I SA/Wa 1652/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpoznaniu odwołania E. S., od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy O. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], odmawiającej przyznania E. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem A. S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek T. S. w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zasady oraz tryb ustalania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.). Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1. matce albo ojcu, 2. opiekunowi faktycznemu dziecka, 3. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w rozpatrywanej sprawie ustalono, że E. S. nie zalicza się do żadnego z wyżej wymienionych przypadków, bowiem nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej o czym świadczy zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w C. z dnia 24 kwietnia 3013 r., z którego wynika, że E. S. jako rolnik objęta jest ubezpieczeniem społecznym rolników od 9 kwietnia 2002 r. .Zainteresowana prowadząc gospodarstwo rolne nie pozostawała w zatrudnieniu i nie wykonywała innej pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012r., sygn. I OPS 5/12, oraz na orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego, z którego wynika, że sam fakt pozostawania rolnikiem wyklucza daną osobę z kręgu osób, które mogą otrzymać świadczenie pielęgnacyjne na podstawie omawianych przepisów . Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] czerwca 2013 r. wniosła E. S., domagając się wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy . W uzasadnieniu skarżąca uznała stanowisko organu za błędne, podnosząc, że zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, prowadzenie gospodarstwa rolnego nie jest zatrudnieniem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r , poz. 270 ze zm. dalej ppsa ) – sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, co oznacza, że skarga może zostać uwzględniona, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 ustawy). Wskazać przy tym należy że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego i nie może się to badanie opierać na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej ani też na rozstrzyganiu spraw administracyjnych, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Na wstępie należy wskazać, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy zasadnie organy administracyjne odmówiły skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad synem A. S. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji były przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, 1. opiekunowi faktycznemu dziecka, 2. osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 3. innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W sprawie niesporne jest to, że skarżąca opiekuje się synem który ze względu na niepełnosprawność takiej opieki wymaga i jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] fizycznych, co daje [...] ha przeliczeniowych. Jest ponadto rolnikiem w rozumieniu ustawy o podatku rolnym, i jako rolnik podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym, macierzyńskim, co wynika z zaświadczenia KRUS C. z dnia 24 kwietnia 2013 r. Na tle przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jeszcze do niedawna istniała w orzecznictwie sądowo-administracyjnym rozbieżność co do tego, czy posiadanie gospodarstwa rolnego wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, czy też nie. W dniu 11 grudnia 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął w składzie siedmiu sędziów uchwałę o sygn. akt I OPS 5/12, w której stwierdził, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie niniejszym podziela cyt. powyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w uchwale o sygn. akt I OPS 5/12. W powołanej uchwale (jej uzasadnieniu) Naczelny Sąd Administracyjny m.in. stwierdził, że "praca we własnym gospodarstwie rolnym, zarządzanie nim, jest formą aktywności zawodowej uprawianą dla celów zarobkowych. Oznacza to, że nie jest możliwe uzyskanie świadczenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy rolnik prowadzi gospodarstwo rolne. Sam fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego pozbawia rolnika prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, i nie ma w tym wypadku potrzeby dokonywania oceny, czy wielkość posiadanego przez niego gospodarstwa, rodzaj upraw, pozwalałyby mu na podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej poza rolnictwem, a pracy takiej nie podejmuje (bądź z niej rezygnuje) z powodu konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną, względem której ciąży na nim obowiązek alimentacyjny". W dalszej części uzasadnienia NSA wskazał, że "ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje pojęcia "rolnik". Taką definicję zawiera natomiast ustawa z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz.U. z 2008r. nr 50, poz. 291 ze zmianami). Zgodnie z art. 6 pkt 1 tej ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o rolniku - rozumie się przez to pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym. W myśl tej definicji rolnikiem jest osoba będąca posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 3 pkt 6 stanowi, że ilekroć jest w niej mowa o gospodarstwie rolnym, to oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków, jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż rolnicza, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy i stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Zatem według ustawy o podatku rolnym, aby dany obszar gruntów uznać za gospodarstwo rolne, obszar ten musi być odpowiednio sklasyfikowany, nie może być na nim prowadzona inna działalność niż działalność rolnicza, mieć odpowiednią powierzchnię oraz być w posiadaniu m.in. osoby fizycznej." Naczelny Sąd Administracyjny wskazał także, że "pojęcie "prowadzenie gospodarstwa rolnego" mieści w sobie cały zespół czynności. Słowo "prowadzenie" w języku polskim oznacza bowiem sprawowanie nad czymś nadzoru, zarządzanie, kierowanie czymś, zajmowanie się czymś, trudnienie się czymś, realizowanie jakiegoś celu. Prowadzenie gospodarstwa rolnego może polegać zatem tylko na zarządzaniu nim, a tym samym osiągania z niego dochodu. Dopiero występowanie całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, czyli niemożność wykonywania pracy fizycznej w gospodarstwie i brak możliwości zarządzania nim, z reguły stanowi obiektywną przeszkodę w prowadzeniu gospodarstwa". Mając na uwadze wyżej cytowaną uchwałę stwierdzić należy, że bez znaczenia jest podnoszona przez skarżącą okoliczność, że nie pracuje ona osobiście w gospodarstwie . W świetle uchwały prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że skarżąca jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo rolne, w związku z czym świadczenie pielęgnacyjne nie może jej być przyznane. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy dnia 20 grudnia 1990r., ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu podlega z mocy ustawy m.in. rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżąca z uwagi na powierzchnię gospodarstwa rolnego, którego jest właścicielką oraz niepodleganie innemu ubezpieczeniu społecznemu, jak również brak ustalonego prawa do emerytury lub renty, lub prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych (art. 16 ust. 3 ustawy dnia 20 grudnia 1990r.), podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Ponadto, jak wynika ze znajdującego się w aktach zaświadczenia Urzędu Gminy S., jest ona podatnikiem podatku rolnego od gruntów, co przesądza o spełnieniu w niniejszej sprawie drugiej z opisanych powyżej przesłanek. Kierując się treścią cyt. uchwały stwierdzić trzeba, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, E. S. prowadzi gospodarstwo rolne w rozumieniu przytoczonych powyżej przepisów – co stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Należy zatem uznać, że wydana w tym zakresie zaskarżona decyzja znajduje oparcie w art. 17 ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 22 ustawy. Mając na uwadze, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.