I SA/Wa 1837/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2009 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego R. R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] września 2008 r. nr [...], [...] po rozpatrzeniu odwołania R. R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że A. R. wnioskiem z dnia [...] listopada 1989 r. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione we wsi G., położonej na terytorium obecnej Republiki L., poza obecnymi granicami państwa polskiego, a oświadczeniem z dnia 29 sierpnia 1989 r. przeniosła uprawnienia do ekwiwalentu na rzecz wnuka - R. R. W dniu 30 marca 1994 r. wnioskodawczyni cofnęła oświadczenie o wskazaniu jako uprawnionego wnuka i wskazał jako osobę uprawnioną syna - J. R., a oświadczeniem z dnia [...] października 2002 r. wnioskodawczyni ponownie wskazała wnuka R. R. jako uprawnionego do otrzymania rekompensaty za pozostawione mienie. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że przedmiotowa sprawa prowadzona była na podstawie art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), oraz § 4 i 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32 z późn. zm.). Prezydent Miasta [....] decyzją z dnia [...] marca 2003 r. orzekł o posiadaniu uprawnień przez R. R. do zaliczenia kwoty [...] zł na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Wojewoda [...] zawiadomieniem z dnia 20 września 2007 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...]. z dnia [...] marca 2003 r., a następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2003 r., stwierdzając, że decyzja została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Po rozpatrzeniu odwołania R. R., który zarzucił tej decyzji rażące naruszenie procedury administracyjnej, a w szczególności art. 28 kpa przez stwierdzenie organu, że nie przysługiwał mu przymiot strony w tym postępowaniu, Minister Skarbu Państwa stwierdził, że ocena prawna dokonana przez organ pierwszej instancji ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy w aspekcie uprawnień strony, ponieważ diametralnie zmienia sytuację prawną strony postępowania, pozbawiając ją potwierdzonego ww. decyzją Prezydenta Miasta [...] prawa do rekompensaty. Z ustaleń Ministra Skarbu Państwa wynika, że w dacie kwestionowanej przez Wojewodę [...] decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta [...], w materiale sprawy znajdowało się oświadczenie A. R. z dnia [...] października 2002 r., w którym wnioskodawczyni wskazała ponownie na wnuka R. R., jako osobę uprawnioną do otrzymania rekompensaty za pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej mienie. Dokonana przez Wojewodę [...] kwalifikacja prawna zgodna jest z obowiązującym w dacie wydawania decyzji stanem prawnym, tj. art. 212 pkt 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W świetle tego przepisu wnioskodawczyni A. R. mogła wskazać syna - J. R. jako osobę uprawnioną do zaliczenia wartości nieruchomości, z uwagi na to, że jest on osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego. Wnuk wnioskodawczyni - R. R. byłby uprawniony do zaliczenia wartości rekompensaty w chwili śmierci swojego poprzednika prawnego - J. R. Minister Skarbu Państwa stwierdził, że kwestię osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego reguluje art. 931 i następne Kodeksu cywilnego. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, a następnie dalsi zstępni - wnukowie spadkodawcy. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, R. R. nie miał przymiotu strony w postępowaniu prowadzonym przed Prezydentem Miasta [...], a zatem organ wojewódzki dokonał właściwej oceny prawnej przedmiotowej sprawy, i dlatego organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył R. R., i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania toczącego się przed organem pierwszej instancji. Skarżący zarzucił, że argumentacja organu jest całkowicie nieuprawniona i sprzeczna z obowiązującym prawem; z analizy art. 212 ust. 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że ustawodawca pozostawił do swobodnego uznania właściciela mienia pozostawionego za granicą, kogo z kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia ustawowego po nim wskaże jako osobę powołaną do realizacji uprawnień związanych z prawem do rekompensaty; wolą ustawodawcy było tylko to, aby wskazana osoba pochodziła z kręgu osób uprawnionych do dziedziczenia po właścicielu, bez przesadnej ingerencji w zachowanie kolejności sukcesji w danym kręgu spadkobierców; w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1991 r. III CZP 1/91 wskazano jednoznacznie, iż z pojęciem tym należy utożsamiać każdą osobę wyliczoną w przepisach o dziedziczeniu ustawowym, niekoniecznie osoby powołane w pierwszej kolejności do dziedziczenia, o czym mowa w art. 931 § 1 kc. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2003 r. Stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości. 3. Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z przyczyn, które zostały w niej podniesione. Decyzją, której nieważność stwierdzono, Prezydent Miasta [...] orzekł o posiadaniu uprawnień przez R. R. do zaliczenia kwoty [...] zł na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. R. R. jest wnukiem A. R., która wnioskiem z dnia 16 listopada 1989 r. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie pozostawione poza obecnymi granicami państwa polskiego. Syn wnioskodawczyni - J. R., ojciec R. R., który jedynie, zdaniem zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji, mógł być wskazany jako osoba uprawniona, stosownie do przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami, nie był stroną niniejszego postępowania administracyjnego, nie była nią również właścicielka nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej A. R. Należy zauważyć, że wprawdzie A. R. przeniosła przysługujące jej uprawnienia na rzecz wnuka R. R., jednakże nie oznacza to, że utraciła ona przymiot strony tego postępowania. Oba organy uznały, że osobą uprawnioną mógł być syn wnioskodawczyni J. R., który jest osobą uprawnioną do dziedziczenia ustawowego, a R. R. byłby uprawniony do dziedziczenia ustawowego, a zatem do zaliczenia wartości rekompensaty w chwili śmierci poprzednika prawnego - ojca J. R. Jednakże ani wnioskodawczyni, która złożyła wniosek wszczynający sprawę administracyjną o przyznanie ekwiwalentu, ani też jej syn - J. R., uprawniony do dziedziczenia ustawowego po wnioskodawczyni, co stwierdziły organy, nie uczestniczyli w tym postępowaniu. Oznacza to, że naruszony został art. 28 kpa, z którego wynika, że stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego dotyczy postępowanie. 4. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.