I SA/Wa 1815/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Sławomir Antoniuk /spr./ Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2006 r. sprawy ze skargi U. Z. i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie punktu [...] oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., nr [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] wydaną w sprawie odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie punktu [...] i udzielił [...] Sp. z o.o. w W. zezwolenia na prowadzenie punktu [...] we wsi D. Z ustaleń organu wynika, że decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W., po rozpoznaniu wniosku [...] Sp. z o.o. w W. z dnia 16 kwietnia 2004 r. o udzielenie zezwolenia na prowadzenie punktu [...] w D. przy ul. [...], odmówił udzielenia zezwolenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wojewódzki wskazał, że we wsi D. jest prowadzona [...] na podstawie koncesji (zezwolenia) z dnia [...] grudnia 1998 r. Zgodnie z art. 70 ust. 3 ustawy Prawo farmaceutyczne, w brzmieniu zmienionym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne, ustawy o zawodzie lekarza oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (Dz. U. Nr 92, poz. 882) punkty [...] tworzone po dniu wejścia w życie ustawy (1 maja 2004 r.) mogą być usytuowane na terenach wiejskich jedynie wtedy, gdy na terenie danej wsi nie jest prowadzona [...]. Zakaz ten został wprowadzony w trybie natychmiastowym bez przepisów przejściowych, które umożliwiłyby dokończenie postępowań wszczętych przed wejściem w życie ustawy zmieniającej i wydanie orzeczeń według przepisów dotychczasowych. Powyższe spowodowało konieczność odmowy udzielenia [...] Sp. z o.o. zezwolenia na prowadzenie punktu aptecznego we wsi, w której już funkcjonuje [...]. Od powyższej decyzji odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego wniósł pełnomocnik[...] Sp. z o.o. domagając się zmiany zaskarżonej decyzji i wydania zezwolenia na prowadzenie punktu [...] w D. przy ul. [...]. Rozpoznawszy przedmiotowe odwołanie Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i udzielił [...] Sp. z o.o. w W. zezwolenia na prowadzenie punktu [...] w D. przy ul. [...], ustalając następnie warunki prowadzenia punktu: 1) punkt [...] winien być prowadzony zgodnie z przepisami dotyczącymi produktów leczniczych i wyrobów medycznych w ramach uprawnień zawodowych przyznanych technikom farmaceutycznym, 2) punkt [...], zgodnie z odrębnymi przepisami, przedstawi właściwemu Oddziałowi Wojewódzkiemu Narodowego Funduszu Zdrowia zbiorcze zestawienie [...] podlegających [...]. Uzasadniając decyzję organ odwoławczy podniósł, że wniosek o udzielenie zezwolenia na prowadzenie punktu [...] strona złożyła w dniu [...] kwietnia 2004 r., zatem postępowanie w przedmiotowe sprawie zostało wszczęte z tym dniem. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z powołanej regulacji wynika jednoznacznie, że organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego wszczęcia. W przedmiotowej sprawie przepis art. 70 ust. 3 ustawy — Prawo farmaceutyczne, w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne, ustawy o zawodzie lekarza oraz ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo farmaceutyczne, ustawę o wyrobach medycznych oraz ustawę o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, zakazujący tworzenia punktu [...], w przypadku gdy na terenie danej wsi jest prowadzona [...], wszedł w życie w dniu 1 maja 2004 r. Omawiany przepis nie mógł zatem stanowić podstawy odmowy udzielenia zezwolenia na prowadzenie punktu [...]. W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego brak w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo farmaceutyczne (...) przepisów przejściowych nie świadczy o tym, że wolą ustawodawcy było działanie ustawy wstecz, a tym samym nie uprawnia do twierdzenia, że postępowania wszczęte przed jej wejściem w życie nie mogły być prowadzone zgodnie z dotychczasowymi przepisami. W przeciwnym bowiem razie doszłoby do naruszenia jednej z podstawowych zasad wyrażonych w Konstytucji RP, a konkretnie art. 2, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zasady sprawiedliwości społecznej w powiązaniu z ideą państwa prawnego są gwarancją bezpieczeństwa w zakresie obrotu prawnego oraz zachowania tak podstawowych zasad prawa, jak zasada "lex retro non agit". W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego utrwalony jest pogląd, iż ogólne zasady wynikające z art. 2 Konstytucji powinny być przestrzegane szczególnie restrykcyjnie, gdy chodzi o akty prawne ograniczające wolności i prawa obywatelskie oraz nakładające obowiązki wobec państwa. W świetle orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 22 maja 2002 r., sygn. akt K. 6/2002, OTK ZU 2002/3A) nie można dopuścić do sytuacji, gdy obywatel będzie ponosił negatywne skutki prawne związane ze stosowaniem przepisów niejasnych, wieloznacznych, które nie pozwalają mu na przewidzenie konsekwencji prawnych jego zachowań. W przedmiotowej decyzji organ jako stronę postępowania wskazał [...] Sp. z o.o. i decyzję tę doręczył pełnomocnikowi wymienionej spółki. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika U. Z. i M. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego jako wydanej z rażącym naruszeniem art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonej decyzji z powodu naruszeniem prawa, tj. art. 131 k.p.a., dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że skarżący nie zostali powiadomieni o wniesieniu odwołania przez [...] Sp. z o.o. w W. Decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2004 r. nie została im doręczona. Dopiero na wyraźne żądanie pełnomocnika skarżących z dnia 25 sierpnia 2004 r., ponowionego w dniu 22 września 2004 r., Główny Inspektor Farmaceutyczny przesłał zaskarżoną decyzję faksem, a następnie listem poleconym. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu odwoławczego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący podnieśli, że czasie wydawania decyzji pierwszoinstancyjnej jak i decyzji zaskarżonej obowiązywał art. 70 ust. 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne, w brzmieniu zabraniającym tworzenia punktów [...] we wsiach, w których funkcjonowały [...]. Tym samym Główny Inspektor Farmaceutyczny wydając zaskarżoną decyzję uczynił to z rażącym naruszeniem prawa. Skoro ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. nie zawierała przepisów przejściowych powinna być stosowana zasada, że nowe przepisy obowiązują od momentu ich wejścia w życie. W ocenie U. i M. Z. taka interpretacja przepisu jest oczywista, zaś organy administracji powinny stosować przepisy obowiązujące w czasie wydawania decyzji (w przedmiotowej sprawie art. 70 ust. 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r.). W ocenie skarżących [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w W. zastosował prawidłowo powołany przepis, lecz nie uczynił tego Główny Inspektor Farmaceutyczny. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 3 lutego 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1862/04 odrzucił skargę U. Z. i M. Z. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2004 r. Rozpoznawszy skargę kasacyjną wniesioną przez pełnomocnika U. Z. i M. Z. od powyższego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 13 września 2005 r., sygn. akt II OSK 732/05 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie pochodzi od osób uprawnionych do jej wniesienia. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Na podstawie art. 50 § 1 ww. ustawy, uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi, ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku miedzy sferą indywidualną praw i obowiązków wnoszącego skargę do Sądu a zaskarżonym aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Zatem interes prawny wnoszącego skargę polega na tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. W uzasadnieniu wyżej powołanego postanowienia z dnia 13 września 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż interes prawny, w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest oparty na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć konkretna norma prawna przewidująca, w odniesieniu do określonego podmiotu i w określonym stanie faktycznym, możliwość wydania określonej decyzji czy też podjęcia określonej czynności. "Tak rozumianego interesu prawnego nie posiadają skarżący w niniejszej sprawie, ponieważ sprawa nie dotyczy ich praw i obowiązków. Posiadają oni w tej sprawie co najwyżej interes faktyczny. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie skargi na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] lipca 2004 r. stroną mógłby być jedynie [...] Spółka z o.o. oraz Główny Inspektor Farmaceutyczny (gdyby [...] Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w w/w decyzję). Skarżący w żaden sposób nie wykazali, aby to postępowanie dotyczyło ich interesu prawnego. W analizowanym zakresie interes prawny skarżących nie może być bowiem wywodzony jedynie z tego, iż prowadzą aptekę w tej samej miejscowości". Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. Reasumując należy stwierdzić, że skarga U. Z. i M. Z. nie mogła zostać uwzględniona, gdyż w świetle art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, została wniesiona przez podmiot nieuprawniony do jej wniesienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.