I SA/Wa 1659/10

WyrokWSA w Warszawie2011-02-17

Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja wojewody o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa państwowego na nieruchomości będącej własnością gminy może zostać utrzymana w mocy, gdy gmina nabyła własność tej nieruchomości z mocy prawa przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej?
Ratio decidendi
Decyzja wojewody o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa państwowego na nieruchomości, która z mocy prawa należała do gminy, została wydana z naruszeniem prawa materialnego i przepisów o właściwości organu. Gmina nabyła własność nieruchomości z dniem 27 maja 1990 r., co wykluczało możliwość uwłaszczenia innego podmiotu na tej działce. W konsekwencji decyzja uwłaszczeniowa jest nieważna, a organ właściwy do wydania decyzji o uwłaszczeniu nieruchomości będącej własnością gminy jest jej zarząd, a nie wojewoda.
Stan faktyczny
Gmina O. złożyła skargę na decyzję Ministra Infrastruktury odmowną w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wojewody z 1997 r. uwłaszczającej przedsiębiorstwo państwowe P. prawem użytkowania wieczystego nieruchomości, która według gminy była jej własnością od 27 maja 1990 r. Gmina podnosiła, że decyzja uwłaszczeniowa narusza jej prawo własności, gdyż przedsiębiorstwo nie miało prawa zarządu do działki. Minister utrzymał decyzję odmowną, a gmina wniosła skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2009 r.; stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; zasądził od Ministra Infrastruktury na rzecz Gminy O. kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Lenart Protokolant referent Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2011 r. sprawy ze skargi Gminy O. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej Gminy O. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), decyzją z dnia [...] października 1997 r. znak [...] stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w O. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] m2 oraz odpłatne nabycie prawa własności budynków znajdujących się na tym gruncie. Wnioskiem z dnia 28 marca 2008 r. Gmina O. zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. uwłaszczającej P. [...], w części odnoszącej się do działki nr [...] (wywodzącej się z działki nr [...]) o powierzchni [...] ha. Podniosła, że decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] lutego 1989 r. nr [...] o oddaniu w zarząd na rzecz [...] Dyrekcji [...] w L. działki nr [...], w części dotyczącej działki nr [...]. Gmina O. swój interes prawny we wszczęciu postępowania nadzorczego upatruje zaś w tym, że działka nr [...] wchodzi w skład [...], na którym znajduje się m. in. [...]. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji uznając, że wnioskodawca nie wykazał własnego prawa do nieruchomości (działki nr [...]), a stwierdzenie w części nieważności decyzji o oddaniu w zarząd nie oznacza, że działka przestała być własnością Skarbu Państwa. Stwierdzenie częściowej nieważności decyzji o zarządzie daje co najwyżej podstawę do wznowienia postępowania. Decyzja ta stała się ostateczna. Następnie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 1 w zw. z art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę O., z dniem 27 maja 1990 r., własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, Kw nr [...]. Pismem z dnia 6 lutego 2009 r. Gmina O. wystąpiła do Wojewody [...] z ponownym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997r. uwłaszczającej P. [...], w części odnoszącej się do działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Podniosła, że po potwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności działki nr [...] i stwierdzeniu nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] lutego 1989 r. o oddaniu w zarząd P. [...] działki nr [...] (w części, z której wydzielona została działka nr [...]) ma interes prawny w żądaniu stwierdzenie nieważności decyzji o uwłaszczeniu P. [...] działką nr [...]. Jednocześnie Gmina wycofała wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2009r. nr [...], działając na podstawie art. 65 § 1 kpa, przekazał wniosek Gminy O. o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] października 1997 r., w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] ha, według właściwości Ministrowi Infrastruktury. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] września 2009r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997r. znak [...] w przedmiocie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego [...] - w części dotyczącej działki nr [...] o powierzchni [...] ha, położonej w O. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja komunalizacyjna została wydana w 2008 r. i dopiero od chwili wydania może wywoływać skutki prawne. Brak decyzji komunalizacyjnej powoduje niemożność dysponowania prawem własności w niej stwierdzonym, ani powoływania się w obrocie na to prawo. Decyzja uwłaszczeniowa była wydana w 1997 r. w sytuacji, gdy nie było decyzji komunalizacyjnej i gdy nie toczyło się nawet postępowanie w tej sprawie. Na zarzut strony, że decyzja uwłaszczeniowa została wydana z naruszeniem właściwości (przez wojewodę, w sytuacji, gdy właścicielem okazała się gmina) Minister odwołał się do stanowiska wyrażonego przez NSA w postanowieniu siedmiu sędziów z dnia 10 grudnia 2001 r. OSA 6/01 (ONSA 2002/3/94), z którego wynika, że wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpatrzenia sprawy o uwłaszczenie toczącej się w trybie art. 200 ust. 1 ugn, jeśli nie toczy się postępowanie komunalizacyjne. Burmistrz O. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2009r. podnosząc, że z dniem 27 maja 1990 r. Gmina O. z mocy prawa nabyła własność działki nr [...], a więc od tej daty niezależnie od daty potwierdzenia tego faktu przez późniejszą decyzję komunalizacyjną, Gmina O. jest właścicielem działki nr [...] o pow. [...] ha. W związku z tym przedmiotowa działka w dniu 5 grudnia 1990r. nie stanowiła własności Skarbu Państwa, lecz własność Gminy O., co uniemożliwiało uwłaszczenie P. [...] w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990r. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2009 r. W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art. 2 ust. 1-2 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe osoby prawne posiadające w zarządzie grunt stanowiący własność Skarbu Państwa lub gminy, przy czym stosowną decyzję w tym zakresie wydawał wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub zarząd gminy - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. Decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008r. znak [...] była objęta działka nr [...] o pow. [...] ha, położona w O. przy ul. [...]. Działka ta powstała z działki nr [...] na skutek odnowienia operatu ewidencji gruntów obrębu [...] co wynika z pisma Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lutego 1997r. znak [...]. Ustalono także, że ww. decyzja komunalizacyjną pozostaje w obrocie prawnym. Zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w postanowieniu 7 sędziów sygn. akt OSA 6/01 z dnia 10 grudnia 2001 r. dotyczącym sprawy właściwości organu, wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy uwłaszczeniowej toczącej się w trybie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia praw w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Zważyć przy tym należy, iż powyższy art. 200 ust. 1 zastąpił poprzednio obowiązujący przepis art. 2 ust. 1-3 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. dotyczący kwestii uwłaszczenia państwowych osób prawnych. Prowadzi to do wniosku, że w sytuacji, gdy nie ma decyzji komunalizacyjnej (odnoszącej się do stanu prawnego z dnia 27 maja 1990 r.), a z dokumentów wynika, iż nieruchomość w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, organ wojewódzki nie może odmówić wydania decyzji w sprawie uwłaszczenia państwowej osoby prawnej (decyzja pozytywna jest wydawana wówczas, gdy spełnione były przesłanki merytoryczne wynikające z przepisów uwłaszczeniowych). W niniejszej sprawie na prawo własności Skarbu Państwa wskazywał odpis księgi wieczystej KW Nr nr [...], a więc, uwzględniając poprzednie rozważania, brak jest podstaw, aby przyjąć tezę o niewłaściwości organu wojewódzkiego w odniesieniu do wymienionej na wstępie decyzji uwłaszczeniowej. Pozostaje sprawa prawidłowości decyzji uwłaszczeniowej w aspekcie uregulowania zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Z tego punktu widzenia zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie łub użytkowaniu (Dz. U. z 1993r., Nr 23, poz. 97) stwierdzenia prawa państwowych i komunalnych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością. W aktach sprawy znajduje się decyzja Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] grudnia 1986r. znak [...] ustalająca opłatę roczną z tytułu zarządu nad nieruchomością oznaczoną nr [...] (z której została wydzielona m. in. działka nr [...]) dla [...] Dyrekcji Okręgowej [...] w C., która zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 6 ww. rozporządzenia jest wystarczającym dowodem świadczącym o zarządzie sprawowanym nad przedmiotową nieruchomością przez jednostkę uwłaszczoną. Należy bowiem zauważyć, że decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. znak [...] z obrotu prawnego została wyeliminowana decyzja Naczelnika Miasta i Gminy w O. z dnia [...] lutego 1989r. Nr [...] przekazująca w zarząd [...] Dyrekcji [...] w L. działkę nr [...] o pow. [...] ha, w części odnoszącej się do działki nr [...] o pow. [...] ha., a nie decyzja tegoż organu z dnia [...] grudnia 1986 r. o opłacie rocznej za zarząd. Nie stwierdzono zatem okoliczności wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, a także z akt sprawy nie wynika, aby zaistniały inne przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 3-7 Kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2010 r. wniosła Gmina O. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja narusza prawo poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonania jego oceny z pominięciem skutków prawnych wynikających z decyzji dotyczących działki nr [...], co w konsekwencji powoduje pozbawienie gminy jej uprawnień właścicielskich. Zarzucono także ponownie brak właściwości organu wydającego decyzję uwłaszczeniową. Skarga odwołuje się do orzecznictwa wskazującego, że decyzja komunalizacyjna ma charakter deklaratoryjny, chociaż jest niezbędna do legitymowania się prawem do nieruchomości. Sytuacja jest tu podobna, jak w przypadku nabycia spadku: spadek nabywa się w dniu jego otwarcia, ale do legitymowania się prawem do niego potrzebne jest postanowienie stwierdzające jego nabycie. W ocenie skarżącej żadne argumenty nie uzasadniają poglądu, że decyzja uwłaszczeniowa wojewody może korygować normy ustawowej przyznającej gminie podmiotowe prawo własności. Błędny jest też, zdaniem skarżącej, pogląd, jakoby o prawie zarządu P. [...] do działki nr [...] (wydzielonej z działki nr [...]) świadczyła decyzja z [...] grudnia 1986 r. o ustaleniu opłaty rocznej za zarząd, kiedy niewątpliwe jest, że zarządu tego nie było, co potwierdza decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzająca ze skutkiem ex tunc nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] lutego 1989 r. o oddaniu w zarząd na rzecz [...] Dyrekcji [...] w L. działki nr [...], w części dotyczącej działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga ma uzasadnione podstawy. Zauważyć należy, że w obecnym postępowaniu Minister Infrastruktury nie kwestionował już, jak poprzednio w decyzji z dnia [...] września 2008 r., legitymacji skarżącej Gminy do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1997 r. uwłaszczającej z dniem 5 grudnia 1990 r. przedsiębiorstwo państwowe [...] prawem użytkowania wieczystego, w części odnoszącej się do działki nr [...] o powierzchni [...] ha. Zmiana stanowiska organu w ocenie interesu prawnego skarżącej wywołana została przede wszystkim decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., stwierdzającą nieodpłatne nabycie z mocy prawa przez Gminę O., z dniem 27 maja 1990 r., własności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. O ile fakt wydania tej ostatniej decyzji dla samego żądania wszczęcia postępowania nadzorczego organ ocenił poprawnie, o tyle w sposób nieuzasadniony odmówił respektowania praw podmiotowych Gminy O. wynikających z decyzji komunalizacyjnej. Art. 165 Konstytucji R.P. przesądza, że jednostkom samorządu terytorialnego przysługują prawo własności i inne prawa majątkowe. "Ochrona własności komunalnej ma szczególne znaczenie, bo wyodrębnienie mienia komunalnego stanowi konsekwencję istnienia jednostek samorządu terytorialnego jako podmiotów prawa publicznego. Własność komunalna stanowi po pierwsze zabezpieczenie podstawowych wartości samorządu terytorialnego, takich jak: osobowość prawna, samodzielność, możliwość realizowania zadań własnych wyznaczonych przez odpowiednie przepisy ustawowe, więc art. 165 ust. 1 Konstytucji tworzy materialne podstawy gwarancji podmiotowości prawnej samorządu terytorialnego. Po wtóre własność ta spełnia konstytucyjną rolę, ponieważ decyduje o realności systemu samorządowego w państwie (a istnienie zależności wyrażonej w art. 165 ust. 1 Konstytucji wiąże ustawodawcę zwykłego, ograniczając go w stanowieniu praw w taki sposób, by zamierzone regulacje nie naruszały konstytucyjnego zakresu samodzielności gmin). Po trzecie prawo własności jednostek samorządu terytorialnego podlega konstytucyjnej ochronie, bo ma wymiar ustrojowy, w takim zakresie, w jakim zabezpiecza samodzielność jednostek samorządu oraz możliwości realizowania zadań publicznych o znaczeniu lokalnym" (zob. wyrok TK z dnia 9.12.2008 r. K 61/07, OTK-A 2008/10/174). Z tego punktu widzenia uwłaszczenie przedsiębiorstwa państwowego [...] prawem użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego działkę nr [...], w sytuacji, gdy przedsiębiorstwu temu nie przysługiwało prawo zarządu do tej działki, odbyło się z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.), gdyż naruszyło prawo własności gminy chronione na poziomie konstytucyjnym, a istniejące z mocy prawa od dnia 27 maja 1990 r. Podzielić bowiem należy stanowisko, że nabycie mienia przez gminę na podstawie art. 5 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następuje z mocy prawa, jednakże bez decyzji komunalizacyjnej wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy gmina nie może wylegitymować się na zewnątrz tytułem własności w stosunku do mienia objętego komunalizacją. "Decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd (mający charakter faktyczny) nie była wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Zarząd w sensie prawnym mógł powstać jedynie w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a więc na podstawie decyzji o przekazaniu gruntów w zarząd albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem właściwego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości" (zob. wyrok NSA z dnia 5.11.1999 r. I SA 2240/98, LEX nr 47368). I choć, jak twierdzi organ nadzoru, na użytek postępowania uwłaszczeniowego dowodem na istnienie zarządu państwowej jednostki organizacyjnej może być także decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością (§ 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie łub użytkowaniu – Dz. U. z 1993r., Nr 23, poz. 97), to jednak nie w takim wypadku, kiedy zostało bezsprzecznie wykazane, że zarząd ten jednak nie istniał. Potwierdzeniem tego jest decyzja Wojewody[...] z dnia [...] stycznia 2007 r. stwierdzająca nieważność ze skutkiem ex tunc decyzji Naczelnika Miasta i Gminy O. z dnia [...] lutego 1989 r. nr [...] o oddaniu w zarząd na rzecz [...] Dyrekcji [...] w L. działki nr [...], w części dotyczącej działki nr [...]. W takim przypadku, wobec innych dowodów zaprzeczających zarządowi, decyzja o opłatach nie może być wyłącznym dowodem w sprawie istnienia zarządu. "W postępowaniu uwłaszczeniowym rola organu administracji nie sprowadza się tylko do arbitralnego decydowania o takiej czy innej wartości przedstawionego przez stronę środka dowodowego. Jak wynika z art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz z wydanego na jego podstawie rozporządzenia, istotą postępowania wyjaśniającego w postępowaniu uwłaszczeniowym jest "stwierdzanie" prawa zarządu, co zakłada czynną rolę organu, który może wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego, jeśli uzna za niedostateczny materiał przedstawiony przez stronę, może także przeprowadzić dowód z urzędu. Wymaga tego przede wszystkim zasada wyjaśniania prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz wynikający z niej obowiązek wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) (zob. wyrok WSA w Warszawie z 7.12.2007 r. I SA/Wa 1449/07, LEX nr 463559). Tezę tego wyroku można odnieść także do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. W niniejszej sprawie inne dowody wskazują więc, że prawo zarządu P. [...] do działki nr [...] nie istniało. Skoro tak, to konsekwencją stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu w zarząd nieruchomości jest to, że gmina jako jej właściciel może domagać się stwierdzenia nieważności decyzji o uwłaszczeniu P. [...], w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż uwłaszczenie P. [...] narusza jej prawo własności, z powodu braku przesłanek uwłaszczenia na nieruchomości innego podmiotu, w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. Przepis ten w powyższej sytuacji został rażąco naruszony. Analogiczny sposób rozumowania, co do możliwości stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej, choć w nieco innych stanach faktycznych (gdzie chodziło o prawa osób fizycznych do nieruchomości, jako osób trzecich), można odnaleźć w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5.04.2006 r. I OSK 660/05 (LEX nr 209147) i z dnia 31.03.1998 r. I SA 1547/97 (LEX nr 44649). Jeśli zaś chodzi o zarzut niewłaściwości Wojewody do wydania decyzji w przedmiocie uwłaszczenia P. [...] działką nr [...] również należy uznać go za zasadny. Odnośnie tego zarzutu organ odwołał się do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2001 r. OSA 6/01 (ONSA 2002/3/94), z którego wynika, że "wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwową osobę prawną na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia tych gruntów na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.)". Prawdą jest, że w czasie wydawania decyzji uwłaszczeniowej ([...] października 1997 r.) nie toczyło się postępowanie komunalizacyjne, a więc gmina nie mogła wylegitymować się tytułem własności do spornej nieruchomości, a zarząd gminy nie mógł uznać się za właściwy do rozstrzygania w przedmiocie uwłaszczenia P. [...] (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r.). Jednak uzasadnieniem przytoczonej wyżej tezy z postanowienia NSA z 10 grudnia 2001 r. było przekonanie, iż "nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, że w sytuacji, gdy nie została rozstrzygnięta sprawa komunalizacji mienia na rzecz gminy, nie ma organu właściwego w sprawie o uwłaszczenie przedsiębiorstwa. Oznaczałoby to, że pomimo prawnych podstaw do wszczęcia postępowania strona zostałaby pozbawiona prawa do rozpoznania jej sprawy. Byłoby to szczególnie rażące w sytuacji, gdy postępowanie komunalizacyjne na rzecz gminy w ogóle nie zostało wszczęte". Z takim stanowiskiem należy się zgodzić. Wojewoda nie mógł więc odmówić prowadzenia w opisanej sytuacji postępowania, co nie oznacza, że jeśli po wydaniu przez niego decyzji o uwłaszczeniu P. [...] okazało się, że to gmina była właścicielem nieruchomości, należy sanować niewłaściwość organu. Ust. 3 art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. wskazuje jednoznacznie, że w stosunku do nieruchomości stanowiącej własność gminy organem właściwym do wydania decyzji o uwłaszczeniu jest jej zarząd. W ostateczności prowadzi to do wniosku, że Wojewoda [...] podjął kwestionowaną decyzję z [...] października 1997 r. z naruszeniem przepisów o właściwości. W tej sytuacji uznając, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a także art. 156 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a., jako w tym wypadku przepisy prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło