I SA/Wa 1820/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Rudnicka asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., po rozpatrzeniu odwołania J. O., decyzją z dnia [...] września 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia 8 sierpnia 2007 r. J. O. wystąpił do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o udzielenie pomocy finansowej z przeznaczeniem na bieżące potrzeby oraz na zakup odzieży i obuwia dla dwóch córek, które rozpoczynają nowy rok szkolny 2007/2008. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. przyznał J. O. zasiłek celowy w wysokości [...] zł na dofinansowanie zgłoszonych potrzeb, uzasadniając wysokość przyznanej pomocy ograniczoną ilością środków jakie posiada na ten cel Ośrodek oraz dużą liczbą osób oczekujących na taką pomoc. Od powyższej decyzji J. O. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C., podnosząc, że przyznana pomoc finansowa jest zbyt niska, aby pokryć bieżące wydatki na rozpoczęcie roku szkolnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] września 2007 r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza kryteriów określonych w art. 8 ust. 1 tej ustawy. Organ ustalił, że dochód zainteresowanego wynosi [...] zł, a więc nie przekracza kryterium dochodowego wynikającego z art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, tj. 477 zł, co świadczy o tym, że J. O. spełnia warunki do objęcia go pomocą pieniężną. Kolegium zauważyło, że użyte w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej sformułowanie "może być przyznany zasiłek celowy" wskazuje, iż organ pomocy społecznej działa według uznania administracyjnego. Oznacza to, że ma on prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w zależności od okoliczności sprawy. Przepis ten nie określa wysokości w jakiej ma być przyznany zasiłek celowy. Organ pomocy społecznej musi zatem przy podejmowaniu decyzji rozważyć, czy w obrębie jego działania są także osoby znajdujące się w podobnej a może nawet trudniejszej sytuacji materialnej. Organ - tak jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie – musi również brać pod uwagę ograniczone środki finansowe, którymi dysponuje w stosunku do dużej liczby osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. W takiej sytuacji organ nie ma możliwości przyznania wnioskowanego zasiłku w wysokości zadawalającej wnioskodawcę. Kolegium podkreśliło, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ zauważył, że pomoc społeczna pełni funkcję wspomagania osób i rodzin w rozwiązywaniu trudności życiowych, w tym materialnych, a nie służy zaspokajaniu ich potrzeb w całości. Osoba ubiegająca się o pomoc winna podjąć własne działania w kierunku poprawy swojej sytuacji materialnej. Skarżący winien mieć świadomość, że wsparcie organu pomocy społecznej nie może stanowić sposobu na życie, na wyrównywanie wszystkich niedostatków, nawet o charakterze elementarnym. Pomoc społeczna pełni bowiem jedynie funkcję uzupełniającą w stosunku do własnych możliwości podopiecznych, którzy zobowiązani są do czynienia starań o rozwiązywanie swoich problemów życiowych przede wszystkim we własnym zakresie. Skoro więc organ pierwszej instancji uwzględnił trudną sytuację materialną w jakiej znalazł się wnioskodawca i przyznał zasiłek celowy w ramach posiadanych możliwości finansowych, to organ ten działając w granicach uznania administracyjnego granic tych nie przekroczył. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2007 r. J. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniósł, że przy rozpatrywaniu sprawy organ naruszył art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ kwota [...] zł jest zbyt niska, aby jego dwie nieletnie córki mogły rozpocząć nowy rok szkolny [...]. Skarżący podał, że nie został poinformowany przez pracowników pomocy społecznej o możliwości skorzystania z innej formy pomocy, takiej jak artykuły spożywcze w przeznaczeniem dla osób potrzebujących. Uzyskał informację, że z takiej formy pomocy korzystają jedynie osoby, które mają duży dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Oświadczył, że wykorzystał wszystkie możliwe środki w sprawie swego zatrudnienia. Podał, że jest dyskryminowany ze względu na wiek ([...] lat) i przebyte choroby kręgosłupa i oka prawego, a pracodawcy nie są zainteresowani zatrudnianiem takich osób. Zauważył, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w swym uzasadnieniu powołuje się na przepis art. 2 ust. 4, który nie istnieje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Odnosząc się do zarzutu powołania się przez organ w zaskarżonej decyzji na art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej Kolegium wyjaśniło, że postanowieniem z dnia [...] października 2007r., nr [...] sprostowało błąd pisarski w ten sposób, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji strona druga, w 15 wierszu od dołu zamiast art. 2 ust. 4 powinno być art. 3 ust. 4. W piśmie z dnia 29 listopada 2007 r. J. O. podtrzymał stanowisko skargi. W uzupełnieniu podał, że organ pomocy społecznej ma większe niż podał możliwości finansowe umożliwiające przyznanie skarżącemu pomocy w wyższej wysokości, skoro w decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] stwierdził, że "w 2007 r. na zasiłki celowe posiada budżet po zwiększeniu w wysokości [...] zł", a nie [...] zł, jak podał w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Należy zauważyć, że podstawę prawną niniejszej sprawy stanowi przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści art. 39 powołanej wyżej ustawy wynika, że organ prowadzący postępowanie o przyznanie zasiłku celowego wydaje decyzję w ramach tzw. "uznania administracyjnego", swobodnie decydując o tym, czy w sprawie indywidualnej wystąpił przypadek, uzasadniający przyznanie tej formy świadczenia z pomocy społecznej. Na taki charakter wydawanej w sprawie decyzji (decyzja uznaniowa) wskazuje użyty w tym przepisie zwrot "zasiłek może (a więc nie musi) być przyznany". W ocenie Sądu, w sprawie załatwionej decyzjami Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia [...] sierpnia 2007 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] września 2007 r. nie doszło do przekroczenia granic "uznania administracyjnego", ponieważ organ pomocy społecznej jaki i organ odwoławczy w uzasadnieniu kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o celowości przyznania J. O. pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Organy wskazały, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącego oraz kosztów zakupu obuwia i odzieży dla dwóch córek jest limitowana przez ilość osób pobierających tego rodzaju świadczenie i ograniczony budżet Ośrodka opiewający na kwotę [...] zł przyznaną w 2007 r. (średnio [...] zł na miesiąc), która przeznaczana jest na pokrycie zasiłków celowych i zasiłków celowych specjalnych oraz koszty sprawienia pogrzebu wynoszące co najmniej 3000 zł. Nie można również odmówić racji Kierownikowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w C., że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Z art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie do zapewnienia im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu. Sąd zwraca uwagę na jeszcze inne okoliczności, która świadczą o zasadności przyznania skarżącemu i jego córkom I. i D. zasiłku celowego w kwocie [...] zł. Trzeba zauważyć, że J. O. osiąga dochód z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości [...] zł (netto). Wydatki mieszkaniowe (utrzymanie domu jednorodzinnego) pokrywa wspólnie z żoną J. Ś. – O. i teściową H. Ś. Córki skarżącego pozostają na wychowaniu matki, a J. O. łoży na ich utrzymanie. Zdaniem Sądu, sytuacja osobista skarżącego, który nie jest całkowicie pozbawiony dochodu i nie ponosi sam wszystkich kosztów swego utrzymania oraz sytuacja osobista jego córek, które pozostają na utrzymaniu obojga rodziców, nie jest na tyle zła żeby uzasadniała przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie potrzeb skarżącego i jego córek, w wyższej wysokości. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest również i to, że zgłaszane przez skarżącego potrzeby zakupu odzieży i obuwia dla córek mogły być zaspokojone poprzez przyznanie o charakterze rzeczowym (art. 36 pkt 2 lit. j i k ustawy o pomocy społecznej). Z uzasadnienia odwołania i skargi wynika bowiem, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w R. zaspokaja potrzeby świadczeniobiorców w zakresie zapewnienia posiłku i ubrania. Wymaga także podkreślenia, że w przypadku braku ze strony rodziców możliwości łożenia na utrzymanie córek prawny obowiązek zapewnienia wnuczkom środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) ciąży, w dalszej kolejności, na ich babci H. Ś. (art. 128 i art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.). Odnosząc się do zarzutu skargi w zakresie nie poinformowania skarżącego przez pracowników Ośrodka o możliwości skorzystania z innej formy pomocy trzeba zauważyć, że w przypadku niezadowolenia strony z działalności Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. lub pracowników Ośrodka w zakresie przyznawania i wypłacania zasiłków celowych (na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia skargi powszechnej do Rady Gminy w R. (art. 227 i art. 229 pkt 3 KPA). Kwestie te nie dotyczą więc niniejszej sprawy objętej skargą sądową. Przedmiotem oceny Sądu nie mogą być również podnoszone w skardze zarzuty co do obowiązujących w sprawach z zakresu pomocy społecznej rozwiązań ustawowych, skoro przedmiot kontroli Sądu obejmuje ocenę prawidłowości stosowania prawa przez organy administracji publicznej, a nie prawidłowość jego tworzenia (stanowienia) przez ustawodawcę. Jeżeli zaś chodzi o zarzut powoływania się przez Kolegium na nieistniejący przepis art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, trzeba wskazać, że oczywistą omyłkę w tym zakresie organ sprostował postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., nr [...], doręczonym skarżącemu w dniu 7 listopada 2007 r. Wobec tego, że Sąd oceniał działalność organu pomocy społecznej i organu odwoławczego wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania kwestionowanych w sprawie decyzji, to nie mógł wziąć pod uwagę okoliczności dotyczących innej kwoty środków budżetowych (40.000 zł), powołanych w późniejszej decyzji z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] , która nie była objęta skargą złożoną w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.