I SA/Wa 1825/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-07
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Emilia Lewandowska, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo państwowe (PKP S.A.) mogło skutecznie przeciwstawić się komunalizacji nieruchomości, powołując się na posiadanie tytułu prawnego do niej, mimo braku indywidualnych dokumentów potwierdzających zarząd lub użytkowanie tej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej?Ratio decidendi
Przedsiębiorstwo państwowe, aby skutecznie przeciwstawić się komunalizacji mienia, musiało wykazać prawny tytuł do nieruchomości, a nie tylko faktyczne władanie nią. Brak indywidualnych dokumentów potwierdzających zarząd lub użytkowanie nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej skutkował tym, że nieruchomość ta podlegała komunalizacji z mocy prawa na rzecz gminy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości przez Miasto P. na skutek komunalizacji. P. S.A. kwestionowało tę decyzję, twierdząc, że nieruchomość, na której znajdują się urządzenia kolejowe, nie podlegała komunalizacji, ponieważ stanowiła własność Skarbu Państwa i była w zarządzie P. Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że P. S.A. nie wykazało posiadania tytułu prawnego do nieruchomości, co skutkowało jej komunalizacją.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania P. S. A. w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w P. (dalej: P., skarżąca), decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,4890 ha, jedn. ew. [...], obręb [...], arkusz mapy [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w P..
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Miasto P. prawa własności nieruchomości położonej w P., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 0,4890 ha, jedn. ew. [...], obręb [...], arkusz mapy [...], uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy [...] w P..
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że P. S.A. w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r. poinformowały, iż przez działkę nr [...] przebiegają kable telekomunikacyjne i znajduje się infrastruktura kolejowa, jednakże nie przedstawiły żadnych dokumentów, świadczących o posiadaniu tytułu prawnego do tej działki. Należało zatem stwierdzić, że jako mienie stanowiące własność Skarbu Państwa działka nr [...] należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Organ jednocześnie stwierdził, że przedmiotowe mienie Skarbu Państwa nie było wyłączone z ustawowej komunalizacji.
Od powyższej decyzji P. wniosły odwołanie, domagając się jej uchylenia i kwestionując ustalenia stanu faktycznego poczynione przez organ w zakresie braku przynależnego zarządu P. do nieruchomości. W odwołaniu P. S.A. wskazały, że w dacie ustawowej komunalizacji były przedsiębiorstwem państwowym, którego organem założycielskim był naczelny organ administracji rządowej, dlatego też na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.; dalej: "ustawa komunalizacyjna") nieruchomość nie podlegała komunalizacji. Na skomunalizowanej nieruchomości znajdują się urządzenia podziemne i naziemne obiekt-kontener, kable, które wchodzą w skład przedsiębiorstwa państwowego i służą wykonywaniu zadań statutowych P. S.A., co stanowi, w ocenie odwołującego, negatywną przesłankę komunalizacji.
Decyzją z dnia [...] września 2016 r., nr [...], Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej. W ocenie Komisji, z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, iż przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Organ podkreślił przy tym, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego (państwowego) istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r.
Z działu II odpisu księgi wieczystej Nr [...] wynika, że nieruchomości ujawnione w tej księdze wieczystej stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. o wywłaszczeniu nieruchomości nr [...] z dnia [...] grudnia 1950 r., nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. o wykonaniu wywłaszczenia z dnia [...] października 1957r., nr [...].
Zdaniem organu odwoławczego P. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w P. w trakcie postępowania nie przedstawiły dokumentu potwierdzającego tytuł prawny przedsiębiorstwa do przedmiotowej nieruchomości. Komisja uznała, że dokumentu takiego nie stanowi informacja P. S.A. zawarta w piśmie z dnia [...] stycznia 2013r. o znajdującej się na działce nr [...] infrastrukturze kolejowej.
Komisja podzieliła stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 1282/13, w którym Sąd stwierdził, że z przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985, nr 22, poz. 99) w ówczesnym brzmieniu wynika, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej. Dlatego brak wykazania oddania w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste danej nieruchomości przed dniem 27 maja 1990 r. skutkuje przyjęciem zarządzania jej przez właściwy terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego bez potrzeby wykazywania tej kwestii środkami dowodowymi. Bowiem to właśnie inny podmiot winien wykazać się służącym mu prawem dla usunięcia tego skutku występującego z mocy prawa. Zatem, jeżeli określone mienie ogólnonarodowe należało do innego podmiotu w sensie faktycznym, a nie prawnym, gdyż nie legitymował się on odpowiednim tytułem prawnym do użytkowanego mienia, to podlegało komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej (27 maja 1990 r.) obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", która w rozdziale 6 szczegółowo regulowała kwestie dotyczące mienia P., stanowiąc w art. 16 m.in., że mienie P. jest wydzieloną częścią mienia ogólnonarodowego (ust. 1), a mieniem tym są środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez P. w toku jego dalszej działalności (ust. 2), zaś przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych (ust. 4). Należy jednak zauważyć, że zapisy te nie mogą dowodzić prawa zarządu, użytkowania, czy innego prawa do spornej nieruchomości, bowiem jej przepisy nie wskazywały, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji P. przysługują temu przedsiębiorstwu uprawnienia prawnie wyodrębniające go z mienia ogólnonarodowego. Przekazane mienie służyło tylko do określonej działalności, którym P. dysponowały i go używały (...) jedynie istniejący po stronie P. tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego względu nie podlegałaby komunalizacji z mocy prawa (...) rozważania na tle kolejnych uregulowań dotyczących P. nie mogą mieć znaczenia prawnego, o ile P. nie wykaże negatywnej przesłanki do komunalizacji nieruchomości. Przesłanką taką może być wyłącznie tytuł prawnorzeczowy, przysługujący przedsiębiorstwu P. do przedmiotowej nieruchomości. Wskazać się godzi, że dysponowanie czy zarządzanie majątkiem ogólnonarodowym (państwowym), nawet na podstawie upoważnienia ustawowego, nie pozwala na stwierdzenie, że majątek ten należy do dysponenta czy zarządcy. Pojęcie "należy do" odwołuje się bowiem bezsprzecznie do aspektu prawnorzeczowego".
Skoro zatem w dniu 27 maja 1990 r. P. S.A. z siedzibą w W. nie legitymowały się tytułem prawnym do spornej nieruchomości (czego nie kwestionuje również Skarżący) to w konsekwencji w tej dacie należała ona do właściwej rady narodowej i terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu podlegała komunalizacji z mocy prawa.
Reasumując, Komisja stwierdziła, że skoro P. nie przysługiwał tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości, to nieruchomość ta należała, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego i podlegała komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990r.
Skargę na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły P. S.A. z siedzibą w W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:
1) 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa", poprzez utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2015 r., pomimo tego, iż przedmiotowa decyzja powinna zostać uchylona;
2) art. 7, art. 8, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez zastosowanie normy prawa materialnego do nienależycie ustalonego stanu faktycznego, zastosowanie legalnej teorii dowodu, poprzez twierdzenie, że prawo zarządu P. w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości można udowodnić wyłącznie określonymi środkami dowodowymi, jak również brak odniesienia w uzasadnieniu decyzji do treści dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy oraz brak wyjaśnienia, z jakiego powodu dowodom tym organ odmówił mocy dowodowej.
Ponadto strona skarżąca zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego:
1) art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej poprzez przyjęcie, że niewykazanie przez P. stosownym dokumentem prawa zarządu do nieruchomości jest wystarczającą przesłanką do jej komunalizacji;
2) art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości poprzez nieuwzględnienie, że grunty które w dniu wejścia w życie ustawy o gospodarce gruntami znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego P. przeszły z mocy prawa w zarząd tej jednostki;
3) art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami, polegające na błędnym przyjęciu, że komunalizowana nieruchomość należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji o komunalizacji wydanej pomimo niezaistnienia przesłanek komunalizacji;
4) art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej w zw. z art.16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm. dalej: ustawa o PKP, w zw. z art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz. U. 1987 r. nr 35), poprzez nieuwzględnienie faktu, że przepisy te przewidywały wyposażenie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu;
5) art. 11 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy komunalizacyjnej poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie. że nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa w dniu wejścia w życie tej ustawy nie należała do przedsiębiorstwa państwowego P. jako przedsiębiorstwa wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym oraz poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy sporna nieruchomość będąca składnikiem mienia ogólnonarodowego służyła w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej wykonywaniu zadań publicznych, należących do właściwości organów administracji rządowej;
6) art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie, pomimo że przepisy te zawierają bezwzględną przesłankę wyłączającą komunalizację z mocy prawa.
Strona skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że organy obu instancji dokonały błędnej oceny dowodów uznając, iż nie zostało wykazane aby P. posiadały tytuł prawny do przysługujących im gruntów, albowiem już z karty inwentaryzacyjnej nieruchomości wynika, że w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej sporna nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, natomiast jako forma władania wpisane zostało "użytkowanie". Zdaniem P., z decyzji Wojewody [...] wynika również, że na dzień 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość w ewidencji gruntów figurowała w grupie rejestrowej IVa-grunty państwowe w miastach i osiedlach przekazane w użytkowanie.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że grunty związane z funkcjonowaniem kolei mogły być oddane w użytkowanie i zarząd P. na mocy przepisów, regulujących utworzenie i funkcjonowanie przedsiębiorstwa państwowego P., ponieważ zarówno obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa o P., jak i wcześniejsze akty prawne regulujące status kolei mogą być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Analiza aktów prawnych, będących podstawą funkcjonowania P. wskazuje, że P. funkcjonowało w oparciu o mienie wydzielone z majątku ogólnonarodowego.
Strona skarżąca stoi na stanowisku, iż zgromadzony materiał dowodowy w postaci dokumentów, w tym w szczególności odpis księgi wieczystej spornej nieruchomości, karta inwentaryzacyjna tej nieruchomości, czy wypis z rejestru gruntów, jest wystarczający do uznania, że przedmiotowa nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i jako takim znajdowała się w zarządzie przedsiębiorstwa P., co stanowiło przesłankę negatywną dla komunalizacji.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o oddalenie skargi i podtrzymała stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
W niniejszej sprawie kluczowe znaczenie miało to, czy P., powołując się na regulacje prawne normujące status prawny P. i wywodząc z nich tytuł prawny do nieruchomości oznaczonej obecnie jako działka nr [...] mogło stanąć na przeszkodzie komunalizacji tegoż mienia na rzecz Miasta P..
Analizując tą kwestię należy zacząć od tego, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do: 1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, 2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego, 3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Przy czym "należenie" mienia do przedsiębiorstwa państwowego rozumieć trzeba jako kategorię prawną, a nie faktyczną. Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (Dz. U. z 1992 r. Nr 97, poz. 486), dokonując wykładni art. 5 ust. 1, wyjaśnił bowiem, że mienie ogólnonarodowe (państwowe) należało do przedsiębiorstwa państwowego, jeżeli było mu przekazane w zarząd w formie prawem przewidzianej, albowiem wówczas przedsiębiorstwo państwowe wykonywało względem tego mienia różnego rodzaju uprawnienia cywilnoprawne płynące z ustanowionego zarządu. Wymaga podkreślenia, że przepis art. 5 ust. 1 ustawy pod względem systemowym był zsynchronizowany z przepisem art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74 ze zm.), który przewidywał domniemanie prawne, że grunty państwowe, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste, są zarządzane przez terenowy organ administracji państwowej.
Z powołanych wyżej przepisów wynika, że aby przeciwstawić się komunalizacji mienia osoba mieniem tym władająca musiała w postępowaniu komunalizacyjnym wykazać, że mienie to należało do niej w sensie prawnym, a nie faktycznym. Udowodnienie prawa zarządu do mienia wymagało przedłożenia właściwemu wojewodzie odpisu decyzji lub umowy, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości bądź innego dokumentu wydanego na innej podstawie prawnej, z których wynikałby dla P. określony tytuł prawny (zarząd powierniczy i użytkowanie, zarząd i użytkowanie, użytkowanie, zarząd). Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 6 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", w brzmieniu dodanym z dniem 2 grudnia 1930 r. przez art. 1 pkt 6 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 82, poz. 641), cały majątek nieruchomy, oddany w myśl art. 4 przedsiębiorstwu PKP w użytkowanie i powierniczy zarząd, musiał być zindywidualizowany w sensie dokumentacyjnym, ponieważ winien być wyodrębniony z ogólnego majątku Skarbu Państwa, co było konieczne dla potrzeb odpowiedzialności za pożyczki i zobowiązania zaciągnięte przez Skarb Państwa lub PKP i zabezpieczenia długu z tego tytułu na tymże majątku. W tym celu przepis ten przewidywał przeprowadzenie inwentaryzacji i oszacowania majątku, według zasad, które miał ustalić Minister Komunikacji w porozumieniu z Ministrem Skarbu. Tego rodzaju dokumenty inwentaryzacyjne indywidualizujące sporne grunty nie zostały przedłożone do akt sprawy. Do akt sprawy nie zostały też przedłożone inne dowody świadczące o tym, że P. przysługiwał ustanowiony przez II wojną światową zarząd powierniczy i użytkowanie lub zarząd i użytkowanie, który następnie podlegał przekształceniu w użytkowanie na mocy art. 38 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159), a następnie w zarząd na podstawie art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99), a więc tytuł prawny wskazujący na to, że P. według stanu na dzień 27 maja 1990 r. legitymowało się prawem zarządu do gruntu obejmującego działkę nr [...]. Takich dokumentów, mimo wezwań kierowanych przez Wojewodę Wielkopolskiego, P. S.A. nie przedłożyło.
Z działu II odpisu księgi wieczystej Nr [...] wynika, że nieruchomości ujawnione w tej księdze wieczystej stały się własnością Skarbu Państwa na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. o wywłaszczeniu nieruchomości nr [...] z dnia [...] grudnia 1950 r., nr [...] oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. o wykonaniu wywłaszczenia z dnia [...] października 1957r., nr [...].
Tak więc z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu wynika, że przedmiotowy grunt w dacie 27 maja 1990 r. stanowił własność Skarbu Państwa, a P. nie legitymowało się indywidualnym tytułem prawnym do spornej nieruchomości. Stan prawny przedmiotowego gruntu był uregulowany na dzień 27 maja 1990 r., jeżeli chodzi o prawo własności Skarbu Państwa. Akta sprawy nie potwierdzają, aby przedmiotowym gruntem władała inna osoba, niż P. (skarżąca Spółka w piśmie z dnia [...] stycznia 2013 r., oświadczyła, że na przedmiotowej nieruchomości znajduje się infrastruktura kolejowa, będąca na ewidencji P. w P. oraz kable telekomunikacyjne, będące własnością T. Sp. z o.o.).
Zdaniem Sądu, w tej sytuacji, organy obu instancji zasadnie przyjęły, że mienie obejmujące własność Skarbu Państwa, w dniu 27 maja 1990 r. stało się z mocy prawa własnością Miasta P., skoro znajdowało się wówczas na terenie Miasta P. oraz należało wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, co jest konsekwencją obowiązującego wówczas przepisu art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości w zw. z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Odnosząc się do podnoszonych w sprawie zarzutów skargi Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Nie można się zgodzić ze skarżącą, że tytuł prawny P. do przedmiotowego gruntu można wywieść z przepisów aktów prawnych, na podstawie których utworzono P. (por. m.in. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: I OSK 1259/05, I OSK 1457/06, I OSK 1947/06 i I OSK 187/07). Obowiązująca w dniu 27 maja 1990 r. ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", czy wcześniejsze regulacje prawne normujące ustrój P. nie mogły być źródłem dowodu na wykazanie prawa zarządu. Przepisy te nie wskazywały expressis verbis, że do konkretnego mienia będącego w dyspozycji P. temu przedsiębiorstwu służy prawo zarządu. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącej Spółki, że P. ma możliwość dokumentowania w zewnętrznym obrocie prawnym tytułu prawnego do oznaczonego, co do tożsamości mienia, którym dysponuje, poprzez ogólne powołanie się na przepisy aktów normatywnych określających status prawny tego Przedsiębiorstwa.
Wobec braku wskazania P. w wykazie, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 15, poz. 301) nie można też mówić o wystąpieniu w sprawie przeszkody do komunalizacji, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy.
Dla oceny przesłanek z art. 5 ust. 1 ustawy nie miała znaczenia regulacja z art. 34 ustawy z dnia września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", skoro przesłanki uwłaszczenia w tym trybie odnoszą się do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w późniejszej dacie, niż 27 maja 1990 r. Przepis art. 34a powyższej ustawy nie wyłącza komunalizacji następującej z mocy samego prawa w trybie art. 5 ust. 1 (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K30/03 - Dz. U. Nr 69, poz. 625). Ze stanowiska prezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny wynika, że przy uwłaszczeniu P. wyłączone jest tylko przekazanie mienia gminom na podstawie przepisów art. 5 ust. 3 i 4 ustawy poprzez wydanie konstytutywnej decyzji administracyjnej. Przepis art. 34a nie ma zastosowania, gdy, tak jak w niniejszej sprawie, doszło do komunalizacji mienia z mocy samego prawa na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy.
Także zarzut naruszenia art. 80 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, poprzez jego pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy jest o tyle nieuzasadniony, że przepisy te nie mają znaczenia dla ustalenia w niniejszej sprawie kwestii istnienia zarządu P. przedmiotową nieruchomością. Przepis ten w ust. 1 dotyczy bowiem państwowych jednostek organizacyjnych, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy (a więc przed 1 sierpnia 1985 r.) legitymowały się dokumentem potwierdzającym prawo użytkowania, a takowego - jak już wyżej podniesiono – P. nie przedstawiło. Jeżeli zaś chodzi o ust. 2 tego artykułu, który przewiduje przekazanie w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy, ich posiadaczom, którzy nie legitymują się dokumentami o ich przekazaniu w formie prawem przewidzianej, to zauważyć należy, że P. nie dysponuje decyzją o przekazaniu mu w tym trybie gruntu.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło do mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kpa. Stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej ma odzwierciedlenie w materiale dowodowym sprawy i aktualnym przeważającym orzecznictwie sądów administracyjnych.
Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło