I SA/Wa 1668/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. G. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 574/15 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. G., skargą z dnia 20 maja 2016 r., wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 574/15. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. G. z dnia 26 września 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi wskazano, że Prezydent nie wykonał wyroku, pomimo wezwania do jego wykonania. W związku z powyższym skarżąca wniosła o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, orzeczenie przez Sąd prawa skarżącej do odszkodowania od Prezydenta [...] za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], przyznanie od organu na rzecz skarżącej odszkodowania w kwocie 1.300.000,00 zł oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wskazał, że w piśmie z dnia 27 października 2016 r. strony postępowania administracyjnego zostały poinformowane o tym, jakie dokumenty należy złożyć w celu uzupełniania dokumentacji potwierdzającej następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Jednocześnie stwierdził, że dalsze czynności zostaną podjęte po uzupełnieniu przez strony materiału dowodowego. W piśmie z dnia 22 listopada 2016 r. skarżąca złożyła wniosek dowodowy ze zdjęć archiwalnych spornej nieruchomości na okoliczność charakteru zabudowy na obszarze ulicy [...] w [...] w latach 1939-1945. W piśmie z dnia 5 stycznia 2017 r. skarżąca wniosła o orzeczenie przez Sąd, że jej oraz pozostałym wnioskodawcom J. S., A. C. i P. Z. służy prawo do odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy dawnej ulicy [...] w [...] oraz o przyznanie odszkodowania w wysokości wskazanej w skardze. Na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. pełnomocnik organu r. pr. A. D. wniosła o oddalenie skargi oraz oświadczyła, że pod koniec 2016 r. wpłynęły oryginały dokumentów, o które organ występował w piśmie z dnia 27 października 2016 r. Jednocześnie Sąd, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." oddalił wniosek dowodowy skarżącej zgłoszony w piśmie z dnia 22 listopada 2016 r. na okoliczności w nim podniesione, uznając, że przeprowadzenie ww. dowodu nie jest niezbędne oraz nie ma znaczenia dla rozpoznania przedmiotowej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 574/15, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. G. z dnia 26 września 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] nr hip. [...], w terminie miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraźnie wskazał, że "nie miało znaczenia, że organ uznał, iż sprawa została załatwiona inną decyzją, gdyż ostatecznie wniosek skarżącej z 26 września 2011 r. nie został przez niego załatwiony. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują sytuację, gdy wnoszący podanie domaga się rozpoznania wniosku, a organ uznaje, że postępowanie z określonych przyczyn nie może być wszczęte". Bezsporne jest, że akta ww. sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 10 listopada 2015 r. wpłynęły do organu w dniu 27 stycznia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania orzeczenia w przedmiotowej sprawie, mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżącą do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej wnioskiem o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 10 listopada 2015 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości tysiąca złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, bezczynność organu po wyroku z dnia 10 listopada 2015 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął skutecznych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo wyraźnych zaleceń Sądu zawartych w uzasadnieniu wyroku jak i wezwania skarżącej do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, okoliczności wskazane przez organ nie mogą stanowić usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Organ skompletował bowiem niezbędne dokumenty potwierdzające następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości. Jednocześnie wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zastosowania przez Sąd art. 154 § 2 p.p.s.a. i orzeczenie o istnieniu uprawnienia lub obowiązku. Wskazany przepis stanowi, że Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W doktrynie podkreśla się, iż powołany przepis stanowi wyjątek od zasady, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie o zgodności z prawem zaskarżonych do sądu aktów bądź czynności organów administracji publicznej. Zasadą jest więc, że sąd administracyjny nie może przejąć sprawy administracyjnej do bezpośredniego załatwienia. Stanowiący odstępstwo od tej zasady art. 154 § 2 p.p.s.a. znajduje zastosowanie tylko w sprawach ze skarg wniesionych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Konstrukcja uprawnień orzeczniczych przewidzianych w art. 154 § 2 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie przywidziane w tym przepisie może być wydane tylko w sprawie ze skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., kiedy sąd administracyjny – stosowanie do postanowień art. 146 § 2 p.p.s.a., w wyroku który nie został wykonany, uznał uprawienie lub obowiązek wynikające z przepisów prawa, albo kiedy sąd ten w wyroku wydanym na podstawie art. 149 p.p.s.a., a niewykonanym, uwzględnił skargę na bezczynność organów w powyższym zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W pozostałym zakresie właściwości sądu administracyjnego, a więc w odniesieniu do zdecydowanej większości skarg wnoszonych do tego sądu, uprawnienia orzecznicze tego sądu oparte są na modelu orzekania kasacyjnego, a nie merytorycznego orzeczenia o prawach i obowiązkach skarżącego, co przewiduje art. 154 § 2 p.p.s.a. W takim modelu nie jest możliwe jakkolwiek orzekanie przez sąd administracyjny o istnieniu lub nieistnieniu uprawnień lub obowiązków (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2005, s. 482-483). Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skarga M. G. wniesiona w niniejszej sprawie takiego przypadku nie dotyczy. Zakres sprawy w przedmiocie bezczynności organu, zakończonej orzeczeniem z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 574/15 nie obejmował spraw określonych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak było podstaw do uwzględnienia skargi w części dotyczącej zastosowania art. 154 § 2 p.p.s.a. i orzeczenia przez Sąd o prawie do odszkodowania za nieruchomość oraz przyznanie tego odszkodowania. Skarga we wskazanej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania zwartych w punkcie 4 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.