I SA/Wa 1852/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu adwokata M.K. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1852/15 o przyznaniu wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie przekazania pisma postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. K. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. T. G., pismem z dnia [...] września 2015 r., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], w przedmiocie przekazania pisma. Jednocześnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2015 r., wydanym przez referendarza sądowego, przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Na pełnomocnika skarżącej wyznaczona została adwokat K. W. Następnie decyzją z dnia [...] marca 2016 r. Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] wyznaczył adw. M. K. zastępcą adw. K. W. Postanowieniem z dnia 20 maja 2016 r. Sąd odrzucił skargę T. G. na zawiadomienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...]w przedmiocie przekazania pisma. W dniu [...] czerwca 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła sporządzona przez adw. M.K. opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Pełnomocnik wniósł jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu reprezentacji T. G. w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie oraz z tytułu sporządzenia opinii w sprawie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Jednocześnie oświadczył, że koszty te nie zostały zapłacone w jakiejkolwiek części. Postanowieniem z dnia 19 lipca 2016 r. wydanym przez starszego referendarza sądowego, przyznano adwokatowi M. K. kwotę 147,60 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpoznawanej sprawie podstawą przyznania pełnomocnikowi wynagrodzenia było rozporządzenie z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). Referendarz sądowy przyznał wynagrodzenie na podstawie art. w § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 20 maja 2016 r. Sprzeciw od postanowienia z dnia 19 lipca 2016 r. wniósł adw. M. K. W sprzeciwie podniósł, iż referendarz sądowy przyznał koszty wyłącznie za sporządzenie opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponadto zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie błędnej podstawy prawnej oraz pomija wniosek o koszty reprezentacji przed sądem pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), powoływanej dalej w dalej jako "p.p.s.a.", rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. (w tym od postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a, wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Obecnie obowiązującą regulacją określającą stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. Jednakże zgodnie z § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W przedmiotowej T. G. wniosła skargę w dniu [...] września 2015 r., zatem odnośnie kosztów postępowania przed sądem pierwszej instancji, znajdują zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. We wniosku z dnia [...] czerwca 2016 r. pełnomocnik nie określił jakiego rodzaju pomocy prawnej udzielił skarżącej w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. W sprzeciwie od postanowienia z dnia 19 lipca 2016 r. wskazał, że w toku postępowania zaznajomił się z aktami sprawy oraz odbył spotkanie ze skarżącą celem omówienia sprawy. W ocenie Sądu nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia za postępowanie przed sądem pierwszej instancji. Przede wszystkim zauważyć trzeba, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się przy tym, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą, postanowienie odrzucające skargę wydane zaś zostało na posiedzeniu niejawnym. Udział wyznaczonego z urzędu pełnomocnika ograniczył się natomiast do zaznajomienia się z aktami sprawy oraz odbycia spotkania ze skarżącą celem omówienia sprawy. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc taka polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie tak rozumiana pomoc nie została udzielona. Analiza akt sprawy oraz odbycie spotkania ze skarżącą celem omówienia sprawy nie wpływa w jakikolwiek sposób na jej sytuację procesową i nie może być zakwalifikowane jako udzielenie pomocy prawnej, która zasadniczo powinna łączyć się z wyrażeniem przez pełnomocnika stanowiska w sprawie. Tym samym wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udział w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji jest bezzasadny i brak było podstaw do jego uwzględnienia. Jeżeli chodzi zaś o wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, zastosowanie znajdą przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r., nie zaś jak błędne wskazał referendarz sądowy przepisy rozporządzenia z dnia 22 września 2002 r. Opinia ta została złożona w postępowaniu drugiej instancji i stosownie do § 22 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. zastosowanie znajdą przepisy nowego rozporządzenia. Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji wynosi 50% opłaty maksymalnej określonej w pkt 1 , a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam adwokat w drugiej instancji - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 240 zł. Stosownie zaś do § 21 ust. 1 pkt 1 lit c tego rozporządzenia, opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w "innej sprawie", to jest takiej, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, albo adwokat nie sporządził skargi i nie brał udziału w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego, wynosi 480 zł. Adwokat M. K. sporządził opinię o braku podstaw prawnych do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 20 maja 2016 r. W tej sytuacji uznać należy, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie mu wynagrodzenia według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b powołanego rozporządzenia z 22 października 2015 r., w wysokości 240 zł, podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania (§ 4 ust. 3 rozporządzenia), czyli kwotę 55,20 zł, co łącznie stanowi kwotę 295,20 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego należy zmienić w ww. zakresie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.