I SA/Wa 1852/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant referendarz sądowy Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia posiadania uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. D., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia posiadania przez M. D. uprawnień do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Państwa Polskiego na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej budynków lub lokali stanowiących własność Skarbu Państwa. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: M. D. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie ekwiwalentu za nieruchomość stanowiącą własność jej ojca A. S., a pozostawioną w miejscowości G. koło R. tj. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Państwa Polskiego. Wojewoda [...] przywołując art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 39 ze zm. ) stwierdził, że ustawa określa wyłącznie zasady zaliczania na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., za pozostawienie których miały przysługiwać świadczenia przewidziane w: 1) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski; 2) układzie z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium U.S.R.R. i ludności ukraińskiej z terytorium Polski; 3) układzie z dnia 22 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Litewskiej Socjalistycznej Republiki Rad, dotyczącym ewakuacji obywateli polskich z terytorium Litewskiej S.R.R. i ludności litewskiej z terytorium Polski; 4) umowie z dnia 6 lipca 1945 r. między Tymczasowym Rządem Jedności Narodowej Rzeczypospolitej Polskiej i Rządem Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich o prawie zmiany obywatelstwa radzieckiego osób narodowości polskiej i żydowskiej, mieszkających w ZSRR, i o ich ewakuacji do Polski, i o prawie zmiany obywatelstwa polskiego osób narodowości rosyjskiej, ukraińskiej, białoruskiej, rusińskiej i litewskiej, mieszkających na terytorium Polski, i o ich ewakuacji do ZSRR. Przepisy nie przewidują natomiast uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza granicami państwa wskutek innych okoliczności, w szczególności zaś jeżeli A. S. zmarł w dniu 9 maja 1946 r. w miejscowości g. koło R. i nie repatriował się do Polski, to brak jest podstaw do potwierdzenia prawa do zaliczenia. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawczyni decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...]. W uzasadnieniu decyzji Minister odwołując się do treści przytoczonego powyżej art. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., wskazał że warunkiem przyznania prawa do zaliczenia jest repatriacja w trybie umów wymienionych w tym przepisie. Skoro zaś A. S. nie była repatriowany w trybie tych umów, to zdaniem Ministra organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił potwierdzenia prawa do zaliczenia mienia. Skargę na powyższą decyzję Ministra Infrastruktury do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. D. domagając się jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organy błędnie przyjęły, iż A. S. nie wrócił do kraju w trybie powołanych tzw. umów republikańskich. Ojciec wnioskodawczyni jako wcielony do Wojska Polskiego zginął na terytorium Polski. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku wskazywało jedynie ostatnie znane miejsce zamieszkania, ale absolutnie nie przesądza o tym, że właściciel nieruchomości zmarł w miejscu wskazanym w tym postanowieniu. Zdaniem skarżącej przyjęta przez organy interpretacja prowadzi do niesprawiedliwego potraktowania osób, które utraciły majątek na terenie byłego państwa polskiego w trakcie II wojny światowej. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd uwzględnia skargę i uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie, stwierdza nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa tego rozstrzygnięcia jedynie wówczas, gdy uzna, że w sprawie istnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W sprawie niniejszej nie stwierdzono wskazanych w tym przepisie przesłanek uzasadniających uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna są zgodne z prawem materialnym i procesowym. Stanowisko, że w ustalonym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki do potwierdzenia prawa do ekwiwalentu jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy na charakter uprawnienia do zaliczenia mienia, w szczególności przywołać należy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 grudnia 2002 r. (sygn. K 33/02 OTK-A 2002/7/97), w którym uprawnienie do zaliczenia mienia określono jako szczególne prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym. Należy jednak pamiętać, iż prawo to, jak zresztą każde prawo publicznoprawne, nie ma charakteru absolutnego, a jego zakres jest regulowany przepisami prawa pozytywnego. Stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji art. 1 powołanej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r., jak słusznie wskazują to organy, ograniczał prawo zaliczania do enumeratywnie wymienionych w tym przepisie tzw. umów republikańskich. W świetle tego przepisu prawo do zaliczenia przysługiwało tylko osobom, które w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. pozostawiły nieruchomości na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa jest ograniczone wyłącznie do tych osób (i spadkobierców tych osób) które na mocy umów międzynarodowych zawartych przez Państwo Polskie w latach 1944-1945 miały otrzymać ekwiwalent za mienie pozostawione za granicą. Wskazać należy, iż treść art. 1 tej ustawy z dnia 12 grudnia 2003 r. istotnie ograniczała krąg uprawnionych w porównaniu do uregulowań zawartych w art. 88 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst pierwotny Dz. U. Nr 22 poz. 99) oraz art. 212 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst pierwotny Dz. U. Nr 115, poz. 741). W związku z tym przy interpretacji tego przepisu nie ma zastosowania kierunek wykładni przyjęty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 1991 r. sygn. III CZP 84/90, odnoszącej się do interpretacji art. 88 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości W przedmiotowej sprawie niespornym pozostaje fakt, iż właściciel nieruchomości, którego spadkobierczynią jest wnioskodawczyni nie przybył do Polski w trybie wskazanych umów przewidujących określony mechanizm kompensacyjny dla osób, które zostaną repatriowane. Skoro zaś właściciel nieruchomości nie był repatriowany na podstawie umów zawartych w latach 1944-1945, to nie została spełniona materialnoprawna przesłanka uprawniająca do potwierdzenia prawa do zaliczenia. Z przytoczonych względów argumenty prezentowane w skardze nie mogą zostać uwzględnione. A decyzja o odmowie potwierdzenia prawa do zaliczenia odpowiada prawu. Należy na marginesie wskazać, że ustawa stanowiąca podstawę odmowy w niniejszej sprawie została uchylona w wyniku zakwestionowania zgodności części jej przepisów z przepisami Konstytucji RP (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2004 r. K 2/0 OTK-A 2004/11/117) oraz z art. 1 Protokołu nr 1 Do Konwencji O Ochronie Praw Człowieka I Podstawowych Wolności (wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 czerwca 2004 r. w sprawie Broniowski przeciwko Polsce nr 31443/96). Wskutek czego zmieniony został również katalog osób mogących występować o potwierdzenie prawa do zaliczenia i nic nie stoi na przeszkodzie wystąpienia z wnioskiem o potwierdzenie prawa do zaliczenia w trybie nowej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.