I SA/Wa 166/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. W. i J. W. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] października 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Minister Infrastruktury po rozpatrzeniu wniosku J. i J. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy wydane w pierwszej instancji postanowienie z dnia [...] października 2010 r., nr [...], o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Powyższe rozstrzygniecie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] o odmowie stwierdzenia, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r., nr [...] w części stwierdzającej uwłaszczenie Zakładów [...] w likwidacji działkami nr [...] położonymi w L. przy ul. [...], oraz decyzja Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] września 1994 r., nr [...] odmawiająca stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia [...] marca 1992 r., zostały wydane z naruszeniem prawa. Pismem z dnia 19 sierpnia 2010 r., J. i J. W. wystąpili o wznowienie postępowania z urzędu w sprawie rozstrzygniętej ww. decyzją z dnia [...] maja 2004 r., wskazując na art. 145 § 1 pkt 4 kpa w związku z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. Zaznaczyli, że w przypadku odmowy wznowienia postępowania z urzędu niniejszy wniosek należy traktować jako żądanie podjęcia działania na wniosek stron, które zachowały termin do jego złożenia. W piśmie z 23 sierpnia 2010 r., J. i J. W. uzupełnili pismo z 19 sierpnia 2010 r., stwierdzając w nim, że żądanie wszczęcia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 może być skuteczne tylko w przypadku jego złożenia w terminie jednego miesiąca od momentu doręczenia decyzji, co w istniejącym stanie faktycznym wykluczałoby możliwość wznowienia. Zaznaczyli, że pouczono ich, że do wniosku o wznowienie postępowania należy złożyć w terminie 7 dni wniosek o przywrócenie terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania ze względu na naruszenie art. 10 § 1 kpa, co niniejszym czynią, powołując się na przepis art. 58 § 1 kpa. Zaznaczyli, że uchybienie nastąpiło bez ich winy, gdyż uprawnienia wynikające z treści art. 10 § 1 kpa nie były im wcześniej znane. Rozpatrując wniosek organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności powołał się na przepis art. 58 § 1 i 2 kpa, stwierdzając, że jak zaznaczono już wcześniej J. i J. W. pismem z 19 sierpnia 2010 r., uzupełnionym pismem z 23 sierpnia 2010 r., wystąpili o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w sprawie rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z [...] lipca 2004 r., powołując się na treść art. 145 § 1 pkt 4 kpa oraz art. 10 § 1 kpa. Ponadto w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. zaznaczyli, że w piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia 29 listopada 2010 r. zostali zawiadomieni o nieznanej im wcześniej zasadzie ogólnej obowiązującej w postępowaniu administracyjnym ujętej w przepisie art. 10 § 1 kpa. Organ pierwszej instancji zauważył, że z akt organu wojewódzkiego wynika, że pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. zostało doręczone J. i J. W. w dniu 3 sierpnia 2010 r., co potwierdzają zwrotne potwierdzenia odbioru. Od tej więc daty należy liczyć upływ siedmiodniowego terminu z art. 58 § 2 kpa, pismo zaś o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest datowane na 23 sierpnia 2010 r., i zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu 23 sierpnia 2010 r., a więc termin do złożenia przedmiotowego wniosku został przekroczony. Minister Infrastruktury podkreślił, że zgodnie z art. 58 § 3 kpa przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Tym samym niedopełnienie choćby jednej z przesłanek z art. 58 § 1 i § 2 kpa, gdyby nawet pozostałe były spełnione przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu, a zatem postanowieniem z dnia [...] października 2010 r., nr [...], Minister Infrastruktury odmówił przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Wnioskiem z 5 listopada 2010 r. J. i J. W. wystąpili o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie składali wniosku o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowań wskazanych we wniosku z dnia 19 sierpnia 2010 r. Ich zdaniem wskazanie przez Ministra Infrastruktury jako podstawy prawnej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia podania o wznowienie wskazanych postępowań przepisu art. 58 § 3 kpa należy traktować jako rażące naruszenie prawa, skoro wskazany przez Ministra przepis nie ma zastosowania. Odwołujący się wskazali, że skutki naruszenia art. 10 § 1 kpa, co jest jednoznaczne z naruszeniem art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka oraz Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji., poznali dopiero z monografii dr. hab. Andrzeja Matana doręczonej im w dniu 18 sierpnia 2010 r. Zatem termin do wniesienia podania o wznowienie wskazanych postępowań określony w art. 58 § 2 kpa upłynął w dniu 25 sierpnia 2010 r. I dlatego wnioski o wznowienie wskazanych postępowań oraz o przywrócenie terminu do ich wniesienia złożone przed dniem 25 sierpnia 2010 r. spełniają wymagania określone przepisem art. 58 § 2 kpa. Rozpatrując zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Infrastruktury ustalił co następuje. W pierwszej kolejności organ powołał się na treść art. 58 § 1 i § 2 kpa zaznaczając, że pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu uzależnione jest od łącznego spełnienia przesłanek określonych w ww. przepisie to jest strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, jednocześnie z wnioskiem strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Minister Infrastruktury zauważył, że w przedmiotowej sprawie J. i J. W. pismem z 19 sierpnia 2010 r., uzupełnionym pismem z 23 sierpnia 2010 r., wystąpili o przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r. wskazując na art. 145 § 1 kpt 4 kpa w związku z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. Jednocześnie J. i J. W. wskazali, że w piśmie [...] Urzędu Wojewódzkiego z 29 lipca 2010 r., zostali zawiadomieni o nieznanej im wcześniej zasadzie ogólnej obowiązującej w postępowaniu administracyjnym ujętej w przepisie art. 10 § 1 kpa. Ponadto w piśmie z dnia 19 sierpnia 2010 r. J. i J. W. wskazali, że w dniu 18 sierpnia 2010 r. doręczono im monografię dotyczącą przepisu art. 10 § 1 kpa oraz, że w żadnym ze wskazanych postępowań nie doręczono im pisma informującego o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1 kpa. Organ odwoławczy zauważył, że na podstawie akt sprawy ustalono faktycznie, że o treści art. 10 § 1 kpa J. i J. W. dowiedzieli się z powołanego przez siebie pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z 29 lipca 2010 r., które zostało im doręczone w dniu 3 sierpnia 2010 r., Tak więc termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania upłynął w dniu 10 sierpnia 2010 r. we wtorek. Natomiast pismo o przywrócenie terminu zostało nadane w urzędzie pocztowym 23 sierpnia 2010 r., co wskazuje na uchybienie terminu. Organ odwoławczy zauważył, że nie można zgodzić się z twierdzeniem J. i J. W., że termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania winien być liczony od dnia 18 sierpnia 2010 r. w którym to dniu została doręczona J. i J. W. monografia dotycząca przepisu art. 10 § 1 kpa, bowiem z treści tego przepisu dowiedzieli się właśnie z pisma [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia 29 lipca 2010 r. W piśmie tym wskazano, że działając na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego zawiadomiono strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz zgłoszenia żądań w sprawie przed jej ostatecznym rozstrzygnięciem. Minister uznał, że na uwzględnienie nie zasługuje zarzut dotyczący wskazania przez niego jako podstawy prawnej postanowienia z dnia [...] października 2010 r., art. 58 § 3 kpa, przepis wskazany w tym uzasadnieniu ma charakter informacyjny i nie został podany jako podstawa prawna wydania ww. postanowienia. Postanowienie natomiast zostało wydane w oparciu o art. 59 § 1 kpa. W związku z powyższym organ odwoławczy zauważył, że brak jest podstaw do zmiany orzeczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu i postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] października 2010 r. Na powyższe postanowienie J. i J. W. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w sytuacji gdy zastosowanie ma przepis art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W obszernym uzasadnieniu skargi J. i J. W. podkreślili, że wbrew stanowisku Ministra Infrastruktury, który uważa, że datą od której należy liczyć termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest dzień w którym skarżący dowiedzieli się o istnieniu przepisu art. 10 § 1 kpa – to jest 3 sierpnia 2010 r., ich zdaniem datą tą jest dzień w którym dowiedzieli się o tym, że naruszenie w postępowaniu administracyjnym przepisu art. 10 § 1 kpa stanowi podstawę wznowienia postępowania w którym zostali pozbawieni prawa wynikającego z tego przepisu – to jest 18 sierpnia 2010 r. Skarżący podkreślili, że dopiero doręczenie im w dniu 18 sierpnia 2010 r. monografii dr hab. A. Matana uświadomiło im, że pozbawienie strony prawa określonego przepisem art. 10 § 1 kpa stanowi podstawę weryfikacji decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu w którym strona została tego prawa pozbawiona. Po ustaleniu, że Minister Infrastruktury pozbawił ich tego prawa następnego dnia to jest 19 sierpnia 2010 r. skarżący złożyli wniosek o wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wyrażając zgodę na wznowienie. Spodziewając się odmowy wszczęcia postępowania pismem z dnia 23 sierpnia 2010 r. skarżący uzupełnili wniosek z dnia 19 sierpnia 2010 r. w ten sposób, że jako podstawę wznowienia z urzędu wskazali dodatkowo przepis art. 145 § 1 pkt 2 kpa, a nadto wnieśli, iż w przypadku odmowy podjęcia działania z urzędu żądają działania na wniosek. W takim przypadku zastosowanie ma przepis art. 148 § 2 kpa, co wymagało złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie. Skarżący podkreślili, że sprawa przywrócenia terminu dotyczy tylko wznowienia postępowania na wniosek z dnia 23 sierpnia 2010 r., w którym skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do jego złożenia, z przedstawionych udokumentowanych okoliczności wynika, że bieg terminu o którym mowa w art. 58 § 2 kpa rozpoczął się 18 sierpnia 2010 r. i upłynął w dniu 25 sierpnia 2010 r. zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 23 sierpnia 2010 r. spełnia wymagania określone w art. 58 § 2 kpa. Obowiązkiem skarżących jest jedynie uprawdopodobnienie, iż uchybili terminowi określonemu przepisem art. 148 § 2 kpa bez własnej winy co uczynili, a w takiej sytuacji obowiązkiem Ministra Infrastruktury jest przywrócenie terminu. J. i J. W. podkreślili, że zastosowanie przez Ministra Infrastruktury przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kpa stanowi rażące naruszenie prawa, gdyż utrzymuje w obiegu prawnym postanowienie z [...] października 2010 r., które z uwagi na rażące naruszenie przepisu art. 59 § 1 kpa podlega eliminacji w trybie stwierdzenia jego nieważności. W innych okolicznościach faktycznych w innej sprawie zastosowanie przepisu art. 59 1 kpa mogłoby być prawidłowe. Ich zdaniem zaskarżone postanowienie jest oczywistym dowodem dążenia Ministra Infrastruktury, aby pod byle jakim pretekstem nie dopuścić do wznowienia postępowania w którym organ dopuścił się rażącego naruszenia zasad ogólnych postępowania ograniczając prawa strony w postępowaniu administracyjnym. J. i J. W. zaznaczyli, że cel zastosowania przepisu art. 59 § 1 kpa niedopuszczający do ziszczenia wskazanych celów skarżących nie da się pogodzić z wymogami praworządności, co uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia, które go poprzedza. Pozostawienie w obrocie prawnym tych orzeczeń oznaczałoby, że Minister Infrastruktury może bez żadnych konsekwencji pozbawić obywateli polskich praw wynikających w szczególności z art. 10 § 1 kpa, aby dążyć do utrzymania stanu zmierzającego do biologicznej likwidacji pokrzywdzonych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie. Organ uznał skargę za nietrafną i podkreślił, że skarżący w przedmiotowej sprawie uchybili terminowi do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, co zostało szczegółowo omówione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych względów, niż w niej podniesione. Sąd zauważa, że zgodnie z przepisem art. 148 § 2 Kpa termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa – a taką podstawę wskazywali we wniosku z dnia 19 sierpnia 2010 r. J. W. i J. W. – biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, którą kwestionuje. Uszło zatem uwadze skarżących i organu, że dla wyjaśnienia kwestii zachowania biegu terminu jednego miesiąca na wniesienie podania o wznowienie postępowania, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa nie ma znaczenia fakt dowiedzenia się przez skarżących o treści pisma Wojewody [...] z dnia 29 lipca 2010 r., nr [...] (w tym o uprawnieniach z art. 10 Kpa), jaki i fakt otrzymania monografii dr hab. A. Matana, z której skarżący dowiedzieli się o prawie do kwestionowania, w trybie wznowienia postępowania, decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]. Dla niniejszej sprawy istotne jest bowiem to, kiedy skarżący dowiedzieli się o wskazanej wyżej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...]. Od tej bowiem daty biegnie termin jednego miesiąca, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa. Wobec tego obowiązkiem organu badającego zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania było wyjaśnienie kiedy rozpoczął i zakończył się bieg terminu jednego miesiąca oraz czy termin ten został przez wnioskodawcę uchybiony. W niniejszej sprawie Minister nie ustalił powyższych okoliczności, ponieważ nie wiadomo kiedy J. W. i J. W. dowiedzieli się o decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] oraz czy wniosek o wznowienie postępowania z dnia 19 sierpnia 2010 r. został wniesiony do organu po upływie jednego miesiąca od momentu dowiedzenia się przez skarżących o powyższej decyzji. Dopiero ustalenie tych okoliczności pozwoli na ocenę, czy w ogóle w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Rację należy przyznać skarżącym, że Minister Infrastruktury nie wyjaśnił, jaka konkretnie okoliczność jest wskazywanym przez skarżących powodem uchybienia terminu. We wniosku o wznowienie i we wniosku o przywrócenie terminu z dnia 23 sierpnia 2010 r. skarżący wskazują bowiem na dwie okoliczności – zawiadomienie ich w piśmie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] o kodeksowej zasadzie wynikającej z art. 10 § 1 Kpa oraz otrzymanie w dniu 19 sierpnia 2010 r. monografii dr hab. A. Matana, dotyczącej problematyki udziału stron w postępowaniu administracyjnym. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – co uszło uwadze Ministra Infrastruktury – skarżący wyraźnie wskazali, że przyczyną uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest dowiedzenie się z monografii dr hab. A. Matana o prawnych konsekwencjach naruszenia przepisu art. 10 § 1 kpa, tj. możliwości wznowienia postępowania administracyjnego. Skarżący wskazali, że monografię tę otrzymali w dniu 18 sierpnia 2010 r. Wobec tego Sąd uznał, że Minister Infrastruktury w niniejszej sprawie wydał zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] października 2010 r., nr [...], z istotnym i mogącym mieć wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 Kpa. W ponownie prowadzonym postępowaniu Minister Infrastruktury wyjaśni i oceni wskazane wyżej okoliczności, a następnie rozpatrzy i rozstrzygnie wniosek o przywrócenie terminu z dnia 23 sierpnia 2010 r. mając na uwadze przesłanki określone w art. 58 Kpa. Odnosząc się do zarzutów skarżących podniesionych w pismach z dnia: 9 lutego 2011 r. 21 lutego 2011 r., 18 marca 2011 r. i 28 września 2011 r. Sąd zauważa, że w niniejszej sprawie nie wystąpił przypadek nieistnienia postępowania uwłaszczeniowego zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1992 r., nr [...]. Sąd zauważa, że w stosunku do wskazanej wyżej decyzji toczyły się administracyjne postępowania nadzwyczajne, a wydane w ich toku decyzje były kontrolowane przez sądy administracyjne, co wynika np. z uzasadnienia prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1072/04 (fakt znany Sądowi z urzędu). W sprawach tych zarówno organy jak i sądy administracyjne nie stwierdziły, że uwłaszczenie [...] w likwidacji zapadło w nieistniejącym postępowaniu. W tej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie, że wniosek skarżących o wznowienie postępowania odnosi się do nieistniejącego postępowania uwłaszczeniowego, czy nieistniejącej sprawy administracyjnej i nieistniejących aktów administracyjnych wydanych w zakresie dotyczącym niniejszej sprawy. Nie ma zatem podstaw do odrzucenia z tego powodu wniesionej skargi w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej Ppsa. Sąd nie znalazł także podstaw do wydania w sprawie postanowienia sygnalizacyjnego, o którym mowa w art. 155 § 1 Ppsa. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 Ppsa orzekł, jak w sentencji.