I SA/Wa 1758/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A.P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] orzekającą o obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że decyzją Prezydenta W. z dnia [...] października 2009 r. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej K.P. w okresie od dnia [...] października 2009 r. do dnia [...] września 2010 r. w wysokości [...] zł miesięcznie, tj. w łącznej wysokości [...] zł. Następnie decyzją Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r. zobowiązano dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu decyzji poza przytoczeniem materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia oraz stanu faktycznego organ wskazał, że na poczet zobowiązania dłużnika alimentacyjnego zaliczono kwotę [...] zł wniesioną przez zobowiązanego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A.P. podnosząc m.in., że została wydana bez podstawy prawnej, z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej, a także że został poinformowany o decyzji przyznającej prawo do świadczeń dopiero po zakończeniu okresu świadczeniowego oraz że córka odwołującego w okresie, w którym miała przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego, otrzymywała równolegle świadczenia od ojca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa, zarzuty podniesione w odwołaniu są zaś bezzasadne lub bezprzedmiotowe. Organ odwoławczy zaznaczył, że podziela ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji, gdyż znajdują odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym, w tym w oparciu o dane pozyskane w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 26 kwietnia 2012 r. oraz że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób rzetelny i wyczerpujący, czym uczyniono zadość obowiązkowi wynikającemu m.in. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że bezsporne jest, iż decyzją z dnia [....] października 2009 r. przyznano świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej oraz że w niniejszym postępowaniu brak jest podstaw do zajmowania stanowiska co do zasadności, prawidłowości i legalności wskazanego rozstrzygnięcia. Żądanie zwrotu od dłużnika alimentacyjnego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego na rzecz osób uprawnionych jest zaś konsekwencją uprzedniego wydania i pozostawania w obrocie prawnym decyzji przyznającej świadczenie. Organ drugiej instancji przytoczył treść art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.) i podkreślił, że z powołanych przepisów wynika, iż organ jest zobowiązany do wydania decyzji w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymywanych przez osoby uprawnione świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ustawodawca ograniczył w omawianej materii swobodę działania organów administracji publicznej. Organ powołał ponadto liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.P. zarzucając m.in., że zarówno decyzje przyznające świadczenia alimentacyjne jak i te nakazujące ich zwrot, wydane zostały w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Skarżący wskazał szereg okoliczności, które nie zostały uwzględnione przez organy rozpoznające sprawę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r., stanowiącym "wnioski strony w formie załącznika do protokołu" skarżący zarzucił ponadto naruszenie: - art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że na rzecz uprawnionej przekazywane były należności wynikające z obowiązku alimentacyjnego, - art. 23 ust. 1 wskazanej ustawy, poprzez jego niezastosowanie, mimo że matka małoletniej nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego, - art. 107 § 3 kpa w związku z art. 8 i art. 11 kpa oraz art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez niewłaściwe uzasadnienie decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga, choć nie ze wszystkich podniesionych przez skarżącego powodów, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie zaznaczyć należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, określona w art. 7 kpa, która nakłada na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Obowiązki określone w powyższym przepisie precyzuje art. 77 § 1 kpa, w myśl którego organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Z kolei art. 80 kpa stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W postępowaniu administracyjnym wydanie każdego prawidłowego rozstrzygnięcia powinno zatem poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Organ administracji publicznej zobowiązany jest ponadto uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 kpa. Istota postępowania odwoławczego, prowadzonego w trybie art. 138 kpa, polega zaś na ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że rozpoznając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpatrzyć ją w całości i dokonać oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, po ponownym zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy i dokonaniu jego oceny. Organ odwoławczy musi ocenić, czy na tle określonego stanu faktycznego organ pierwszej instancji podjął właściwe rozstrzygnięcie. Obowiązany on jest ponadto odnieść się szczegółowo do argumentacji strony podniesionej w odwołaniu. Może przy tym - jeżeli uzna to za konieczne - przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. narusza wskazane wyżej przepisy postępowania administracyjnego. Powołaną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2013 r., mocą której zobowiązano dłużnika alimentacyjnego do zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, zaliczając jednocześnie na poczet zadłużenia kwotę [...] zł przekazaną wierzycielce przez A.P. przed wydaniem decyzji. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika tymczasem, iż skarżący na poczet alimentów w dniu [...] października 2009 r. dokonał wpłaty kwoty [...] zł. Kolejnej wpłaty w wysokości [...] zł skarżący dokonał w lutym 2010 r. Zauważyć trzeba, że powyższe okoliczności podnoszone były w złożonym odwołaniu. A.P. zarzucał organowi pierwszej instancji nieuwzględnienie wszystkich kwot wpłaconych przez niego na poczet alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymując zaś w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w żaden sposób nie odniosło się do powyższej kwestii, pomijając zupełnie podnoszone w odwołaniu zarzuty. Rozpoznając sprawę organ odwoławczy ograniczył się jedynie do lakonicznego przedstawienia stanu faktycznego sprawy i powołania zastosowanych przepisów prawa oraz wskazał liczne orzeczenia sądów administracyjnych odnoszące się do problematyki charakteru decyzji wydawanych w trybie art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w żaden sposób nie wyjaśniło natomiast dlaczego uznało, że decyzja organu pierwszej instancji, zaliczająca na poczet zadłużenia kwotę [...] zł, jest zgodna z prawem, mimo iż z analizy akt wynikało, że wysokość wpłaconych przez skarżącego kwot jest znacznie wyższa. Zdaniem Sądu niewyjaśnienie wskazanych wyżej kwestii i nieodniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutów podnoszonych w odwołaniu uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji, jako wydanej z naruszeniem art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa, art. 80 kpa, art. 107 § 3 kpa i art. 138 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu ze wskazanych wyżej przyczyn, Sąd nie odnosił się do pozostałych podnoszonych przez skarżącego zarzutów, w tym m.in. dotyczących naruszenia przepisów art. 27 i art. 23 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uznając że na obecnym etapie postępowania byłoby to przedwczesne. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni powyższe uwagi Sądu, wyczerpująco ustosunkuje się do zarzutów podniesionych przez skarżącego w odwołaniu i wyjaśni należycie motywy podjętego rozstrzygnięcia. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.