I SA/Wa 1737/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego P. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. po rozpoznaniu wniosku P. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. Postanowieniem tym organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., nr [...], którym odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip [...] ([...]). Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: P. S. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z wnioskiem stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., nr [...], którym odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip [...] (d.[...]). W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowe orzeczenie został skierowane do M. P., B. P., E. Ś., A. Ś. i H. S. W związku z powyższym organ wezwał wnioskodawcę do wskazania wszystkich spadkobierców byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, z uwagi na to, że przysługuje im status stron postępowania. Ponadto zobowiązał P. S. do nadesłania postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku po wyżej wymienionych. Kolegium poinformowało również adresata, że ze znajdujących się w aktach administracyjnych kopii wypisów postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku wynika, że stronami postępowania powinni być również M. S., B. S. P., jak również B. S. i M. S. W odpowiedzi na wezwanie P. S. nadesłał jedynie postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] kwietnia 1990 r. sygn. akt [...] w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po M. S. oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt IV [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po H. S. W toku postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., możliwe jest wówczas, gdy zostaną spełnione odpowiednie przesłanki zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe. Brak spełnienia tych przesłanek obliguje organ do wydania orzeczenia odmownego w tym zakresie. Kolegium wskazało, że ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1993 r., sygn. akt [...] o dział spadku po H. S. – poprzedniku prawnym M. S. wynika, że otrzymał on udział wynoszący [...] części lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. o powierzchni [...] m2 wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym terenu na którym znajduje się budynek oraz wraz z garażem o powierzchni [...] m2. Oznacza to zdaniem organu, że poprzednik prawny wnioskodawcy, a tym samym i wnioskodawca nie nabył tytułu prawnego do przedmiotowego gruntu, który dawałby mu przymiot strony niniejszego postępowania. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie wystąpiła przeszkoda podmiotowa. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., nr [...]. Od postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. P. S. skierował do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku załączył listę spadkobierców dawnych właścicieli nieruchomości z adresami zamieszkania oraz postanowienia spadkowe po M. S., H. S. i M. S. W toku postępowania prowadzonego w drugiej instancji Kolegium, po przeanalizowaniu materiału dowodowego uznało, że w sprawie zachodzi przeszkoda przedmiotowa uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania. Powodem takiego stanu rzeczy jest to, że z przekazanych przez stronę dokumentów nie wynika, żeby poprzednik prawny wnioskodawcy – czyli M. S. spadkobierca byłego właściciela H. S. nabył tytuł prawny do przedmiotowego gruntu dający mu przymiot strony. Kolegium wskazało, że z postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1993 r., sygn. Akt IV [...] o dział spadku po H. S. wnika, że M. S. otrzymał udział wynoszący [...] części lokalu nr [...] przy ul. [...]. W ocenie organu załączone do zażalenia dokumenty wskazują, że P. S. nie ma tytułu prawnego do bycia stroną w tym postępowaniu w związku z treścią powołanego wyżej postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1993 r., gdyż jego poprzednik prawny nie nabył praw do przedmiotowego gruntu. Tym samym skarżący nie mógł odziedziczyć więcej praw niż posiadał spadkodawca. Mając na dokonane ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., nr [...]. Na powyższe postanowienie P. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że nieruchomość położona przy ul. [...] w W. była własnością jego babki H. S., która dysponowała nią aż do wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy z dnia 26 października 1945 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 278 i 279). W 1951 r. babka skarżącego przestała być formalną właścicielką nieruchomości. Po jej śmierci [....] lutego 1991 r. przeprowadzone zostało postępowanie spadkowe, a spadkobiercami na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] dnia [...] maja 1991 r., sygn. akt IV Ns [...] M. S., M. S. i ojciec skarżącego M. S. Po śmierci M. S. również zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lutego 1997 r., sygn. akt IV Ns [...] spadkobiercami zostali żona B. S. i dzieci M. S. i P. S. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonych postanowieniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zdaniem Sądu skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie, czy skarżący ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r. orzekającej o odmowie dotychczasowym właścicielom ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] (d. [...]) decydujące znaczenie ma treść przepisu art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) – dalej: dekret [...]. Wynika bowiem z niego, że chroniony interes prawny przysługuje wyłącznie dotychczasowemu właścicielowi lub jego następcom prawnym. Inne podmioty mogłyby być stronami tylko wówczas, gdyby wykazały się tytułem prawnorzeczowym do gruntu, będącego przedmiotem wniosku. Podobne ograniczenie legitymacji do żądania wszczęcia postępowania należy stosować do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych na podstawie art. 7 dekretu [...]. W sprawie poza sporem pozostaje, że skarżący P. S. jest następcą prawnym M. S., który to z kolei był następcą prawnym byłej współwłaścicielki przedmiotowego gruntu warszawskiego – H. S. Okoliczności powyższe wynikają z postanowień sądu powszechnego dotyczących stwierdzeń nabycia spadku. Rację ma zatem skarżący, że przysługuje mu legitymacja do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia wydanego w oparciu przepis art. 7 dekretu [...], skoro jest następca prawnym byłego właściciela. Uprawnienie skarżącego do wystąpienia z takim wnioskiem, nie może ograniczać fakt przeprowadzenia w roku 1993 postępowania o dział spadku po H. S., na skutek którego bezpośredniemu poprzednikowi prawnemu skarżącego – M. S., przypadł opisany w postanowieniu Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] lipca 1993 r. sygn. akt IV [...] udział. Umknęło bowiem uwadze organów obu instancji, że na datę przeprowadzania działu spadku, w jego skład nie wchodziło prawo, którego przyznania orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1951 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło H. S. Podkreślić zdaniem Sądu należy, że wobec powyższego okoliczność przeprowadzenia działu spadku po H. S., której zasadniczą wagę przyznały organy rozstrzygając w sprawie nie ma w niej żadnego znaczenia. W takiej sytuacji odmowa – z wniosku skarżącego P. S. – wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., orzekającej o odmowie przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] ([...]), oznaczonej hip. [...], wskazująca na brak u wnioskodawcy przymiotu strony (brak interesu prawnego), narusza art. 28 k.p.a. i art. 61a § 1 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy. Art. 61a § 1 k.p.a. należy w takiej sytuacji traktować jako przepis prawa materialnego, gdyż stanowił on podstawę prawną rozstrzygnięcia organu, a art. 28 k.p.a. jest przepisem prawa materialnego, ponieważ kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja strony w postępowaniu administracyjnym, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego podanie do organu administracji a obowiązującym systemem prawa" (zob. wyrok NSA z dnia 4.01.2011 r., I OSK 1083/10, LEX nr 744927). Mając to wszystko na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 wyroku. O wstrzymaniu wykonania postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 p.p.s.a.