I SA/Wa 1835/12

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. K. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skarżący P. K. uiścił żądany wpis, a następnie wnioskiem z dnia [...] lutego 2013 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia [...] marca 2013 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Poszczególne rubryki formularza skarżący pozostawił niewypełnione, wskazując jedynie ogólnie, że nie posiada środków na ustanowienie pełnomocnika z wyboru, albowiem to kwota ok. 3000 zł. Wnioskodawca posiada [...] dzieci w wieku szkolnym. Uzyskiwane dochody mają być wydatkowane na bieżąco. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on zarządzeniem z dnia 20 marca 2013 r. wezwany do uzupełnienia złożonego wniosku, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: p.p.s.a., poprzez przedstawienie między innymi: pełnej informacji o osobach pozostających ze składającym wniosek we wspólnym gospodarstwie domowym, informacji, z jakich źródeł składający wniosek oraz jego małżonka czerpią dochody (wraz z udokumentowaniem ich wysokości), odpisów wszystkich zeznań podatkowych składającego wniosek oraz jego małżonki z ostatnich dwóch lat, wyciągu ze wszystkich posiadanych przez składającego wniosek oraz jego małżonki rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji z ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia o wszystkich znajdujących się w posiadaniu składającego wniosek pojazdach mechanicznych (podanie ich marki, modelu, roku produkcji), szczegółowego wykazu wydatków ponoszonych miesięcznie na konieczne utrzymanie oraz inne potrzeby wraz z określeniem ich wysokości, w tym także przedstawienie dokumentów (rachunków, faktur) potwierdzających ich opłacanie. Odpowiadając na powyższe zarządzenie, skarżący wskazał, że utrzymuje się z wynajmu mieszkań i jednego lokalu użytkowego (dochód – [...] zł). Rodzina składa się z [...] członków (żona; [...] córki i syn w wieku [...] lat). Wydatki rodziny skarżący ocenił na kwotę ok. [...] zł (wraz z wyżywieniem). Pozostałe zobowiązania dotyczą incydentalnych wydatków typu zakupu lekarstw, ubrań dla dzieci, naprawy samochodu. Skarżący zaznaczył, że z informacji uzyskanych z Internetu wynika, że koszt ustanowienia pełnomocnika w jednej sprawie wynosi co najmniej 3000 zł. Skarżący, jak obliczył, jest aktualnie stroną około 10 postępowań sądowych. Do powyższych wyjaśnień skarżący dołączył kopię harmonogramu spłaty kredytu przyznanego małżonce z dnia [...] kwietnia 2013 r. (kwota udzielonego kredytu – [...] zł, kwota pozostająca do spłaty – [...] zł), kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna oraz jego kartę informacyjną z leczenia ortopedycznego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Mając na uwadze wskazane warunki przyznania prawa pomocy, uznać należy, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w wymaganym stopniu spełnienia przesłanek przyznania mu żądanego prawa pomocy. Powyższą ocenę należy w pierwszym rzędzie łączyć z brakiem przedłożenia przez skarżącego, pomimo wezwania, informacji źródłowych uszczegółowiających jego sytuację majątkową, jak i ją potwierdzających w znaczeniu dowodowym. Skarżący w odpowiedzi za wezwanie odniósł się bowiem do części kwestii dotyczących jego sytuacji osobistej i majątkowej, stanowiących przedmiot zarządzenia z dnia 20 marca 2013 r., nieprzedstawiając jednocześnie jakichkolwiek wyjaśnień, które dałyby odpowiedź na pytanie dlaczego uchylił się od pełnego wykonania skierowanego do niego zarządzenia. Proces dowodzenia, stanowiący podstawę uznania sytuacji materialnej wnioskodawcy za "wykazaną", zakłada, że informacje przedstawione we wniosku pozwalają organowi sądowemu ukształtować swoje przekonanie co do ustaleń faktycznych w sposób zapewniający traktowanie tychże informacji jako faktów. Kopie dokumentów, które przedstawił skarżący, poza dokumentacją kredytową małżonki, odnoszą się wyłącznie do stanu zdrowia syna skarżącego, w związku z czym nie mogły zostać uznane w żaden sposób za wystarczające do tego, by poprzez ich rozważenie mogła zostać sformułowana ocena wypełnienia przez skarżącego przesłanki wymienionej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., polegającej na niemożności poniesienia przez składającego wniosek jakichkolwiek kosztów postępowania. Sposób działania skarżącego cechuje daleko posunięta wybiórczość, jeżeli skarżący wezwany do przedstawienia wyciągu ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i lokat wraz z historią dokonanych na nich operacji, ujawnia jedynie dokument stanowiący harmonogram spłaty kredytu zaciągniętego przez żonę, który daje podstawę do stwierdzenia, że skarżący (jego rodzina) korzysta systematycznie z usług bankowych. Fragmentaryczność przedstawiania dokumentów źródłowych potwierdza także uchylenie się od przedłożenia umów wynajmu mieszkań oraz lokalu użytkowego, a także składanych w ostatnim czasie zeznań podatkowych, w których ujawnione zostały przychody z tego tytułu. Skarżący nie przedstawił udokumentowanych informacji z jakich źródeł czerpie dochody jego małżonka. Pominął także wskazanie jakie pojazdy mechaniczne są zarejestrowane na jego osobę, ogólnie wspominając, że ponosi okazjonalne koszty napraw samochodu. Powyższe zaniechania uniemożliwiają ocenienie zasadniczych okoliczności faktycznych sprawy w kontekście wymagań, jakie nakłada na wnioskodawcę art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wątpliwości budzi bowiem tak źródło dochodów skarżącego, jak i rzeczywista wysokość tychże dochodów, mając na uwadze, że jakiekolwiek dokumenty, które w świetle prawa cywilnego czy podatkowego ukazywałyby wysokość przychodów skarżącego, pozostały w postępowaniu, jego decyzją, nieujawnione. Niedopuszczalne jest zweryfikowanie sytuacji skarżącego jako trudnej jedynie na podstawie przedstawionego przez niego spisu wydatków o charakterze powszechnym. Istotne znaczenie ma bowiem relacja zachodząca pomiędzy uzyskiwanymi dochodami i ponoszonymi wydatkami. Skarżący relację tę ocenił jako uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie przez niego określonym. Na ile ocena ta wynika jedynie z subiektywnego nastawienia skarżącego do swojej sytuacji materialnej, a na ile znajduje swoje źródło w stanie faktycznym sprawy, ustalenia poczynione w niniejszym postępowaniu nie dały wiążącej odpowiedzi. Wątpliwości w sprawie budzi zresztą nie tylko sama ocena sytuacji materialnej skarżącego. Za budzącą uzasadnione wątpliwości uznać bowiem należy także tę część stwierdzeń skarżącego przedstawionych we wniosku i uzupełniającym go piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r., które wskazują, że średni koszt ustanowienia pełnomocnika w sprawie przed sądem administracyjnym wynosi minimum 3000 zł. Jeżeli nawet skarżący informację tę zaczerpnął, jak wskazał, jedynie z Internetu, wymagała ona zweryfikowania pod kątem stawek faktycznie obowiązujących. Nie do pogodzenia z wymogiem oparcia orzeczenia sądu na rzeczywistych przesłankach jest bowiem ocenienie sytuacji materialnej strony skarżącego jako nakazującej przyznać jej prawo pomocy tylko z tego względu, że jej dochody są niewystarczające do poniesienia wydatku w wysokości hipotetycznie przez nią określonej. Skutki zaniedbań wynikających z wadliwego uzupełnienia wskazanych wyżej braków wniosku obciążają wnioskodawcę. To w jego interesie leży bowiem wykazanie, że jego przypadek uzasadnia odstąpienie od zawartej w art. 199 p.p.s.a. ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2013 r. sygn. I OZ 189/13; postanowienie NSA z dnia 26 marca 2013 r. sygn. II OZ 121/13). W tych warunkach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.