I SA/Wa 17/14

WyrokWSA w Warszawie2014-05-23

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Jolanta Dargas, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, złożony przez Urząd Likwidacyjny w imieniu byłych właścicieli, bez ich wyraźnej zgody lub pełnomocnictwa, jest prawnie skuteczny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wnioski o przyznanie prawa własności czasowej, złożone przez Urzędy Likwidacyjne w imieniu byłych właścicieli, bez ich wyraźnej zgody lub pełnomocnictwa, nie są prawnie skuteczne. Urzędy te nie były uprawnione do reprezentowania właścicieli w takich postępowaniach, a złożenie wniosku przez nieuprawniony podmiot nie mogło wywołać skutków prawnych. Ponadto, termin do złożenia wniosku ma charakter materialnoprawny i jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. i Kierownika Wydziału Geodezji dotyczących gruntu stanowiącego obecnie własność Miasta W. Skarżący argumentowali, że Urząd Likwidacyjny prawidłowo złożył wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w ich imieniu, a późniejsze opłacanie podatków i posiadanie nieruchomości potwierdza ich prawa. Organy administracji oraz sąd uznały, że wniosek złożony przez Urząd Likwidacyjny był nieskuteczny, ponieważ urząd ten nie był uprawniony do reprezentowania byłych właścicieli bez ich wyraźnej zgody lub pełnomocnictwa.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2014 r. sprawy ze skarg P.T., B.Ł, M.P. i adwokat H.O. – kuratora spadku po S. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] po rozpoznaniu wniosku adwokat H. O. kuratora spadku po S.D. oraz P. T., B. L. oraz M. P. reprezentowanych przez adwokata J. C. z substytucji M. W. – S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...], którą na zasadzie art. 158 § 1 k.p.a. w związku z 156 § 1 k.p.a. odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] listopada 1990 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1990r. nr [...] w częściach, w których decyzje te dotyczyły gruntu stanowiącego obecnie własność Miasta W., utrzymał powyższą decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] - odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta W. z [...] listopada 1990 r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1990r. nr [...] w częściach, w których decyzje te dotyczyły gruntu stanowiącego obecnie własność Miasta W. Od ww. decyzji zostały złożone wnioski adwokat H. O. kuratora spadku po S. D. oraz P. T., B. L. oraz M. P. reprezentowanych przez adwokata J. C. z substytucji M. W. – S. o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej ww. orzeczeniem. Skarżący zakwestionowali orzeczenie organu I instancji wskazując m.in., iż w imieniu byłych właścicieli wniosek został prawidłowo złożony przez Urząd Likwidacyjny. Rozpoznając odwołanie organ ustalił, że żaden z byłych współwłaścicieli nieruchomości nie wystąpił z wnioskiem o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej złożony został natomiast przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny w [...]. Wniosek ten złożono w terminie, jednak zdaniem organu był on prawnie nieskuteczny. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem w tej kwestii Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł skutecznie zlożyć wniosku dekretowego. Powstanie, organizację i zakres działania Urzędów Likwidacyjnych określają przepisy dekretu z dnia 08.03.1946 roku o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13 poz. 87 ze zm.). W zakresie działania Urzędów Likwidacyjnych (art. 7 ust. 2 ww. dekretu), nie mieści się składanie wniosków o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu, ale działanie w imieniu i na rzecz właściwej władzy. Z kolei ani dalsze przepisy tego dekretu (art. 7 ust.3) ani przepisy dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, które są przepisami szczególnymi, a więc powinny być wykładane ściśle i nie jest dopuszczalna jakakolwiek inna ich interpretacja, również nie nakładały na Urzędy Likwidacyjne zadania polegającego na złożeniu takiego wniosku. Działając na gruncie przepisów ww. dekretu, Urzędy Likwidacyjne nie mogły reprezentować byłych właścicieli nieruchomości ani w postępowaniu administracyjnym ani sądowym. Powyższy pogląd podzielają sądy administracyjne twierdząc, iż Urzędy Likwidacyjne nie mogły składać skutecznego wniosku o przyznanie prawa własności czasowej bowiem nie były umocowane do działania w imieniu właścicieli nieruchomości". Zdaniem organu ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym wniosku Okręgowego Urzędu Likwidacyjnego z dnia 06.09.1948r. nr [...] wynika, że w miejscu właściciel podano: brak danych. Tak więc treść złożonego wniosku w odniesieniu do nieruchomości [...] hip. [...] o adresie [...], jednoznacznie potwierdza fakt, iż został on złożony bez zgody i bez porozumienia z d. właścicielami hipotecznymi. Bezsporny jest także fakt, iż oprócz złożenia wniosku przez Okręgowy Urząd Likwidacyjny nikt z dawnych właścicieli nie wystąpił z wnioskiem o przyznanie praw do gruntu. Zdaniem organu, Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł także występować w roli pełnomocnika strony postępowania administracyjnego. Wynika to z treści art. 12 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, pełnomocnikiem mogła być osoba własnowolna, czyli w myśl art. 489 i nast. Kodeksu cywilnego Królestwa Polskiego, obowiązującego w chwili wejścia w życie rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r., osoba pełnoletnia lub małoletnia usamowolniona niepozbawiona własnej woli. Pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311 ze zm.) była to osoba pełnoletnia nieograniczona w zdolności do czynności prawnych (por. Bronisław Graczyk "Postępowanie administracyjne", Wydawnictwo Prawnicze 1953 r., s. 42). W dzisiejszym rozumieniu (art. 33 § 1 K.p.a.) jest to osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Wniosek z dnia 06.09.1948r. znak [...] nic został złożony przez osobę fizyczną. Wniosek ten został złożony przez Urząd Likwidacyjny, a nie przez pracownika tego Urzędu, działającego jako osoba fizyczna, niewystępująca w roli reprezentanta Urzędu. Termin do złożenia wniosku, określony w art. 7 ust. 1 dekretu ma charakter materialnoprawny. Jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do złożenia wniosku (patrz: uchwała NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 3/03, ONSA 2004/1/6). Nawet zatem przyjmując, że wniosek zostałby zgłoszony przez osobę spełniającą wymogi art. 12 ust. 1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, to zatwierdzenie tego wniosku przez stronę mogłoby by być skuteczne jedynie do terminu wygaśnięcia uprawnienia. Po upływie terminu i wygaśnięciu uprawnienia, zarówno złożenie wniosku przez stronę, jak i zatwierdzenie przez stronę wniosku złożonego przez pełnomocnika działającego bez upoważnienia strony byłoby, zdaniem organu, bezprzedmiotowe. Zdaniem organu, za przyjęciem, że Urząd Likwidacyjny nie działał w imieniu byłych właścicieli, za ich zgodą ani w porozumieniu z nimi przemawiają następujące okoliczności sprawy, dotyczącej nieruchomości przy ul. [...]: • we wniosku zawarta jest formuła: "Urząd Likwidacyjny, jako ustawowy zarządca majątków opuszczonych w rozumieniu art. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich", podczas gdy grunty [...] nie mogły być traktowane jako mienie opuszczone w rozumieniu tych przepisów • we wniosku brak jest jakichkolwiek danych byłych właścicieli (imiona, adresy), co oznacza, że osoby te nie kontaktowały się z Urzędem Likwidacyjnym i nie dały mu (nawet nieprawidłowego) pełnomocnictwa do działania. Natomiast powołany przez pełnomocnika wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r. I OSK 343/12 został wydany w innym stanie faktycznym, jak również jest to wyrok wiążący wyłącznie w danej sprawie. Natomiast w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie, zdaniem organu, ma wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 - maja 1991 r., sygn. IV S.A./415/91, którym oddalono skargę na decyzję Prezydenta Miasta W. z [...] listopada 1990 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1990r. nr [...] w częściach, w których decyzje te dotyczyły gruntu stanowiącego obecnie własność Miasta W. Kolegium nie może również oceniać dokumentów, w tym wypowiadać się, co do treści złożonego żądania, w sytuacji gdy dokumenty te nie zachowały się w aktach sprawy. Na decyzję SKO w W. z dnia [..] listopada 2013 r. skargi do Wojewódzkiego Sądu Admiracyjnego w Warszawie złożyli P.T., M. P., B. Ł. oraz adwokat H. O. jako kurator dla spadku po S. D. P. T., M.P. i B. Ł. zarzucili zaskarżonej decyzji naruszenie prawa procesowego, w szczególności art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasady pogłębiania zaufania obywatela do państwa polegające na nie uwzględnieniu zgłaszanych przez strony dowodów w postaci dokumentów, postulatów i żądań w sposób, który będzie umożliwiał w pełni realizację uprawnień Skarżących ustanowionych w normach prawa materialnego i zgodny z rzeczywistą intencją stron; naruszenia, w szczególności art. 7 i 77 w związku z art. 80 kpa, poprzez nierozważenie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w tym w szczególności pominięcie złożonych przez Skarżących dokumentów w postaci: pismo Urzędu Likwidacyjnego do Zarządu Miejskiego w W., wezwanie Urzędu Likwidacyjnego z 1 września 1948 roku, oświadczenie prof. Dr hab. Inż. M. L. z 27 grudnia 2001 roku, postanowienie Urzędu Likwidacyjnego z [...] września 1948 roku, pokwitowania wniesienia podatku ; naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, poprzez nieuznanie wniosku złożonego w terminie przewidzianym prawem przez państwo T. W obszernym uzasadnieniu podnieśli między innymi, że Urząd Likwidacyjny [...] września 1948 r. wydał postanowienie o przywróceniu posiadania, po zapoznaniu się z nim Państwo T. zyskali przeświadczenie, iż przewrócenie posiadania przedmiotowej nieruchomości było skuteczne i jest równoznaczne z przyznaniem własności czasowej. W związku z powyższym ponosli, wszystkie ciężary faktyczne związane z posiadaniem własności przedmiotowej nieruchomości, w szczególności opłacali podatek od nieruchomości oraz inne obciążenia - daniny publiczne związane z gruntem przy ulicy [...]. Ponieważ spadkodawcy Skarżących legitymowali się dokumentem przywracającym im posiadanie, to skutkowało to, zdaniem skarżących, tym, iż niewątpliwie mieli podstawy do twierdzenia, że przywrócono im posiadanie, czyli własność nieruchomości. Nie widzieli więc podstaw do ponownego złożenia wniosku przed dniem 31 grudnia 1988 r. na mocy ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zdaniem skarżących organ powinien rozpoznać żądanie strony zgodnie z intencją która towarzyszyła jego złożeniu. Zdanie skarżących utrwalona linia orzecznicza wskazuje na to, iż w sytuacji, gdy wniosek został złożony przez Urząd Likwidacyjny był on prawnie skuteczny. Potwierdza to zadaniem skarżących wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2000 roku: "Jeżeli bowiem Urząd Likwidacyjny w stosownym terminie, w imieniu byłych właścicieli i za ich zgodą (lub w porozumieniu z nimi) złożył taki wniosek, co wymaga wyjaśnienia, to oczywiście wniosek taki był prawnie skuteczny. W takim bowiem przypadku obywatel, działając w zaufaniu do działań organów władzy, mógł zasadnie przypuszczać, że zbędne jest złożenie kolejnego wniosku. Poza tym właściwy organ administracji, do którego wpłynął wniosek od Urzędu Likwidacyjnego o ustanowienie na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli prawa użytkowania wieczystego gruntu winien wyjaśnić czy przedmiotowy wniosek pochodzi Tym bardziej, że praktyka ta nie była wówczas odosobniona. Jeżeli zatem ówczesny Urząd Likwidacyjny złożył wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania na rzecz następców prawnych byłych właścicieli, a adresat tego wniosku, uznając Urząd za podmiot nieuprawniony do złożenia wniosku, na ten fakt prawnie nie zareagował (...)". Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło się od oceny wzajemnej relacji oraz skutków prawnych wywołanych przez składane przez spadkodawców Skarżących wniosków oraz reakcji na nie przez organ państwowy - Urząd Likwidacyjny. Natomiast podniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji twierdzenie, iż "we wniosku brak jest jakichkolwiek danych byłych właścicieli (imiona, adresy), co oznacza, że osoby te nigdy nie kontaktowały się z Urzędem Likwidacyjnym i nie dały mu (nawet nieprawidłowego) pełnomocnictwa do działania", stanowi, zdaniem skarżących, tezę sprzeczną z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Urząd Likwidacyjny [...] września 1948 roku wydał postanowienie, iż przywraca "obywatelom A. i W. małżeństwu T. (..) posiadanie niepodzielnej połowy placu". Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, zdaniem skarżących, na to, iż Urząd Likwidacyjny zwracał się bezpośrednio do Państwa T., a związku z tym wiedział, kto jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym należy, zdaniem skarżących, uznać, iż wniosek Państwa T. złożony w terminie, jednak w innym trybie, to jest w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 roku. Dlatego też należy zaliczyć go na poczet wniosku określonego w dekrecie z dnia 26 października 1945 roku i wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Natomiast adwokat H. O. kurator dla spadku po S. D. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: prawa procesowego tj. art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 159 § 1, art. 7, 8, 9, 10, 11, 28, 77 §1, 80, 107 k.p.a., prawa materialnego art.7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945r o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. W-wy / Dz. U. nr 50, poz.279 / oraz art. 64. Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 1990 r. nr [...] i decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] lutego 1990 r. nr [...] w częściach, w których decyzje te dotyczyły gruntu hip [...] [...] w W. stanowiącego obecnie własność Miasta W. oraz o zasądzenie kosztów dla kuratora spadku zgodnie rozporządzeniem Min. Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez skarb państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /D z. U nr 163,poz. 1348, ze zm./. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy nie wyjaśnił podstawy faktycznej i prawnej zaskarżonej decyzji czym naruszył art. 107 i art. 11 kpa. Niezrozumiałym jest też uchylenie się organu II instancji od rozważenia nieważności postępowania. Urząd Likwidacyjny pismem z dnia 6.09.1948 r. nr [...] złożył wniosek odnośnie konkretnej nieruchomości i zgodnie z przytoczonym wyrokiem NSA z dnia 16 lipca 2013 r. I OSK 343/12 wniosek winien być, zdaniem skarżącej, rozpoznany decyzją pozytywną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. Natomiast zgodnie z art. 134 powyższej ustawy Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Działając w oparciu o powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest kwestia, czy w niespornych okolicznościach faktycznych tej sprawy i stanie prawnym mającym do niej zastosowanie, właściwy jest pogląd, że nie może się toczyć postępowanie administracyjne w sprawie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ponieważ nie istnieje wniosek wymagający merytorycznego rozpoznania w myśl art. 7 ust. 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. W szczególności oceny wymaga, czy złożony przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w [...] wniosek z dnia 6.09.1948 r. nie był być skuteczny, gdyż wnoszący go organ nie był uprawniony do jego złożenia w imieniu dotychczasowych właścicieli nieruchomości jak uznały organy orzekające w przedmiotowej sprawie. Przypadki zgłaszania wniosków przez okręgowe bądź rejonowe urzędy likwidacyjne orzecznictwo sądowe odnotowywało wielokrotnie zajmując w tych sprawach stanowisko, iż co do zasady urzędy likwidacyjne, powołane dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), nie miały w katalogu swoich zadań ustalonym przepisami tego dekretu i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministrów Skarbu i Ziem Odzyskanych z dnia 23 grudnia 1948 r. o zakresie działania i organizacji urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 62, poz. 485), kompetencji do reprezentowania dotychczasowych właścicieli w sprawach przyznania praw do gruntów [...]. Wnioski urzędów likwidacyjnych zgłaszane do organów właściwych do ich rozpatrzenia, nie mające żadnego oparcia w wyrażonej przez właścicieli zgodzie na takie działanie, nie mogły wywoływać skutków określonych w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Z faktem złożenia wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu o gruntach [...] związane są ważne uprawnienia przysługujące dawnemu właścicielowi nieruchomości, dotyczące prawa własności budynków oraz możliwości ubiegania się o prawo własności czasowej, a później prawo użytkowania wieczystego do gruntu. Przepis ten wymienia podmioty uprawnione do wystąpienia z żądaniem ustanowienia prawa własności czasowej. Należą do nich dotychczasowy właściciel gruntu, jego prawni następcy będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu. Zdaniem Sadu organ dokonał prawidłowej wykładni i prawidłowo zatosował przepisy art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z 26.X.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.). Skład orzekający w niniejszej sprawie opowiada się za utrwalonym poglądem, według którego urzędy likwidacyjne, utworzone dekretem z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87), także po zmianach dokonanych ustawą z dnia 18 listopada 1948 r. o zmianie organizacji i zakresu działania urzędów likwidacyjnych (Dz. U. Nr 57, poz. 454), nie były legitymowane do działania w imieniu byłych właścicieli nieruchomości [...], w tym do składania w ich imieniu wniosków w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 1236/00, LEX nr 54184; wyrok NSA z dnia 15 marca 2005 r., sygn. akt OSK 8/04, LEX nr 176106; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 440/05, LEX nr 193974). Organ także trafnie uznał, że Okręgowy Urząd Likwidacyjny nie mógł występować w roli pełnomocnika strony postępowania administracyjnego. Wynika to z treści art. 12 ust.1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, pełnomocnikiem mogła być osoba własnowolna, czyli w myśl art. 489 i nast. Kodeku cywilnego Królestwa Polskiego, obowiązującego w chwili wejścia w życie rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym z 1928 r., osoba pełnoletnia lub małoletnia usamowolniona niepozbawiona własnej woli. Pod rządami ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Przepisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311 ze zm.) była to osoba pełnoletnia nieograniczona w zdolności do czynności prawnych (por. Bronisław Graczyk "Postępowanie administracyjne", Wydawnictwo Prawnicze 1953 r., s. 42). W dzisiejszym rozumieniu (art. 33 § 1 K.p.a.) jest to osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Wniosek z dnia 6 września 1948 r. nie został złożony przez osobę fizyczną. Jak bowiem wynika z akt sprawy wniosek ten został złożony przez Urząd Likwidacyjny, a nie przez pracownika tego Urzędu, działającego jako osoba fizyczna, niewystępująca w roli reprezentanta Urzędu. Termin do złożenia wniosku, określony w art. 7 ust.1 dekretu ma charakter materialnoprawny. Jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do złożenia wniosku (patrz: uchwała NSA z dnia 8 września 2003 r., sygn. akt OPS 3/03, ONSA 2004/1/6). Nawet zatem przyjmując, że wniosek zostałby zgłoszony przez osobę spełniającą wymogi art. 12 ust.1 rozporządzenia o postępowaniu administracyjnym, to zatwierdzenie tego wniosku przez stronę mogłoby by być skuteczne jedynie do terminu wygaśnięcia uprawnienia. Po upływie terminu i wygaśnięciu uprawnienia, zarówno złożenie wniosku przez stronę, jak i zatwierdzenie przez stronę wniosku złożonego przez pełnomocnika działającego bez upoważnienia strony byłoby bezprzedmiotowe. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach rozpoznawanej sprawy bezspornie wynika, że Urząd Likwidacyjny złożył wniosek dotyczący ul. [...]w dniu 6 września 1948 r. (w terminie) jak słusznie podnosi organ, we wniosku tym brak jest jakichkolwiek danych byłych właścicieli (imienia, nazwiska, adresu) co oznacza, że nie kontaktowali się oni z Urzędem Likwidacyjnym i nie dali mi pełnomocnictwa do działania. Natomiast Urząd Likwidacyjny dopiero w dniu [...] września 1948 r. po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie posiadania przywrócił A. i W. małż. T. posiadanie tej nieruchomości i dopiero w tej dacie wiedział kto jest jej właścicielem (wcześniej składając wniosek dekretowy nie wiedział), zatem zarzuty skarg, że ustalenia organu w tej kwestii są sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym nie zasługują na uwzględnienie. Także przywołane w skardze wyroki odbiegające od utrwalonej linii orzeczniczej dotyczą innych stanów faktycznych niż w przedmiotowej sprawie tj. kiedy przedstawiciel spadkobierców byłych właścicieli, przed upływem sześciomiesięcznego terminu na złożenie wniosku przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu, zwrócił się do urzędu likwidacyjnego z żądaniem przywrócenia posiadania, urząd ten zaś, z zachowaniem tego terminu, wystąpił do właściwej władzy o przyznanie prawa własności czasowej reprezentowanym przez niego konkretnym właścicielom nieruchomości. Sytuacja taka nie zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Istotnym w przedmiotowej sprawie jest także to, że decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 1990 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] lutego 1990 r. nr [...] w częściach, w których dotyczyły nieruchomości przy ul. [...] stanowiącego obecnie własność Miasta W. były już poddane ocenie NSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 27 maja 1991 r. (sygn. akt IV SA/415/91 skargę na tę decyzję oddalił. Należy zaznaczyć, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę ewentualne przesłanki nieważności decyzji. Jednak z powodu tego, że po wszczęciu postępowania nadzorczego w przedmiotowej sprawie zapadły przed 2009 r. trzy wyroki WSA w Warszawie (I SA 37/02, I SA/Wa 93/05, I SA/Wa 1175/08) które nie podzieliły zarzutu nieważności postępowania, lecz wyłącznie zarzuty procesowe, organ prawidłowo, zdaniem Sądu, ponownie dokonał oceny zaskarżonych decyzji. Organ prawidłowo uznał także, że decyzja z dnia [...] lutego 1990 r. nr [...] Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego [...] wbrew zarzutom skarżących została wydana przez właściwy organ. Wbrew zarzutom skargi decyzja ta oraz decyzja z [...].11. 1990 r. nie zostały też wydane z rażącym naruszeniem prawa. Sporna nieruchomość została także w sposób prawidłowy objęta w posiadanie przez gminę. Sąd w pełni podziela stanowisko organu dotyczące tej kwestii, mając na uwadze, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty w tym kopia Dziennika Urzędowego Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W. nr [...] potwierdzające powyższe. Należy zauważyć, że skarżący nie złożyli również wniosku w dodatkowym terminie przewidzianym ustawą z dnia 29 kwietnia 1985 . o gospodarce nieruchomościami tj. przed 31 grudnia 1988 r. Sąd uznał zatem, ze organ rozpatrując przedmiotową sprawę nie naruszył wbrew stanowisku obu skarg prawa procesowego, ani prawa materialnego, właściwie zebrał i ocenił materiał dokumentacyjny czemu dał wyraz w uzasadnieniu zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji ją poprzedzającej. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło