I SA/Wa 1652/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Marta Laskowska (spr.) Protokolant Rafał Puścian po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2006 r. sprawy ze skargi K. P. i S. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] maja 2004r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania K. P. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...] i część działki nr [...] z obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. Prezydent Miasta W. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu w/w nieruchomości. Rozstrzygnięcie uzasadnił stwierdzeniem, że część działki nr [...] z obrębu [...] na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] Iutego 1995 r. została przekazana w użytkowanie wieczyste "[...]" Sp. z o.o. (następcy prawnemu Zakładów [...]), a ponadto nastąpił wpis tego prawa do księgi wieczystej Kw Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] została przekazana w użytkowanie wieczyste "[...]" Sp. z o.o. na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 2003 r. Rep. A Nr [...]. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Organ I instancji uznał, że postępowanie w sprawie zwrotu tej nieruchomości należy zakończyć poprzez wydanie decyzji umarzającej, bowiem nastąpił obrót prawami rzeczowymi do nieruchomości na rzecz osób trzecich. Od powyższej decyzji odwołała się K. P. kwestionując zasadność umorzenia postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako dawna działka nr [...] o pow. [..] m2 ( obecnie działki nr [...] ) stanowiąca własność H. C., K. P., H. M. i B. M. nabyta została na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1977 Rep. A Nr [...] zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] marca 1973 r. jako obszar strefy ochronnej od ciepłowni na terenie Przedsiębiorstwa Państwowego "Zakłady [...] " im. [...] w W. Zdaniem organu, zgodnie z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie, o którym mowa w art.136 ust.3 (o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie w/w ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skoro w świetle dyspozycji art.229 ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot takiej nieruchomości nie przysługuje, co oznacza, że prowadzone postępowanie o zwrot nieruchomości - ze względu na brak przedmiotu rozstrzygnięcia -jest bezprzedmiotowe. Od decyzji Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła K. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazała, że organ pominął istotne dla sprawy okoliczności, a mianowicie, że od 1999 r. toczyło się postępowanie z wniosku poprzednich właścicieli i w tym czasie obowiązywał ustawowy zakaz przeznaczania nieruchomości na inne cele niż wskazane w akcie notarialnym z dnia [...] lutego 1977 r. oraz, że ustanowione na rzecz [...] prawo użytkowania wieczystego wywodzi się z decyzji administracyjnej, co do której w każdym czasie zachodzi możliwość unieważnienia na zasadzie przepisu art.156 § 1 kpa. Zdaniem skarżącej nie można uznać prawa użytkowania wieczystego, ustanowionego co do działek [...] za nieodwracalne przeszkody w dokonaniu zwrotu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Rozpatrując wniesioną skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uprawniony do kontroli legalności zaskarżonych decyzji na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] oraz utrzymana w mocy decyzja Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] maja 2004 r. naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Istotna w sprawie jest okoliczność, że rozstrzygnięcie wniosku o zwrot nieruchomości nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zmianami). W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel nieruchomości lub jego następcy prawni mogą żądać zwrotu nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 ustawy nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast przepis art. 229 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami wprowadza wyjątek od zasady wyrażonej w wymienionych wyżej przepisach i uniemożliwia dochodzenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, gdy trwale rozporządzono przedmiotem wywłaszczenia na rzecz osoby trzeciej na podstawie umowy sprzedaży lub oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste i osoba nabywcy została ujawniona w księdze wieczystej. Według utrwalonego poglądu w orzecznictwie sądowym, przepis art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zastosowanie tylko wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki istniał w dniu wejścia jej w życie (vide uchwała NSA z 25.10.1999 roku OPK26/99, ONSA 2000/1/11). Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna naruszają przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcia te zapadały na podstawie art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który to przepis brzmi:,,roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana lub ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej". Przepis ten może być zastosowany wyłącznie wówczas, gdy spełnione są obydwie wskazane w nim przesłanki, tj. sprzedaż nieruchomości lub ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed dniem 1 stycznia 1998 r. oraz ujawnienie tego prawa przed podana datą w księdze wieczystej. Znajdujący się w aktach administracyjnych materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że omawiany przepis ma w sprawie zastosowanie. Odnosząc się do działki nr [...] z obrębu [...] stwierdzić należy, że prawo użytkowania wieczystego do tej działki nabyła na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1995 r. spółka z ograniczoną odpowiedzialności "[...]" z siedzibą w W. (następca prawny Zakładów [...]), natomiast wpis tego prawa do księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonany został w dniu 26 lutego 1999 r. Natomiast działka nr [...] z obrębu [...] przekazana została w użytkowanie wieczyste spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "[...]" z siedzibą w W. na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 2003 r., zawartej w formie aktu notarialnego. Wpis do księgi wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla W., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych dokonany został w dniu 20 stycznia 2004 r. Podkreślić należy, że organy I i II instancji w ogóle nie wskazały daty ujawnienia w księdze wieczystej KW [...] prawa użytkowania wieczystego dotyczącego działki nr [...] z obrębu [...]. Uznały błędnie, że skoro działka przekazana została w użytkowanie wieczyste w 1995 r. to jest to wystarczającą przesłanką do zastosowania art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tymczasem prawo to ujawnione zostało w księdze wieczystej w dniu 26 lutego 1999r., a więc po wejściu w życie w/w ustawy. Zupełnie nieprawidłowo natomiast organy dokonały analizy pod kątem zastosowania przepisu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanu prawnego i jego zmian działki nr [...] z obrębu [...]. W tej sytuacji należało uznać, że postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości dotknięte jest wadą polegającą na niewyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy przez zaniechanie ustalenia przez organy administracji zmian stanu prawnego nieruchomości oraz terminów, w którym te zmiany następowały, co ma istotne znaczenie dla treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzje te wydane zostały bez wszechstronnego wyjaśnienia i rozważenia całokształtu okoliczności sprawy. Stanowi to naruszenie art. 7 k.p.a., które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.