mu swoje prawa do rekompensaty, co stanowiło kolejną przesłankę do odmowy.
Stan faktyczny
Skarżący R. M. domagał się potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez jego rodziców poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a także za udziały przekazane mu przez rodzeństwo. Organ pierwszej instancji oraz Minister Skarbu Państwa odmówili potwierdzenia prawa do rekompensaty, wskazując na brak wymaganych operatów szacunkowych oraz brak dowodów na posiadanie obywatelstwa polskiego przez rodzeństwo skarżącego. Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński (spr.) Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Syg. akt I SA/Wa 1638/11 Uzasadnienie Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2011 roku Minister Skarbu Państwa biorąc za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego( t.j DZ.U z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej jako k.p.a.) oraz art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej( DZ.U nr 169, poz. 1418 ze zm. dalej jako ustawa o realizacji prawa do rekompensaty) po rozpatrzeniu odwołania R. M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku, odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty, z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości T., powiat [...], woj. [...] przez M. M. i A. M. w zakresie wniosku R. M. obejmującego udziały: jako spadkobiercy A. M. (udział do [...]) i M. M. (udział do ¼) oraz w zakresie udziałów R. S. i K. M. (spadkobierców A. M. do [...] i M. M. do ¼ części), którzy wskazali wnioskodawcę jako osobę uprawnioną do przedmiotowej rekompensaty – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 roku. Podstawą wydanego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia faktyczne i dokonana ocena prawna. Wnioskiem z dnia 23 listopada 1992 roku R. M. w imieniu własnym wystąpił do Prezydenta Miasta S. oraz z wnioskiem z dnia 26 lipca 1996 roku działając w imieniu własnym i jako pełnomocnik rodzeństwa F. M., R. S., K. M. skierowanym do Urzędu Rejonowego w S., jak również wnioskiem z dnia 3 czerwca 2005 roku skierowanym do Wojewody [...] w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione w miejscowości T., dawne woj. [...], w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku, wskazując, że właścicielami nieruchomości byli ich rodzice – M. M. i A. M. Rodzice skarżącego nie żyją, a spadek po A. M. zmarłym w dniu [...] stycznia 1969 roku na podstawie ustawy nabyli – żona M. M. w ¼ części oraz dzieci R. S., F. M., K. M., W. M. i R. M. po [...] części (postanowienie Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] marca 1994 roku, syg. akt [...]). Spadek po zmarłej w dniu [...] lutego 1975 roku M. M. na podstawie ustawy nabyły dzieci – R. S., F. M., K. M. i R. M. po ¼ części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] marca 1996 roku, syg. akt [...]). Na potwierdzenie własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości pozostawionych oraz faktu zamieszkiwania właściciela nieruchomości zostały zgromadzone następujące dowody: 1) uwierzytelniona kopia orzeczenia odszkodowawczego nr [...], wystawionego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny w R. z dnia [...] października 1945 roku dotyczący pozostawienia nieruchomości w miejscowości T., pow. [...] przez A. M.; 2) dokumenty stanowiące podstawę do wydania ww. orzeczenia tj. podanie A. M. z dnia 12 sierpnia 1945 roku, protokół z dnia 19 września 1945 roku, nr [...]; 3) oświadczenia dotyczące pozostawienia nieruchomości w miejscowości T. przez G. H., A. R., T. R. Na potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez właściciela pozostawionego mienia oraz R. M. został zgromadzony następujący materiał dowodowy: 1) wyżej przedstawione dokumenty; 2) potwierdzone przez Wojewódzki Ośrodek Informatyki Terenowy Bank Danych w piśmie z dnia 27 maja 2009 roku, nr [...] dane osobowe R. M. Wnioskodawca R. M. dotychczas nie zrealizował prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez M. i A. M. A. M. jako repatriant nabył nieruchomość rolną w miejscowości C., powiat [...], w zamian za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami państwa. Fakt ten potwierdzają dokument nadania ziemi nr [...] z 1954 roku z którego wynika, że na podstawie orzeczenia Powiatowej Komisji Ziemskiej w L. nabył on nieodpłatnie, zabudowaną nieruchomość ziemską o powierzchni [...] ha. Decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. z dnia [...] września 1957 roku potwierdza zwolnienie z obowiązku uiszczania ceny nabycia otrzymanego gospodarstwa rolnego. W księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w L. A. M. został ujawniony jako właściciel wyżej powołanego gospodarstwa rolnego. W dniu [...] czerwca 2010 roku Wojewoda [...] wydał postanowienie, którym ustalił spełnianie przez R. M. wymogów do uzyskania w udziale do ¼ części prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia przez A. i M. małżonków M. w miejscowości T., woj. [...]. We wskazanym postanowieniu organ wezwał wnioskodawcę w terminie 6 miesięcy do wskazania jednej z przewidzianych przez ustawę form realizacji prawa do rekompensaty, jak również do dołączenia do wniosku operatów szacunkowych wskazujących wartość pozostawionej nieruchomości oraz nieruchomości otrzymanej tytułem rekompensaty przez jego rodziców. W dniu 15 listopada 2010 roku wnioskodawca przesłał do organu następujące dokumenty( poświadczone kopie); 1) odpis aktu zagonu F. M. (zmarł w dniu [...] października 1990 roku); 2) dokument potwierdzający zgon K. M. w dniu [...] listopada 2001 roku (dokument w języku angielskim); 3) dokument potwierdzający zgon R. S. w dniu [...] stycznia 2002 roku (dokument w języku angielskim); 4) pełnomocnictwo F. M., podpisane w obecności notariusza w dniu [...] stycznia 1993 roku – udzielone R. M. do działania w przedmiotowej sprawie; 5) pełnomocnictwo R. S. podpisane w obecności notariusza w dniu [...] stycznia 1993 roku udzielone R. M. do działania w przedmiotowej sprawie; 6) akt notarialny z dnia [...] grudnia 1964 roku, rep. [...], dotyczący sprzedaży gospodarstwa rolnego, nabytego w zamian za mienie pozostawione w T.; 7) oświadczenie R. S. (dawniej S.) o zrzeczeniu się praw do spadku po rodzicach – M. M. (oświadczenie z [...] marca 1993 roku) oraz A. M. (oświadczenie z dnia [...] lipca 1993 roku) na rzecz R. M.; 8) oświadczenie K. M. o zrzeczeniu się praw do spadku po rodzicach – M. M. (oświadczenie z [...] maja 1993 roku) oraz A. M. (oświadczenie z dnia [...] marca 1993 roku) na rzecz R. M.; 9. wycenę szacunkową wartości nieruchomości pozostawionej przez M. i A. M. – wykonaną przez rzeczoznawcę majątkowego w maju 1998 roku Pismem z dnia 20 grudnia 2010 roku Wojewoda [...] poinformował wnioskodawcę R. M. o obowiązku przedłożenia dwóch operatów szacunkowych stwierdzających wartość nieruchomości pozostawionej za granicą oraz otrzymanej w ramach rekompensaty. Kolejnym pismem z 1 kwietnia 2011 roku wnioskodawca ponownie został wezwany do złożenia operatów pod rygorem wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty wojewoda po wszczęciu postępowania dokonuje oceny spełniania wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust.1 i 2 ustawy, na podstawie dowodów o których mowa w art. 6. Pozytywna ocena następuje w drodze postanowienia. Na podstawie art. 7 ust.2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty w przypadku niespełnienia wymogów o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 organ wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony przez wnioskodawcę wymóg art. 7 ust.1 pkt 3 i 4 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty poprzez niewykonanie nałożonego obowiązku dołączenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym zostałaby określona wartość nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczypospolitej oraz wartość nieruchomości otrzymanych w Polsce w ramach rekompensaty. Organ uznał, że faktycznie M. i A. małżonkowie M. pozostawili poza granicami kraju w miejscowości T. nieruchomość o powierzchni [...] ha gruntów, w tym [...] ha łąki, [...] ha ziemi ornej oraz zbudowania: - dom mieszkalny drewniany kryty słomą ([...] m); - stodołę drewnianą krytą słomą ([...]); - stajnię drewnianą krytą słomą ([...] m); - stajnię drewnianą krytą słomą ([...]m); - dwa brogi kryte słomą ([...] m). Dokumentem potwierdzającym bezspornie o rodzaju i powierzchni pozostawionej w miejscowości T. nieruchomości było orzeczenie Powiatowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1945 roku nr [...]. Organ wskazywał, że właścicielom pozostawionej nieruchomości przysługuje prawo do rekompensaty bowiem spełnione zostały przez nich wymogi art. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, tj. na dzień 1 września 1939 roku byli obywatelami polskimi, zamieszkiwali w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do maja 1944 roku. Przedmiotowa nieruchomość została opuszczona przez właścicieli w związku z wojną rozpoczętą w 1939 roku. Nadto M. i A. małżonkowie M. po przybyciu na obecne terytorium RP zamieszkali w miejscowości C., gmina D., gdzie w dniu 5 maja 1944 roku zostali zameldowani. Mając powyższe na uwadze Minister Skarbu Państwa zauważył, że Wojewoda [...] prawidłowo potwierdził spełnianie przez R. M. wymogów do uzyskania w udziale do ¼ części prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, jako spadkobiercy po swoich rodzicach. Organ uznał, że ojciec wnioskodawcy zrealizował swoje prawo do rekompensaty bowiem otrzymał na mocy dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej na własność, nieodpłatnie nieruchomość Skarbu Państwa położoną w miejscowości D (C.), obejmującą grunt o pow. [...] ha oraz dom mieszkalny i dwa budynki gospodarcze. Organ uznał również, iż wnioskodawca nie przedłożył wymaganych dwóch operatów szacunkowych określających wartość nieruchomości pozostawionej przez jego rodziców w miejscowości T., woj. [...] oraz wartości nieruchomości, która została przyznana rodzicom jako repatriantom w miejscowości D. (C.). Organ odwoławczy zgodził się z Wojewodą [...], iż załączony operat szacunkowy nie może stanowić dowodu w sprawie, z uwagi na fakt, iż dostarczony przez wnioskodawcę operat został wykonany w maju 1998 roku, w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego, które to przepisy zostały uchylone z dniem 8 stycznia 2003 roku. O konieczności dostarczenia operatów szacunkowych sporządzonych zgodnie z obowiązującymi przepisami organ poinformował wnioskodawcę w piśmie z dnia 20 grudnia 2010 roku. Wnioskodawca mimo wezwania nie złożył operatów szacunkowych, sporządzonych według obowiązujących przepisów mimo prawidłowego wezwania. W zakresie przekazanych uprawnień prawa do rekompensaty na rzecz wnioskodawcy przez rodzeństwo R. S. i K. M. – spadkobierców po rodzicach M. i A. małżonkach M., organ wskazał, iż nie wykazał on aby R. S. i K. M. posiadali w dacie skłania oświadczeń obywatelstwo polskie. Organ podnosił, że wnioskodawca był wielokrotnie wzywany do przedłożenia dowodów potwierdzających obywatelstwo polskie rodzeństwa. Działania organu z urzędu w tym zakresie również nie przyniosły pozytywnego rezultatu. W konsekwencji nieudokumentowania przez wnioskodawcę posiadania obywatelstwa polskiego przez R. S. i K. M., organ nie mógł potwierdzić ich prawa do rekompensaty, a zatem prawo to nie mogło zostać skutecznie przekazane przez nich na rzecz brata R. M. Z tych też względów zdaniem organu istniały podstawy do wydania decyzji odmownej o prawie do otrzymania rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W zakresie wniosku F. M. o potwierdzenie prawa do rekompensaty Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 roku na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i art. 123 § 1 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne. Skargę na decyzję organu odwoławczego wniósł R. M. Zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji organu I Instancji zarzucał naruszenie: 1) przepisów art. 2 w związku z art. 8 ust.2 Konstytucji RP, w ten sposób, że organ wydając przedmiotową decyzję pogwałcił zasadę demokratycznego państwa prawnego i zasadę sprawiedliwości społecznej; 2) przepisów art. 10, art. 15, art. 19 ust. 1 i 2, art. 24 pkt 3, art. 31 ust.2 ustawy z dnia 13 lutego 1984 o funkcjach konsulów RP( DZ.U nr 215, poz. 1823 z 2002 roku ze zm.) w ten sposób, że wbrew prawu zignorował dokumenty wystawione przez Konsula RP w [...] potwierdzające obywatelstwo polskie R. S. i K. M. i nie uznał ich prawa do spadku po rodzicach oraz nie uznał ich cesji praw na rzecz skarżącego; 3) przepisu art. 10 ust.2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, w brzmieniu art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 września 2006 roku o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oraz niektórych innych ustaw( DZ.U nr 195, poz. 1437) w ten sposób, że mimo doręczenia dwóch operatów szacunkowych i umowy notarialnej oraz ich aktualności organ uznał, że skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku; 4) przepisów art. 87 ust.1 w związku z art. 8 ust.1 Konstytucji RP oraz przepisów umowy wzajemnej o ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R i ludności ukraińskiej z terytorium Polski z dnia 9 września 1944 roku pomiędzy P.K.W.N a rządem U.S.R.R, a to ten sposób, że pomimo istnienia międzypaństwowych gwarancji prawnych w przedmiocie zaboru nieruchomości stanowiących własność A. i M. M. – rodziców skarżącego oraz gwarancji odszkodowania, organy zignorowały fundamentalne prawo własności chronione przez prawo polskie (art. 21 i art. 23 Konstytucji RP) oraz art. 140 k.c oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych wolności. którą RP ratyfikowała; 5) przepisu art. 509 i nast. k.c w ten sposób, że mimo dokonania skutecznej zmiany wierzyciela – przez dokonanie przelewu praw R. S., K. M. i F. M. na rzecz skarżącego w formie prawem przepisanej w przedmiocie przekazania udziałów spadkowych na rzecz R. M. organ odmówił uznania prawnie dokonanych cesji; 6) przepisów art. 35 i art. 12 k.p.a. w ten sposób, że mimo faktu złożenia przez skarżącego dwóch wniosków o odszkodowanie (rekompensat) – w dniach 23 listopada i 15 grudnia 1992 roku (w imieniu R. S.), a nie jak błędnie twierdzi organ w 1996 i 2005 roku, co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 6 i art. 7 k.p.a. jako podstawowej zasady praworządności (art. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP) oraz poprzez nie załatwienie sprawy przez dziewiętnaście lat, co w świetle normy art. 35 k.p.a. nie znajduje żadnego usprawiedliwienia i stanowi nadużycie prawa i realizacji przesłanki odpowiedzialności karnej (art. 231 kk), cywilnej( art. 417 k.c) oraz administracyjnej( art. 38 k.p.a.) W związku z powyższym skarżący wnosił o: 1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji; 2) orzeczenie poprzez wydanie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości w miejscowości T. przez M. i A. M.; ewentualnie o: 1) przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ; 2) nadanie orzeczeniu rygoru natychmiastowej wykonalności; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu koszów postępowania; 4) zastosowanie odpowiedniego postępowania wobec pracowników organu w związku z przewlekłością postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazywał, że ustalenia faktyczne poczynione w sprawie pozostają w sprzeczności ze stanem prawnym sprawy. Zdaniem skarżącego zupełnie niezrozumiałym są poczynione ustalenia co do posiadania obywatelstwa, szczególności rodzeństwa mieszkającego w [...]. Ustalenia te pozostają zdaniem skarżącego w opozycji do treści aktów urodzenia, oświadczenia Konsula RP w [...]). Następnie skarżący wskazał, że błędnie organ uznał, że nie wykonał on obowiązku dostarczenia operatów szacunkowych dotyczących wartości nieruchomości. Wskazywał, iż złożył dwa operaty sporządzone przez biegłego S. oraz akt notarialny z ustaloną wartością sprzedanego gospodarstwa rolnego w 1964 roku. Jego zdaniem zarówno operat szacunkowy, jak i akt notarialny są aktualne, a nowela ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z 8 września 2005 roku stanowi, że dotychczasowe operaty stanowią podstawę do ustalenia odszkodowania za mienie pozostawione poza granicami RP i nie wymagają korekty. Skarżący wskazywał, że zaskarżona decyzja narusza art. 9 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka gdzie zapisano, że każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nadto skarżący wskazywał, że zaskarżona decyzja pomija najistotniejsze źródło roszczeń – układ pomiędzy P.K.W.N a rządem U.S.R.R dotyczący ewakuacji obywateli polskich z terenów U.S.R.R i ludności ukraińskiej z terytorium Polski zawierający niezbywalne prawa jako spadkobiercy po właścicielach nieruchomości. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując dotychczas zajęte stanowisko i zaprezentowaną argumentację prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona pod względem jej zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten narusza prawo w sposób wskazany w skardze lub w inny skargą nie sygnalizowany, a który należałoby uwzględnić z urzędu stosownie do granic rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny zakreślonych w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej jako p.p.s.a). W świetle przepisu art. 5 ust.1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się potwierdzenie tego prawa, złożony do 31 grudnia 2008 roku. Przepis art. 6 wyżej powołanej ustawy wskazuje na niezbędne dokumenty, które winny być dołączone do wniosku o którym mowa w art. 5 ust.1. W świetle tego przepisu do wniosku należy dołączyć: 1) dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości; 2) dowody, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego, o którym mowa w art.2 i 3; 3) dowody potwierdzające miejsce lub miejsca zamieszkania po przybyciu na obce terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osób, o których mowa w art. 2 i art. 3, w przypadku braku tych dowodów do wniosku dołącza się oświadczenie wnioskodawcy o miejscu lub miejscach zamieszkania tych osób; 4) oświadczenie o wskazaniu osoby uprawnionej w przypadku uprawnionej w przypadku, o którym mowa w art. 3 ust.1; 5) oświadczenie o dotychczasowym stanie do realizacji rekompensaty. Należy zauważyć, że skarżący R. M. w niniejszym postępowaniu złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w imieniu własnym jako spadkobierca po zmarłych rodzicach oraz jako osoba na rzecz której swoje uprawnienia przenieśli spadkobiercy – rodzeństwo R. S. i K. M. W zakresie spełniania wymagań przez skarżącego do otrzymania prawa do rekompensaty, to organ wydając w dniu [...] czerwca 2010 roku postanowienie pozytywnie ocenił spełnianie tych wymogów. Postanowieniem tym jednocześnie zostały nałożone zostały na niego obowiązki przedłożenia operatów szacunkowych co do wartości nieruchomości, w terminie sześciu miesięcy. W związku z niewykonaniem nałożonych obowiązków organ w tym zakresie odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. W ocenie Sądu nie wykonanie nałożonych na skarżącego wyżej wskazanych obowiązków mogło stanowić podstawę do wydania zaskarżonej decyzji. Brak aktualnych operatów szacunkowych należy to traktować jako brak następczy, który nie pozwala organowi wydać decyzji, w której zgodnie z art. 8 ust.1 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty winna być określona zarówno wartość nieruchomości pozostawionej poza granicami, jak i wartość nieruchomości, która rekompensatę za utracone nieruchomości. Zarzuty skarżącego, iż organ błędnie uznał ich obowiązków nie wykonał nie zasługują na uwzględnienie. Trafnie zauważa organ odwoławczy, iż przedłożone przez skarżącego dokumenty: 1) wycena szacunkowa – wartość rynkowa nieruchomości zabudowanej pozostawionej w T., woj. [...], na dzień [...] maja 1998 roku; 2) akt notarialny z [...] grudnia 1964 roku – umowa kupna – sprzedaży gospodarstwa rolnego otrzymanego od Skarbu Państwa przez rodziców skarżącego nie mogą zostać uznane jako wykonanie obowiązków nałożonych na niego. Przedłożony przez skarżącego operat szacunkowy określał wartość nieruchomości na dzień [...] maja 1998 roku, a podstawą określenia wartości były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego( DZ.U nr 98, poz. 612), które to przepisy zostały uchylone z dniem 8 stycznia 2003 roku. Przepis art. 11 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty określa, że wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się na podstawie nieruchomości podobnych, położonych na obszarach porównywalnych rynków lokalnych funkcjonujących obecnie w Rzeczypospolitej Polskiej. Co prawda przepis art. 10 ust.2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty mówi, iż w przypadku operatów szacunkowych, o których mowa w ust.1 nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i 4 oraz art. 158 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, ale wykładnia tego przepisu musi być powiązana z treścią przepisu art. 8 i art. 11 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Tak więc złożony operat szacunkowy winien uwzględniać aktualną wartość nieruchomości, a sposób jej obliczania winien mieć na uwadze uwarunkowania przepisu art. 11 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty. Złożenie operatu szacunkowego uwzględniającego stan prawny i wartość na datę [...] maja 1998 roku nie może zostać uznany za realizację nałożonego zobowiązania. Nadto skarżący nie złożył operatu szacunkowego co do wartości nieruchomości gospodarstwa rolnego, które zostało przyznane nieodpłatnie od Skarbu Państwa na rzecz rodziców skarżącego, jako repatriantów. Przedłożenie aktu notarialnego z roku 1964 roku z umową sprzedaży tego gospodarstwa również nie stanowi realizacji zobowiązania przedłożenia operatu. W świetle tych ustaleń organ nie dysponował materiałem dowodowym, który pozwolił by mu ustalić wysokość rekompensaty. Przepisy art. 7 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty pozwalają aby organ nałożył obowiązek przedstawienia takich operatów szacunkowych i brak realizacji tego zobowiązania daje podstawę organowi do wydania decyzji o odmowie prawa do rekompensaty. Zarzuty stawiane w skardze w tym zakresie w ocenie Sądu nie podważyły prawidłowych ustaleń i dokonanej oceny prawnej. Za prawidłowe należy uznać ustalenia dokonane przez organ odwoławczy co do odmowy prawa do rekompensaty dla skarżącego z tytułu udziałów, które zostały mu przekazane przez jego rodzeństwo – R. S. i K. M. Ustawa o prawie do realizacji rekompensaty w stosunku do właściciela nieruchomości pozostawionej poza granicami RP w art. 2 pkt 2, jak i do spadkobierców właściciela takiej nieruchomości w art. 3 ust.2 akcentuje posiadanie obywatelstwa polskiego przez te osoby. Wymóg posiadania obywatelstwa odnosi się do wszystkich spadkobierców – zarówno tych którym ma być przyznane prawo do rekompensaty, jak i tych którzy wskazują komu spośród nich ma rekompensata przysługiwać. Organ odwoławczy prawidłowo uznał, że skarżący nie zaprezentował dowodów potwierdzających, iż jego rodzeństwo R. S. i K. M. w datach składania oświadczeń o zrzeczeniu się praw do spadku po rodzicach, które zostało potraktowane jako wskazanie osoby uprawnionej do rekompensaty posiadali obywatelstwo polskie. Zgodnie z art. 6 ust.1 pkt pkt 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty, to na skarżącym ciążył obowiązek przedłożenia dowodów na posiadanie obywatelstwa polskiego przez rodzeństwo R. S. i K. M. na datę wskazywania skarżącego jako osoby uprawnionej do rekompensaty. Za nietrafne należy uznać zarzuty skarżącego, iż w aktach znajdują się dokumenty wystawione przez konsula RP w [...] potwierdzające obywatelstwo polskie wyżej wskazanych osób. W aktach znajdują się tylko potwierdzenia zgodności przedłożonych dokumentów z prawem miejsca wystawienia sygnowane przez Konsula Generalnego RP w [...]. Wskazane dokumenty nie przesądzają o posiadaniu przez te osoby obywatelstwa polskiego. Odnośnie innych stawianych zarzutów zaskarżonej decyzji to należy zauważyć, iż są one sformułowane w sposób ogólny. Konstytucja RP zakreśla ramy i zasady prawno – ustrojowe, które winny być ucieleśniane w stanowionych przepisach. Powoływanie się na ,, złamanie ‘’ zasad wyrażonych w art. 2 i art. 8 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 roku( DZ.U nr 78 poz. 483 ze zm.) przez organ wiązałoby się ze wskazaniem jakie normy prawa materialnego – w tym przypadku ustawy o realizacji prawa do rekompensaty zostały naruszone. Opieranie swoich roszczeń i zarzutów w tym zakresie bezpośrednio na przepisach Konstytucji RP może mieć miejsce w wyjątkowych sytuacjach, gdy brak przepisów ustawowych pozwalających realizować swoje uprawnienia. Przepisy ustawy z 8 lipca 2005 roku o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej są ucieleśnieniem zasady konstytucyjnej ochrony prawa własności, w tym przypadku rekompensaty za utraconą nieruchomość położoną poza obecnym obszarem RP. Ustawa ta również wypełnia obowiązki państwa przyjęte na podstawie układów wskazanych art. 1 tej ustawy. Samo wydanie decyzji niekorzystnej dla strony nie może być utożsamiane ze złamaniem przepisów Konstytucji RP i przepisów wskazanych umów międzynarodowych. Należy zauważyć, że organy administracji publicznej w poczynionych ustaleniach faktycznych stwierdziły, iż rodzice skarżącego pozostawili poza granicami RP nieruchomość za którą spadkobiercy mogli ubiegać się o rekompensatę. Uprawnienia skarżącego jako spadkobiercy zostały potwierdzone postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 roku i tylko niewypełnienie nałożonych tym postanowieniem obowiązków legło u podstaw wydania decyzji o odmowie prawa do rekompensaty. W stosunku do części prawa do rekompensaty przekazanego przez rodzeństwo, to również decyzja odmowna w tym zakresie spowodowana była brakiem udowodnienia posiadania przez przekazujące rodzeństwo obywatelstwa polskiego. Przywołane przez skarżącego przepisy ustawy z 13 lutego 1984 roku o funkcjach konsulów mówią o uprawnieniach i zadaniach konsulów, lecz żaden z przedstawionych dokumentów nie potwierdza posiadania obywatelstwa przez rodzeństwo skarżącego i związku z powyższym nie mogą skutecznie podważyć dokonanych przez organ ustaleń faktycznych i dokonanej oceny prawnej. Z tych też względów biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło