I SA/Wa 177/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Magdalena Durzyńska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2019 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2018 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2018r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Ww decyzją Wójta Gminy [...] odmówiono A. M. przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko A. M. i jednocześnie przyznano świadczenie wychowawcze na dziecko - N. M. na okres od 1 października 2018r. do 30 września 2019r. Organ I instancji ustalił, że dochód rodziny w 2017r. uzyskany z renty rodzinnej wyniósł 3364,18 zł, co w przeliczeniu na osobę wynosi 1121,60 zł, w związku z czym nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. M. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę przywołało treść znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i stwierdziło, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie czy do dochodu rodziny skarżącej za rok 2017 należało zaliczyć dochód uzyskany w grudniu z tytułu renty rodzinnej po jej zmarłym mężu, która została wypłacona w grudniu 2017r. z wyrównaniem za miesiąc listopad 2017r. W ocenie organu odwoławczego zasadne jest doliczenie do dochodu rodziny skarżącej kwoty uzyskanej z tytułu otrzymanej renty rodzinnej za rok 2017, a organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny za ten rok. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. M. zarzucając jej naruszenie: naruszenie art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez odmowę przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko –A. M. w sytuacji gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza 800 zł, art. 5 ust.4 i 4a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci poprzez ich niewłaściwe zastosowanie prowadzące do niezgodnego z prawem uznania, że skarżąca w miesiącu grudniu otrzymała rentę rodzinną wraz z wyrównaniem za miesiąc listopad, to miesięczny dochód rodziny przekroczył dopuszczalny, ustawowy limit, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy obowiązkiem organu było przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Kontrolowana decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Na mocy tego aktu, określonym w nim podmiotom spełniającym wymagane warunki, przyznawane jest świadczenie nazwane świadczeniem wychowawczym. Przyznanie prawa do tego świadczenia nie zostało oddane zatem do dyskrecjonalnej decyzji właściwego organu, gdyż możliwość jego przyznania uzależniona jest od wystąpienia ściśle określonych przesłanek ustawowych, a brak którejkolwiek z nich powoduje, że świadczenie to nie może być przyznane. Jak stanowi art. 4 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu pierwszego dziecka w rodzinie do ukończenia przez to dziecko 18 roku życia, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Jedną zatem z przesłanek, jakich spełnienie organ kontroluje, jest wysokość dochodu przypadającego na członka rodziny dziecka, którego wydatki miałyby zostać pokrywane przy wsparciu państwa. W kontrolowanej sprawie skarżąca występowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy rozpoczynający się 1 października 2018 r. i kończący się 31 października 2019 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, a więc rokiem bazowym jest rok kalendarzowy 2017 r. Stosownie do art. 2 ust.1 p.p.w.d. ilekroć w ustawie tej jest mowa o dochodzie, oznacza to dochód w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem, zgodnie z definicją legalną dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentacyjnych świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych Dz.U.2016.1518). Dochodem członka rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3a (art. 2 pkt 2 p.p.w.d.). Ustawodawca przewidział jednak odstępstwo od wskazanej zasady wprowadzając instytucję dochodu uzyskanego i utraconego. Sposób obliczenia dochodu uzyskanego zróżnicowany został przez ustawodawcę w zależności, czy dochód ten uzyskany został w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (a więc w roku bazowym) lub po tym roku (art. 7 ust. 2 i 3 ustawy). Zgodnie z treścią regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 ustawy w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ten dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Ustawodawca w przepisie tym, unormował dwie kwestie. Pierwszą z nich jest ustalenie kwoty dochodu branego pod uwagę w przypadku uzyskania dochodu. W tym zakresie bierze się pod uwagę kwotę osiągniętego dochodu i dzieli się ją przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany. Drugą kwestią wynikającą z tego unormowania jest to, że dochód ten może stanowić dochód członka rodziny o ile jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Inaczej rzecz ujmując, ustawodawca wprowadził do tej regulacji zasadę kontynuacji i uwarunkował zaliczenie takiego dochodu do dochodu rodziny od tego, czy dochód ten będzie uzyskiwany przez okres na jaki będzie wnioskodawcy przysługiwało określone świadczenie. Skarżąca otrzymała w grudniu 2017 r., a więc w roku poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, bieżące świadczenie - rentę rodzinną wraz z zaległością za miesiąc listopad 2017r. Organy uznały, że dochód uzyskany przez stronę w 2017 r. z tytułu renty rodzinnej wraz z wyrównaniem należało uwzględnić jako dochód uzyskany za miesiąc grudzień i podzielić go na 3 osoby. Wyrównanie za miesiąc listopad 2017 r. w miesiącu grudniu nie stanowi jednak dochodu uzyskanego w grudniu, a jedynie wypłaconego, w związku z czym prawidłowo organy powinny rozliczyć dochód rodziny uzyskany z renty rodzinnej za miesiąc grudzień, a wyrównanie za miesiąc listopad jako dochód uzyskany w listopadzie i rozliczyć go proporcjonalnie. Przede wszystkim zaś organy orzekające nieprawidłowo dokonały ustalenia dochodu rodziny skarżącej w świetle treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą dochód oznacza, po odliczeniu kwot alimentacyjnych świadczonych na rzecz innych osób przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych, dalej jako u.ś.r. (j.t. Dz.U.2016.1518). Organy nie przedstawiły w ogóle sposobu wyliczenia ustalonego dochodu rodziny skarżącej, ale już z kwoty przez nie wskazanej wynika, że nie odliczono kwoty podatku dochodowego, składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustalenia i wyjaśnienia te zaś powinny być na tyle szczegółowe i klarowne, aby można było prześledzić tok rozumowania przy dokonywaniu obliczeń i zweryfikować nie tylko prawidłowość działań matematycznych, ale również trafność zastosowania instytucji dochodu uzyskanego. Reasumując, skarga okazała się zasadna. W toku postępowania doszło do naruszenia zasad postępowania, wyrażonych w art. 7, art.77 § 1 i art.80 k.p.a. Organy w sposób nieczytelny ustaliły dochody rodziny skarżącej, budząc wątpliwości co do trafności zastosowanej wykładni powołanych w rozważaniach przepisów. Wady te skutkowały też uchybieniem obowiązkom nałożonym na organy dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na rzecz A. M. Rozpoznając sprawę ponownie organ pierwszej instancji ustali prawidłowo dochód rodziny uprawniający do świadczenia wychowawczego, biorąc pod uwagę przedstawioną przez Sąd ocenę prawną, a następnie podejmie stosowną decyzję wyjaśniając stronie postawy rozstrzygnięcia zgodnie z zasadami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.