I SA/Wa 1658/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A.L. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 24 maja 2012 r. A.L. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – B.N. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił przyznania A.L. świadczenia pielęgnacyjnego. Jako podstawę odmowy organ wskazał okoliczność, że A.L. nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu konieczności sprawowania osobistej opieki nad matką. Organ wyjaśnił, że jak wynika z zeznań A.L., w latach 2000-2001, była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, po tym okresie natomiast nie poszukiwała pracy. Obecnie wnioskodawczyni wyraża wolę podjęcia zatrudnienia jednak tylko w sytuacji gdyby otrzymała wynagrodzenie umożliwiające jej wynajęcie opiekunki dla mamy. Okoliczności te, zdaniem organu pierwszej instancji wskazują, że A.L. nie jest osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, określonej w art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn zm.) z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Od decyzji tej odwołanie do organu wyższego stopnia wniosła A.L. podnosząc, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej oraz wskazując, że choć ma możliwość podjęcia zatrudnienia to jednak z niego rezygnuje, bowiem wówczas nie będzie mogła spełnić swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w tym m.in. na przepis art. 17 ust. 1 zawierający przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Kolegium wskazało, że przesłanki te są przesłankami kumulatywnymi co oznacza, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od łącznego ich wystąpienia. Następnie organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości organu, że A.L. jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny wobec B.N. (jej matki). Wyjaśnił przy tym, że B.N. jest wdową, legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności ze wskazaniem, że wymaga stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]). Wątpliwości organu dotyczą natomiast okoliczności "nie podejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" bądź "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. A. L. nie zalicza się do żadnej ze wskazanych grup. Organ wyjaśnił przy tym, że pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stosownie do art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o jakiej stanowi przepis art. 17 ust. 1 ustawy, to rezygnacja z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych wymienionych w tym przepisie. Brak podjęcia lub rezygnacja z zatrudnienia oznacza, zatem osobę bezrobotną, która mając możliwość podjęcia zatrudnienia lub wykonywania pracy zarobkowej z możliwości tej nie korzysta. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wskazało poza tym, że z zeznań A.L. złożonych do protokołu z dnia 1 czerwca 2012 r. przez pracownika MOPS w S. wynika, że ma ona wykształcenie średnie, ok. 1992 roku ukończyła Studium [...], w zawodzie pracowała 5 lat zaraz po ukończeniu szkoły, zaś od tego czasu nie pracuje zawodowo. W Urzędzie Pracy w S. zarejestrowana była jako osoba bezrobotna w okresie od 13 marca 2000 r. do 19 marca 2001 r., po tym okresie pracy nie poszukiwała, pomagała mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej. Organ podkreślił ponadto, że celem świadczeniem pielęgnacyjnego jest udzielenie pomocy osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości uzyskiwania dochodów z tytułu pracy zarobkowej. Wskazał poza tym, że świadczenia pielęgnacyjnego nie można traktować jako wynagrodzenie za sprawowanie opieki wobec niepełnosprawnego członka rodziny. A. L. nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu odwoławczego, w konsekwencji czego wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wyjaśniła, że chciałaby podjąć pracę, jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy i miałaby możliwość pracować w charakterze sprzedawcy w sklepie, to jednak ze względu na zły stan zdrowia jej mamy nie podejmuje proponowanej jej pracy gdyż musi się nią opiekować. Wyjaśniła ponadto, że choć ma rodzeństwo to tylko ona może opiekować się mamą, ponieważ zamieszkuje z nią całe życie w jednym domu i mama jest do niej przyzwyczajona. Opowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji, w toku rozpoznawanej sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą decyzji organu pierwszej instancji stanowił art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W niniejszej sprawie A. L. (i to nie budzi wątpliwości organów administracji) należy do kręgu osób wskazanych w ww. przepisie art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. Zdaniem organów, wnioskodawczyni nie spełnia jednak podstawowej przesłanki wynikającej z tego przepisu - czyli przesłanki "nie podejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w związku koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium, przywołując art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazało, że przepis ten stanowi, iż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa - oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Skoro więc, zdaniem organów, A. L. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy lub innych stosunków prawnych oraz nie prowadzi działalności gospodarczej (i z nich, czy też z działalności nie rezygnuje), to tym samym nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem Kolegium, stan faktyczny sprawy, nie pozwala także uznać, że A. L. miała możliwość podjęcia zatrudnienia, lecz go nie podjęła z uwagi na konieczność opieki nad matką. Zdaniem Sądu stanowisko powyższe jest przedwczesne. Z akt sprawy (protokół przesłuchania strony z dnia 1 czerwca 2012 r.) wynika bowiem, że A. L. zarejestrowana była w Urzędzie Pracy w S. jako osoba bezrobotna od dnia 15 marca 2000 r. do dnia 19 marca 2001 r., po tym okresie wyrejestrowała się, nie szukała pracy i pomagała mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej. Od około roku skarżąca zajęła się opieką nad matką. Oznacza to, że obowiązkiem organu - wobec treści zeznań wnioskodawczyni - było wyjaśnienie jaki charakter prawny miała świadczona pomoc przez A. L. mężowi w prowadzonej działalności gospodarczej. Świadczenie bowiem jakiejkolwiek usługi, w formie prawnej wskazanej w przepisie art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie rezygnacja z niej skutkowałoby spełnieniem przesłanki z przepisu art. 17 ust. 1 ustawy. Wyjaśnień w tym zakresie organy rozpoznające sprawę jednak zaniechały. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie Sąd uznał więc, że daje on podstawy do postawienia organom orzekającym zarzutu naruszenia prawa procesowego, tj.: art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawę organ uwzględni powyższe. W konsekwencji, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5