I SA/Wa 1796/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...], stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez J. G. odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...], odmawiającej przyznania rekompensaty z tytułu pozostawienia przez F. G. nieruchomości położonej w miejscowości [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że powołana wyżej decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. została odebrana przez J. G. w dniu 25 kwietnia 2014 r. Od tej daty rozpoczął bieg 14-dniowy termin do wniesienia odwołania. J. G. skierował do Ministra Skarbu Państwa odwołanie z dnia 6 sierpnia 2015 r. W wyniku wstępnej analizy wniesionego odwołania Minister Skarbu Państwa stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołał treść art. 15 kpa i wyjaśnił, że od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (art. 127 § 1 kpa) oraz że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 kpa). Termin określony w art. 129 § 2 kpa jest terminem prekluzyjnym, a zatem jego uchybienie powoduje, że czynność prawna podjęta przez stronę po jego upływie jest bezskuteczna. Warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy obowiązany jest zatem w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. Każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek stwierdzić to uchybienie wydając postanowienie przewidziane w art. 134 kpa, chyba że strona wnosi o przywrócenie uchybionego terminu stosownie do art. 58 i następnych kpa i wniosek ten zostanie uwzględniony. Organ odwoławczy ustalił, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. została odebrana przez stronę w dniu 25 kwietnia 2014 r. Tym samym 14-dniowy termin do złożenia odwołania od tej decyzji rozpoczął bieg w dniu 26 kwietnia 2014 r. i upłynął z dniem 9 maja 2014 r. Odwołanie zostało złożone osobiście do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 5 sierpnia 2015 r., a więc już po upływnie terminu do jego wniesienia. Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że zgodnie z art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W konkluzji organ odwoławczy wyjaśnił, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, co powoduje, że odwołanie jest bezskuteczne. Na postanowienie Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. G.. W uzasadnieniu skargi wskazał, że różnych terminów w trzydziestoletnim staraniu się o przyznanie rekompensaty za mienie zabużańskie było wiele i już nie pamięta, którego z nich nie dotrzymał. Wyjaśnił, że w pismach do [...] Urzędy Wojewódzkiego podnosił sprawę fałszu w karcie repatriacyjnej wypisanej przez Ukraińców. Prawdziwość stanu faktycznego pozostawionej nieruchomości oparł na zeznaniach sąsiadów ze Wschodu. Jednak Urząd Wojewódzki nie brał tego pod uwagę odpowiadając na jego odwołanie. Zdaniem skarżącego, aby zakończyć sprawę organ znalazł "haka" w postaci uchybienia terminu. Wskazał, że w wyniku osobistej rozmowy z pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w [...] dowiedział się, że może złożyć odwołanie do Ministra Skarbu Państwa i tak zrobił. Wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie złożył, bowiem o tym nie wiedział, gdyż nie jest prawnikiem i ma 76 lat. W jego ocenie [...] Urząd Wojewódzki powinien go poinformować o tym, że istnieje taka możliwość, czego organ nie uczynił. W konkluzji skarżący zauważył, że negatywna odpowiedź Ministra Skarbu Państwa utwierdza go w przekonaniu, że Państwo Polskie robi wszystko, żeby nic mu nie dać za nieruchomość pozostawioną na Wschodzie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Zgodnie z treścią art. 134 kpa organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania zobowiązany jest do zbadania terminowości oraz dopuszczalności jego wniesienia. Warunkiem skuteczności czynności procesowej jest bowiem zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy odwołanie skarżącego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. zostało wniesione z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia. Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Przy czym wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia ponowne rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Odwołanie musi być wniesione w terminie określonym w art. 129 kpa. Termin do wniesienia odwołania jest terminem ustawowym, a więc nie może on być przedłużany lub skracany przez organ administracji publicznej, jest terminem procesowym obliczanym według przepisów kodeksu oraz terminem zawitym, którego upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu. Wniesienie odwołania po terminie, jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 kpa), powoduje, że organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, ponieważ w tej sytuacji odwołanie dotyczy decyzji organu I instancji, która uzyskała już przymiot ostateczności. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania. W takiej sytuacji organ II instancji nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95, Lex nr 29079, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 1997 r., sygn. akt SA/Gd 1482/96, Lex nr 29004). Nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt niniejszej sprawy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. została doręczona skarżącemu w dniu 25 kwietnia 2014 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Orzeczenie to zawierało prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia odwołania. W ocenie Sądu jest bezspornym w sprawie, że termin do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] upłynął w dniu 9 maja 2014 r., a wobec tego przedmiotowe odwołanie skarżącego złożone osobiście w organie I instancji dopiero w dniu 5 sierpnia 2015 r., czyli po upływie ponad jednego roku od dnia otrzymania decyzji Wojewody [...], zostało niewątpliwie wniesione z uchybieniem ustawowego terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały prawne podstawy do wydania w trybie i na zasadach określonych w art. 134 kpa zaskarżonego postanowienia stwierdzającego uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Dodatkowo odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt I OSK 658/13 "W sytuacji uchybienia terminu do wniesienia odwołania na organie administracji prowadzącym postępowanie administracyjne nie spoczywa obowiązek informowania strony o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania." Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 6 grudnia 1999 r., sygn. akt IV SA 2028/97, Lex nr 48735 oraz 16 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2384/11, Lex nr 1329472. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.