I SA/Wa 1646/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z [...] lutego 2017 roku Minister Infrastruktury i Budownictwa (Minister) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] (Prezydium) z dnia [...] lutego 1960 roku nr [...] odmawiającego przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip [...] nr rej hip. [...] w części nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa to jest działek ew. nr [...] część, [...] część, i [...] z obrębu [...] (nieruchomość). Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, złożonego przez C. Sp. z o.o. (Skarżąca), Minister postanowieniem z [...] sierpnia 2017 roku utrzymał w mocy postanowienie z [...] lutego 2017 roku. Podstawą faktyczną obu postanowień było ustalenie, że z treści księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości wynika, iż tytuł własności uregulowany był na imię L. K., W. K. oraz Z. D. z [...]. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia złożony został przez J. K., M. K. oraz S. G. (wnioskodawcy), którzy wskazywali, że są następcami prawnymi Z. K. oraz W. K. Wnioskodawcy wskazywali, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Z. K., A. K. oraz W. K. w ułamku wynoszącym 1/3. Wnioskodawcy wyjaśnili również, że postępowanie spadkowe po A. K. i H. K. jest w toku, ale z uwagi na brak następców prawnych spadkobiercą jest Skarb Państwa. Pismem z 3 czerwca 2016 roku organ zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców o nadesłanie postanowienia spadkowego po A. K. i przedstawienie dokumentów potwierdzających, że był on współwłaścicielem nieruchomości lub że dziedziczył spadek po L. K. Odpowiadając na powyższe pismo pełnomocnik wnioskodawców wyjaśnił, że z księgi wieczystej wynika, iż toczy się postępowanie spadkowe po zmarłym 2 listopada 1938 roku L. K. i że dokument wskazujący spadkobierców zmarłego zostanie dostarczony do organu tak szybko jak to tylko możliwe. Dokumenty te nie zostały jednak złożone do akt sprawy. Organ wyjaśnił następnie, że stroną postępowania dekretowego są m.in. osoby zgłaszające te roszczenie bądź ich spadkobiercy. Jednocześnie, na organie administracji spoczywa obowiązek zapewnienia wszystkim stronom postępowania udziału w każdym jego stadium. Postanowienie o stwierdzające nabycie spadku po L. K. oraz po jego ewentualnych następcach spadkobiercach jest zatem zagadnieniem prejudycjalnym dla rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium z [...] lutego 1960 roku. Jako podstawę prawną w obu postanowieniach wskazano art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę w której zarzuciła : 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, w postaci: a) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 7, z art. 12 § 1, z art. 77 § 1, z art. 80 k.p.a. oraz z art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2 i z art. 126 k.p.a., a także z art. 136 w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez: - brak wyjaśnienia, najpierw przy wydawaniu Pierwszego Postanowienia, a następnie Zaskarżonego Postanowienia, czy postępowanie spadkowe po A. i H. K. pozostaje w toku, czy też zakończyło się, a jeżeli tak, to w jakiej dacie i z jakim wynikiem, co skutkowało poczynieniem przez organ sprzecznych z rzeczywistością oraz nierzetelnych ustaleń w tym zakresie; - sprzeczne z rzeczywistością przyjęcie, że postępowanie spadkowe po A. i H. K. pozostaje w toku i stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie, gdy tymczasem postępowanie to zostało zakończone postanowieniem Sądu Rejonowego w P. z [...] lutego 2014 r., I Ns [...], które uprawomocniło się z dniem 25 lutego 2014 r.; - sprzeczne z rzeczywistością przyjęcie, że spadkobiercy A. i H. K. pozostają nieznani, co ma stanowić zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie, gdy tymczasem zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2014 r., I Ns [...] (vide załącznik nr 1), spadek po A. K. nabyła w całości matka H. K., zaś jej jedynym spadkobiercą jest z kolei Skarb Państwa; - brak wyjaśnienia, najpierw przy wydawaniu Pierwszego Postanowienia, a następnie Zaskarżonego Postanowienia, czy postępowanie spadkowe po L. K., o którego wszczęciu jedyna wzmianka pochodzi z listopada 1938 r., pozostaje w toku, czy też zakończyło się, a jeżeli tak, to w jakiej dacie i z jakim wynikiem, co skutkowało poczynieniem przez organ sprzecznych z rzeczywistością oraz nierzetelnych ustaleń w tym zakresie; - sprzeczne z rzeczywistością przyjęcie, że postępowanie spadkowe po L. K. pozostaje w toku i stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie, gdy tymczasem uległo ono umorzeniu z mocy prawa jeszcze w 1949 r.; - wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia Zaskarżonego Postanowienia, w którym z jednej strony wskazuje się na spoczywający na organie obowiązek ustalenia stron postępowania, a z drugiej strony podaje się, że to wnioskodawcy powinni być zainteresowani sprawnym i szybkim zakończeniem postępowania, wobec czego to ich obciąża dostarczenie kompletu dokumentów spadkowych; - błędne przyjęcie, że to wnioskodawcy mają dostarczyć komplet dokumentów spadkowych dotyczących pozostałych stron, zaś obowiązek organu wyczerpuje się w zawieszeniu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie; b) art. 183 dekretu z 8 listopada 1946 roku o postępowaniu spadkowym (Dz. U. nr 63, poz. 346 ze zm) w zw. z art. LV § 2 dekretu z 11 października 1946 roku – Przepisy wprowadzające prawo rzeczowe i prawo o księgach wieczystych (Dz. U. nr 57, poz. 321 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, a w efekcie brak dostrzeżenia, że postępowanie spadkowe po L. K. uległo umorzeniu z mocy prawa jeszcze w 1949 r., co oznacza, że błędne było oczekiwanie przez organ na dostarczenie przez wnioskodawców dokumentów dotyczących tego postępowania, zamiast podjęcia działań przewidzianych w art. 100 § 1 k.p.a., do których Minister był zobligowany; c) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z 100 § 1, z art. 61 § 4 i z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez: - błędną wykładnię tych przepisów i brak dostrzeżenia specyfiki zagadnienia wstępnego polegającego na ustaleniu stron postępowania nadzorczego, będących następcami prawnymi dawnych właścicieli gruntu [...] (adresatów odmownej decyzji dekretowej); w tej bowiem konkretnie sytuacji, występującej także w niniejszej sprawie, przepisy art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z 100 § 1 k.p.a. muszą być interpretowane w łączności z art. 61 § 4 k.p.a., zaś rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego o charakterze spadkowym stanowi tutaj przesłankę niezbędną do realizacji przez organ jego obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a.; nie jest zatem dopuszczalne, wbrew stanowisku Ministra w niniejszej sprawie, oczekiwanie przez organ na aktywność pozostałych (znanych) stron w zakresie dostarczenia kompletu dokumentów spadkowych; - niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i brak równoczesnego z wydaniem Postanowień zobowiązania Prezydenta miasta W., biorącego udział w niniejszym postępowaniu w charakterze strony (jako reprezentant właściciela gruntu - Skarbu Państwa), do wystąpienia w oznaczonym terminie z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po L. K., co stosownie do art. 23 ust. 1 pkt 8 w zw. z art. 4 pkt 9b ustawy o gospodarce nieruchomościami leży w gestii (kompetencjach) Prezydenta miasta W., a dodatkowo jest uzasadnione merytorycznie z tego względu, iż potencjalnymi spadkobiercami L. K. powinni być jego syn A. i żona H. K., których jedynym (istniejącym) następcą prawnym jest obecnie, stosownie do treści prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w P. z [...] lutego 2014 r., I Ns [...] {vide załącznik nr 1), Skarb Państwa, dysponujący w tej sytuacji interesem prawnym (art. 510 k.p.c.) wymaganym do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku po L. K.; d) art. 7 in fine w zw. z 12 § 1 k.p.a. poprzez doprowadzenie w wyniku wydania Postanowień do stanu, w którym postępowanie niniejsze będzie prowadzone przewlekle i to bez jakiejkolwiek perspektywy jego podjęcia (po okresie zawieszenia) oraz zakończenia w dającym się przewidzieć terminie; innymi słowy, postępowanie to może pozostawać zawieszone przez bliżej nieokreślony (a zarazem bardzo długi) okres czasu, co godzi nie tylko w interes indywidualny (tak następców prawnych dawnych właścicieli dekretowych, jak i współczesnych użytkowników wieczystych), ale także w interes publiczny (petryfikując stan niepewności prawnej w odniesieniu do gruntu państwowego oraz sprzyjając przewlekłości działania organów administracji publicznej); e) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 oraz z art. 144 k.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy Pierwszego Postanowienia, gdy tymczasem powinno było ono podlegać uchyleniu (z ewentualnym umorzeniem incydentalnego postępowania przeprowadzonego w I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie, jeśli w ocenie organu ograniczenie się wyłącznie do uchylenia Pierwszego Postanowienia nie było możliwe bądź dopuszczalne); 2) obrazę prawa materialnego, w postaci: a) art. 125 ustawy– Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomości, o przywilejach i hipotekach z 26 kwietnia 1818 roku w zw. z art. LV § 2 p.w.p.k.w. poprzez ich pominięcie (niezastosowanie), a w rezultacie brak dostrzeżenia, że przepisy te odsyłały do art. 183 dekretu z 8 listopada 1946 roku o postępowaniu spadkowym , w myśl którego postępowanie spadkowe po L. K. uległo umorzeniu z mocy prawa jeszcze w 1949 r., wobec czego błędne było oczekiwanie przez organ na dostarczenie przez wnioskodawców dokumentów dotyczących tego postępowania, zamiast podjęcia działań przewidzianych w art. 100 § 1 k.p.a., do których Minister był zobligowany. Skarżąca wniosła o: 1) uchylenie w całości Zaskarżonego Postanowienia oraz poprzedzającego je Pierwszego Postanowienia; 2) dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z załączonych do skargi dokumentów w postaci (i) pisma Prezesa Sądu Rejonowego w [...] z 30 sierpnia 2017 r., nr rej. [...], oraz dołączonej do niego (ii) kopii postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z [...] lutego 2014 r., I Ns [...] wydanego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po A. i H. K. (załącznik nr 1) - na okoliczność: a) niepełnego oraz wadliwego - wskutek zaniechania czynności wyjaśniających - ustalenia przez Organ stanu sprawy, jaki legł u podstaw wydania Zaskarżonego Postanowienia (a wcześniej również Pierwszego Postanowienia), b) przytoczenia w uzasadnieniach Postanowień nieprawdziwych (niezgodnych z rzeczywistością) okoliczności dotyczących spadkobrania po A. i H. K., a także c) przyjęcia za podstawę zawieszenia postępowania, w drodze Postanowień, nieistniejącej przesłanki w postaci konieczności ustalenia spadkobiercy A. i H. K., podczas gdy spadkobierca ten od 2014 r. jest znany i jest nim Skarb Państwa, wobec czego nie występuje w tym zakresie zagadnienie wstępne, na które m.in. powołano się w Postanowieniach; 3) rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym; 4) zarządzenie, w trybie art. 225 p.p.s.a., zwrotu na rzecz Skarżącego nadpłaconej części - w kwocie 100 zł - wpisu stałego od niniejszej skargi, który zgodnie z pouczeniem zawartym w Zaskarżonym Postanowieniu i z ostrożności procesowej został uiszczony w wysokości 200 zł choć należny wpis stały w niniejszej sprawie wynosi prawidłowo jedynie 100 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie odpowiadają prawu. W sprawie niesporne jest, że nieruchomość, której dotyczyło orzeczenie Prezydium z [...] lutego 1960 roku stanowiła współwłasność L. K., W. K. oraz Z. z K.. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające następstwo prawne wnioskodawców po W. K. oraz Z. z K. Brak jest natomiast dokumentów potwierdzających następstwo prawne po L. K., a co za tym idzie pozwalających na ustalenie pełnego kręgu stron postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium z [...] lutego 1960 roku. Na okoliczność tę zwróciła zresztą uwagę sama Skarżąca w piśmie z 4 listopada 2016 roku. Sąd rozpoznający sprawę w pełni podziela wyrażony w uzasadnieniach postanowień obu instancji pogląd, że na organie administracji spoczywa obowiązek ustalenia pełnego kręgu uczestników postępowania administracyjnego celem umożliwienia im wzięcia udziału w sprawie. Oznacza to, że organ zobowiązany jest do ustalenia następstwa prawnego po wszystkich współwłaścicielach nieruchomości warszawskiej. Ustalenie to może być jednak dokonane wyłącznie na podstawie postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku, ewentualnie na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia. Organ administracji nie ma możliwości samodzielnego ustalenia następstwa prawnego po osobie zmarłej. Sąd wyjaśnia w tym miejscu, że postawione w skardze i obszernie uzasadnione zarzuty dotyczące kwestii następstwa prawnego po A. K. są w stanie faktycznym sprawy niezasadne. Problemem w niniejszej sprawie i podstawą faktyczną zawieszenia postępowania nie było bowiem nie wyjaśnienie następstwa prawnego po A. K. ale nie wyjaśnienie następstwa prawnego po L. K. Zatem okoliczności związane z ustaleniem następstwa prawnego po A. K., do czasu ustalenia czy można uznać go za następcę prawnego L. K. pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Z tego też powodu sąd nie uwzględnił zgłoszonych w skardze wniosków o dopuszczenie dowodu z dokumentów potwierdzających zakończenie postępowania spadkowego po A. K. uznając, że nie są one niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Również obszernie uzasadnione wywody skargi dotyczące nie ustalenia przez organ czy postępowanie spadkowe po L. K. uległo umorzeniu oraz powiązane z nimi zarzuty obrazy prawa materialnego to jest art. 125 ustawy z 125 ustawy – Prawo o ustaleniu własności dóbr nieruchomości, o przywilejach i hipotekach z 26 kwietnia 1818 roku uznać należało za niezasadne. Ustalenie czy postępowanie spadkowe po L. K. wszczęte w latach 30-tych ubiegłego wieku zostało umorzone nie pozwoli bowiem na ustalenie kręgu jego następców prawnych. Dopiero przedłożenie postanowienia spadkowego po L. K. pozwoli na ustalenie kręgu jego następców prawnych. Sąd za niezasadne uznaje również zarzuty skargi zmierzające do wykazania, że organ winien był zobowiązań Prezydenta miasta W. do wystąpienia do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po L. K. Jako podstawę faktyczną tego stanowiska Skarżąca powoływała okoliczność, że spadkobiercą po A. K. jest Skarb Państwa. Odnosząc się do tego argumentu przypomnieć należy raz jeszcze, że na obecnym etapie sprawy nie jest jeszcze wyjaśnione, czy A. K. jest następcą prawnym L. K. Ustosunkowując się do argumentu dotyczącego potencjalnej możliwości przedłużania przez wnioskodawców postępowania przypomnieć należy, że to wnioskodawcy podjęli czynności mające na celu zobligowanie organu do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych przedstawionych sądowi, wnioskodawcy wnieśli do tutejszego sądu skargę na bezczynność organu w sprawie rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium z [...] lutego 1960 roku, rozpoznaną wyrokiem tutejszego sądu z 31 sierpnia 2016 roku, sygn. Akt I SA/WA 565/16. Podsumowując, w ocenie sądu organ prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniała określona w art. 97 §1 pkt 4 k.p.a. podstawa do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu ustalenia w postępowaniu prowadzonym przez sąd powszechny kwestii następstwa prawnego po L. K. Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.