I SA/Wa 1687/23
WyrokWSA w Warszawie2023-12-07
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Bożena Marciniak, Nina Beczek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, wydana z powodu rażącego naruszenia prawa materialnego (niespełnienie przesłanki posiadania przez dziecko orzeczenia o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby), może zostać uznana za prawidłową, mimo że pierwotna decyzja przyznająca świadczenie została wydana z powodu błędu organu I instancji w ocenie materiału dowodowego?Ratio decidendi
Decyzja stwierdzająca nieważność decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne jest prawidłowa, jeśli pierwotna decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, co ma miejsce w sytuacji, gdy osoba wymagająca opieki nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności z wymaganymi wskazaniami, a organ mimo to przyznał świadczenie. Rażące naruszenie prawa oznacza oczywistą sprzeczność decyzji z przepisem prawa, która nie może być zaakceptowana przez praworządne państwo. Okoliczności faktyczne i sytuacja materialna strony nie mają znaczenia dla oceny legalności decyzji w trybie stwierdzenia nieważności.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy przyznającej świadczenie pielęgnacyjne M. T. na dziecko D. T. z powodu braku w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby (pkt 7), mimo że wymagane było to przez art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. M. T. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów kpa, w tym art. 156 § 2 kpa dotyczący nieodwracalnych skutków prawnych. W sprawę włączył się Rzecznik Praw Dziecka, który również wniósł o uchylenie decyzji Kolegium, argumentując, że błąd organu I instancji polegał na pominięciu okoliczności, a nie na świadomym przyznaniu świadczenia mimo braku przesłanek.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2023 r. nr KOC/575/Sr/23 w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie - po wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – na podstawie art. 158 § 1 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa - decyzją z 28 czerwca 2023 r. nr KOC/575/Sr/23 stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] - zmienionej decyzją z [...] stycznia 2022 r. nr [...] - przyznającej M. T. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na dziecko D. T. na okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że w dniu 26 stycznia 2023 r. do Kolegium wpłynął wniosek Prezydenta m.st. Warszawy o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] kwietnia 2021 r., w uzasadnieniu którego wskazano, że w dniu 6 kwietnia 2021 r. M. T. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko D. T. . Z załączonego do wniosku orzeczenia, którego ważność wygasa w dniu 1 marca 2025 r., wynikało, że niepełnosprawność D. T. powstała od urodzenia. W tym orzeczeniu przewidziano w pkt 8 konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W dniu [...] kwietnia 2021 r. organ I instancji wydał decyzję przyznającą M. T. przedmiotowe świadczenie w okresie od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2025 r. Decyzję tę wydano pomimo braku w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazania w pkt 7 na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, która wymagana jest przepisem art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z coroczną waloryzacją świadczenia w dniu 4 stycznia 2023 r. nastąpiła weryfikacja w systemach teleinformatycznych EKSMON, które wykazały brak wymaganego pkt 7 w orzeczeniu o niepełnosprawności D. T. . W tym stanie rzeczy organ I instancji uznał, że zachodzi w niniejszej sprawie podstawa do stwierdzenia nieważności wskazanej wyżej decyzji przyznającej przedmiotowe świadczenie.
Pismem z 8 marca 2023 r. Kolegium zawiadomiło stronę i organ I instancji o wszczęciu z urzędu postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Przy piśmie z 6 kwietnia 2023 r. M. T. załączył do akt sprawy orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 13 marca 2023 r. nr [...] o odmowie wydania orzeczenia o niepełnosprawności D. T. .
Wydając zaskarżoną decyzję Kolegium wyjaśniło, że decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne nie jest decyzją uznaniową. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego może nastąpić jedynie wówczas, gdy są spełnione wszystkie przesłanki ustawowe do jego przyznania określone przepisami ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Jednym zaś z wymogów przyznania przedmiotowego świadczenia, przewidzianym art. 17 ust. 1 tej ustawy, jest legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Podstawą wydania decyzji z [...] kwietnia 2021 r. było orzeczenie Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z 1 marca 2021 r. nr [...] o niepełnosprawności D. T. , które zostało wydane do dnia 1 marca 2025 r. W orzeczeniu tym wskazano, że wymagana jest konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8), jednakże w pkt 7 wskazano, że nie jest wymagana konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. W dniu wydania kwestionowanej decyzji nie był zatem spełniony wyżej wymieniony wymóg, tj. legitymowanie się przez D. T. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Kolegium podkreśliło przy tym, że orzeczenie z 1 marca 2021 r., na podstawie którego została wydana kwestionowana decyzja, nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a orzeczenie z 13 marca 2023 r. nie obowiązuje z mocą wsteczną. Tym samym Kolegium uznało, że decyzja Prezydenta z [...] kwietnia 2021 r. w sposób rażący naruszyła art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem dotknięta jest kwalifikowaną wadą określoną art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Stwierdzenie tej wady obliguje organ wyższego stopnia do stwierdzenia nieważności takiej decyzji. Z rażącym zaś naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności decyzji zaś oznacza, że decyzja ta zostaje wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, tj. od momentu jej wydania.
Skargę na decyzję Kolegium złożył M. T. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1) art. 156 § 2 in fine kpa poprzez jego niezastosowanie i doprowadzenie do stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, gdy decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne;
2) art. 156 § 2 kpa poprzez wszczęcie przez organ postępowania administracyjnego z urzędu w sytuacji, gdy nie zachodziły ku temu właściwe przesłanki;
3) art. 156 § 1 pkt 2 kpa polegające na stwierdzeniu nie ważności decyzji ze względu na jej wydanie z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy w sprawie nie zachodzi tak kwalifikowana forma przepisów prawa materialnego;
4) art. 7a kpa poprzez jego niezastosowanie, mimo że na skutek stwierdzenia przez organ nieważności decyzji dojdzie do odebrania stronie przyznanych uprawnień finansowych w postaci prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i żądania zwrotu pobranych należności, a w sprawie pozostają wątpliwości co treści normy prawnej wynikającej z treści art. 156 § 2 in fine kpa oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa;
5) art. 11 kpa w zw. z art. 8 kpa poprzez zaniechanie odniesienia się przez organ do argumentacji przytoczonej przez stronę w przedstawionym stanowisku w związku z przekazaną informacją o wszczęciu z urzędu postanowienia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi.
W dniu 23 października 2023 r. (data wpływu pisma z 18 października 2023 r. do Sądu) udział w postępowaniu sądowym zgłosił Rzecznik Praw Dziecka, na podstawie art. 8 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W piśmie tym Rzecznik Praw Dziecka wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, której zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego zastosowanie, mimo że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodzą przesłanki uprawniające organ do stwierdzenia nieważności decyzji, w szczególności brak jest podstaw do stwierdzenia, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2021 r. ,zmieniona decyzją z [...] stycznia 2022 r., wydana została z rażącym naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu powyższego stanowiska Rzecznik Praw Dziecka podniósł, że skarżący pozostawał w przeświadczeniu, że treść orzeczenia o niepełnosprawności syna predysponuje go do przedmiotowego świadczenia, czego wyrazem było złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dalej Rzecznik podkreślił, że mimo że decyzja została wydana [...] kwietnia 2021 r., to dopiero w styczniu 2023 r. organ dostrzegł, w oparciu o dane w systemie EKSMON, że dokonana przez niego 10 miesięcy wcześniej ocena zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie spowodowała przyznanie skarżącemu świadczenia mimo braku w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka wskazania wynikającego z pkt 7. Zdaniem Rzecznika, o rażącym naruszeniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych można by mówić, gdyby organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, uwzględniając fakt braku wskazania wynikającego z pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności dziecka i mimo to przyznał świadczenie. Tymczasem błąd organu polegał na pominięciu tej okoliczności, co stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Dalej Rzecznik wskazał, że w skład czteroosobowej rodziny skarżącego wchodzi dwoje dzieci z niepełnosprawnością, na które pobierano świadczenie pielęgnacyjne. Wypłacane skarżącemu świadczenie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej było wydatkowane na bieżące potrzeby chorych od urodzenia dzieci. Przyjęcie, że decyzja organu I instancji wydana została z rażącym naruszeniem prawa implikuje po stronie skarżącego obowiązek zwrotu świadczenia jako nienależnie pobranego.
W piśmie procesowym z 5 grudnia 2023 r. skarżący podał, że organ już wszczął postępowanie o zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Taka sytuacja, jest zdaniem skarżącego objawem nadmiernego formalizmu ze strony organów. Podał, że skarżący są osobami ubogimi, wychowującymi samodzielnie dwoje niepełnosprawnych dzieci. Zwrot ponad 86.000 zł wraz z odsetkami sprawi, że skarżący nie będą mieli środków do utrzymania rodziny oraz chorych dzieci. W ocenie skarżącego decyzja przeczy prawu powszechnie obowiązującemu i stanowi wyraz nadmiernego formalizmu i "nieludzkiej" twarzy stosowania prawa. Skarżący mają oddać nienależnie pobrane świadczenie, pomimo faktu, że dzieci urodziły się niepełnosprawne i w rzeczywistości nie zmieniło się nic - poza formalnym uznaniem stanu chorobowego u dzieci. Skarżący nie są w stanie uiścić powyższych kwot, ponadto nie rozumieją dlaczego mają ponosić konsekwencje błędnych decyzji urzędniczych, a do tego nie zostali pouczeni przy składaniu wniosków o te świadczenia na dzieci o art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, że nawet błędna decyzja urzędnika będzie skutkować zwrotem świadczeń.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Kontrola sądowa w rozpatrywanej sprawie dotyczy decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 kpa. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156-158 kpa podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja i ustalenie, czy została ona wydana z wadami, o których stanowi art. 156 § 1 kpa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego powodu wykładnia tych przesłanek winna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Inny jest bowiem przedmiot i zakres postępowania administracyjnego, które toczy się w trybie zwykłego postępowania, a inny w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym organ merytorycznie rozpoznaje sprawę, to w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, bada jedynie czy nie ziściła się żadna z przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu tym organ nie rozpoznaje ponownie merytorycznie sprawy, która w postępowaniu zwykłym zakończyła się decyzją ostateczną. Zważywszy na przedstawione różnice pomiędzy trybem zwykłym a postępowaniem w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, formułowanie zarzutów w stosunku do decyzji nieważnościowej, nie może następować w oderwaniu od tego, w jakim trybie zapadła decyzja administracyjna, która jest przedmiotem kontroli Sądu. Przyjmuje się, że nie każde naruszenie prawa może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją szczególną, godzącą w zasadę trwałości decyzji administracyjnych. Stąd, zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności decyzji musi być oczywiste i nie budzić najmniejszej wątpliwości. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. O takim naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym niebudzącym wątpliwości co do jego zrozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu przez proste ich zestawienie ze sobą, a charakter naruszenia prawa powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa i powinna ulec wyeliminowaniu z obrotu prawnego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym naruszenie prawa - aby mogło być kwalifikowane jako rażące - musi być oczywiste, zaś sam przepis jasny i nienasuwający wątpliwości, przy czym chodzi o wątpliwości jakich nie można byłoby rozstrzygnąć w drodze prostej wykładni prawa.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie poddana kontroli nadzorczej decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z [...] kwietnia 2021 r., zmieniona decyzją z [...] stycznia 2022 r., przyznająca skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na dziecko D. T. na okres od dnia 1 kwietnia 2021 r. do dnia 31 marca 2025 r., wydana została z rażącym naruszeniem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "ustawa". Zgodnie z treścią tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Brzmienie powyższego przepisu jest jednoznaczne, zrozumiałe bez potrzeby sięgania do innej niż językowa wykładnia prawa, niepowodujące wątpliwości interpretacyjnych. Z przepisu tego wynika, że jednym z wymogów uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki 1) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo 2) orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: a) konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz b) konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dołączył orzeczenie z 1 marca 2021 r. o niepełnosprawności syna D. T. , urodzonego 24 marca 2014 r., które to orzeczenie stało się podstawą wydania decyzji z [...] kwietnia 2021 r. W orzeczeniu tym wskazano, że wymagana jest konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8), ale w pkt 7 wskazano, że nie jest wymagana konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczona możliwością samodzielnej egzystencji. Pomimo braku w orzeczeniu o niepełnosprawności wskazania w pkt 7 na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, która wymagana jest przepisem art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy, Prezydent przyznał skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne, a zwrócić należy uwagę, że ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być aktualna, to jest odnosząca się do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. W dniu wydania decyzji z [...] kwietnia 2021 r. nie był zatem spełniony jeden z wymogów przyznania świadczenia określony w art. 17 ust. 1 ustawy, a mianowicie nie została spełniona przesłanka legitymowania się przez D. T. orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym kwestionowana decyzja organu I instancji narusza bez wątpienia przepis art. 17 ust. 1 ustawy w sposób rażący, a zatem obarczona jest kwalifikowaną wadą określoną art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Oczywistość naruszenia jest rzucająca się w oczy. Sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a przepisem art. 17 ust. 1 ustawy jest wyraźna. Prezydent m. st. Warszawy przyznając świadczenie pielęgnacyjne, mimo niespełnienia łącznie przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 1 ustawy, który to przepis jest jednoznaczny i niepowodujący wątpliwości interpretacyjnych, w sposób rażący naruszył art. 17 ust. 1 ustawy, co powoduje w okolicznościach rozpatrywanej sprawy, że wydane rozstrzygnięcie Prezydenta wywołuje skutki społeczno-ekonomiczne niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. A zatem decyzja Prezydenta dotknięta jest kwalifikowaną wadą określoną art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie rzeczy Kolegium, jako organ wyższego stopnia, zobligowane było stwierdzić jej nieważność. W konsekwencji zarzuty skargi i Rzecznika Praw Dziecka zawarte w piśmie z 18 października 2023 r. okazały się niezasadne. Powoływana przez Rzecznika Praw Dziecka i skarżącego argumentacja dotycząca sytuacji materialnej rodziny skarżącego, w tym postępowaniu nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie wydanego w trybie nadzwyczajnym, może być natomiast podnoszona w kolejnym postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Również nie sposób przy tym podzielić stanowiska Rzecznika Praw Dziecka, że "o rażącym naruszeniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych można by mówić, gdyby organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny, uwzględniając fakt braku wskazania wynikającego z pkt 7 orzeczenia o niepełnosprawności dziecka i mimo to przyznał świadczenie. Tymczasem błąd organu polegał na pominięciu tej okoliczności, co stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa". W sprawie nie mamy do czynienia z wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, na skutek np. niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zebrania niepełnego materiału dowodowego. Materiał dowodowy w niniejszej sprawie został zgromadzony w sposób prawidłowy. Natomiast wbrew wnioskom płynącym z analizy materiału aktowego, na skutek błędu pracownika, w sposób oczywisty, widoczny na pierwszy rzut oka, dokonano wadliwej subsumcji stanu faktycznego sprawy z jednoznacznie brzmiącym przepisem prawa materialnego. Świadczenie przyznano osobie niespełniającej podstawowej przesłanki ustawowej. Komentatorzy wymieniając przykłady rażącego naruszenia prawa wskazują, że do takiego przypadku dochodzi m.in. w sytuacji przyznania uprawnienia osobie niespełniającej podstawowych przesłanek ustawowych (zob. B. Adamiak, J. Borowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, s. 745).
W konsekwencji, wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi niezasadne, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło