I SA/Wa 1682/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] maja 2018 roku Wójt Gminy [...] (Wójt) odmówił M. W. (Skarżący) umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego otrzymanych przez osoby uprawnione tj. S. W. i K. W. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji powołał art. 27 ust.1, ust. 2 i ust. 3, art. 30 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 4 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017r" poz. 489, dalej "ustawa z 7 września 2007 roku"). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w jego ocenie nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Wyjaśnił, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego takie jak trudna sytuacja finansowa, brak zatrudnienia i niewielkie dochody są cechą większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dziecka z obowiązku alimentacyjnego, a zabezpieczenie społeczne nie ma na celu przejmowanie w całości kosztów utrzymania dzieci z rodziców na państwo. Wskazał, że organy podejmujące decyzje w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłacanych świadczeń winny uwzględniać i wyważyć nie tylko ważny interes strony lecz również interes społeczny, który w tym przypadku stanowi dbałość o dobro dziecka. Po rozpoznaniu odwołania Skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z [...] lipca 2018 roku utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że umorzenie należności alimentacyjnych jest instytucją wyjątkową, a jej zastosowanie wymaga istnienia szczególnych okoliczności po stronie dłużnika alimentacyjnego. W orzecznictwie podnosi się, że umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek zaliczek alimentacyjnych. Organ odwoławczy wskazał następnie, że Skarżący jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy siostry oraz sąsiadów i znajomych. Nie posiada stałego źródła zarobkowania i stałych miesięcznych dochodów. Nie legitymuje się orzeczonym stopniem niepełnosprawności, które mogłoby go ewentualnie na trwałe dyskwalifikować jako osobę poszukującą zatrudnienia. Jest natomiast w trakcie leczenia w związku z bólem kręgosłupa. W toku postępowania Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów świadczącym o podjęciu czynności zmierzających do poprawy swojej sytuacji dochodowej, nie podał też innych, szczególnych okoliczności (np. losowych), których wystąpienie mogłoby przemawiać za przyznaniem prawa do wnioskowanej ulgi. SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że brak stałego zatrudnienia i trudna sytuacja finansowa nie mogą stanowić jedynej i wyłącznej argumentacji przemawiającej za przyznaniem ulgi w postaci umorzenia należności, podobnie jak i pogorszenie stanu zdrowia w sytuacji nieprzedłożenia stosownej dokumentacji potwierdzającej ten stan. Skarżący jest w wieku aktywności zawodowej, nie ma żadnych realnych przeszkód do pracy zarobkowej, a co za tym idzie do zwrotu świadczeń publicznych, które wyłożone zostały w miejsce jego osoby na rzecz osób, do których alimentacji został zobowiązany. Podsumowując SKO uznało, że organ pierwszej instancji, prowadząc postępowanie wszczęte wnioskiem Skarżącego, dokonał wnikliwej oceny i analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i w sposób szczegółowy, odpowiadający wymogom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a., przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności oraz fakty, które spowodowały, że jego decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, jak również nie przekracza zasad uznania administracyjnego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył do tutejszego sadu skargę wskazując, że jest w trakcie leczenia, czeka na dalsze zabiegi, po których będzie składał papiery do lekarza orzecznika. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest niezasadna, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Podstawę prawną decyzji organów obu instancji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku. Zgodnie z powołanym przepisem, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną Wydanie decyzji przez organ właściwy wierzyciela na wniosek dłużnika alimentacyjnego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 roku, winno zostać poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Organ właściwy wierzyciela powinien więc rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniające zakres jej ewentualnego zastosowania, co następnie powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że wziął on po uwagę sytuację zdrowotną Skarżącego, to jest fakt zgłaszania przez niego od 2008 roku problemów zdrowotnych ( problemy z kręgosłupem) , jak również pozostawania bez pracy. Organy obu instancji uznały, że podnoszone przez Skarżącego okoliczności nie mogą być uznane za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 30 ust 2 ustawy z 7 września 2007 roku uzasadniające umorzenie należności. Sąd podziela stanowisko organów, że brak pracy i trudna sytuacja finansowa są cechą większości osób zobowiązanych za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Ich wystąpienie samo w sobie nie może skutkować automatycznie umorzeniem zaległości alimentacyjnych. Dopiero ustalenie, że zaistniały szczególne okoliczności na skutek których dłużnik nie jest w stanie zrealizować zobowiązań, może uzasadniać wydanie decyzji o umorzeniu należności. W ocenie sądu rozpoznającego sprawę zarówno organ pierwszej instancji jak i SKO w sposób zgodny z wymogami przepisów k.p.a. wyjaśniły, dlaczego w ich ocenie w tej sprawie nie zachodzą owe szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności. Organy zwróciły bowiem uwagę na fakt, że Skarżący zgłasza problemy zdrowotne od 2008 roku, jednak przedkłada dokumentację leczniczą tylko z 2012 roku, nie składa natomiast żadnych dokumentów potwierdzających pogorszenie jego stanu zdrowia. Podniosły, że pomimo zgłaszanych problemów ze zdrowiem Skarżący nie wystąpił o ustalenie niepełnosprawności. Wskazały, że Skarżący wykonuje zawód ślusarza, to jest zawód poszukiwany, co umożliwia znalezienie pracy. Organy odniosły się również do faktu korzystania przez Skarżącego ze środków pomocy społecznej, wyjaśniając, że okoliczność ta nie oznacza automatycznego obowiązku umorzenia należności. Sąd podziela stanowisko organów, że w sytuacji nie udokumentowania występowania u Skarżącego problemów zdrowotnych wykluczających możliwość podjęcia pracy zarobkowej sytuacji nie można uznać długotrwałego pozostawania bez pracy za okoliczność uzasadniającą umorzenie należności. Również sytuacja rodzinna Skarżącego, prowadzącego indywidualne gospodarstwo domowe nie może być uznana za na tyle szczególną, by uzasadniało to zastosowanie ulgi, o której mowa w art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 roku. Decyzja organu wydawana na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 roku ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ ma możliwość, ale nie obowiązek umorzenia należności. Sądowa kontrola uznania administracyjnego ograniczona jest natomiast wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodzą warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. W niniejszej sprawie organy uznały, że nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności, a sąd dokonaną przez nich ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i poczynione przez nie ustalenia w pełni podziela. Skoro zatem okoliczności, o których mowa w art. 30 ust. 2 nie zaistniały, nie było możliwe umorzenie należności. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.