I SA/Wa 1853/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi T. R. i A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunty nieruchomości [...] oddala skargę. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania T. B., decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako "[...]" [...], działka nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Nieruchomość o pow.[...] m2, położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako działka nr [...] uregulowana w księdze "[...]" znajdowała się na obszarze działania przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz.279 ze zm.) i z dniem jego wejścia w życie tj. dniem 21 listopada 1945 r. na podstawie art. 1 dekretu przeszła na własność gminy m. st. Warszawy. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa. Aktualnie przedmiotowa nieruchomość położona przy ul. [...] wchodzi w skład działek oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] z obrębu [...] i stanowi własność [...]. Wnioskiem z dnia 3 grudnia 1990 r. A. J. i T. B. jako następcy prawni dawnych właścicieli wystąpili o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Następstwo prawne wnioskodawcy udowodnili przedstawiając stosowne postanowienia sądu stwierdzające nabycie praw spadkowych po byłym właścicielu przedmiotowej nieruchomości. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2001 r. Starosta [...] ustalił na rzecz A. J. i T. B. odszkodowanie za przedmiotowy grunt. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 r. utrzymał w mocy wskazaną wyżej decyzję Starosty. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] października 2003 r., sygn. akt [...] uchylił wskazaną wyżej decyzję Wojewody [...] i poprzedzającą ją decyzję Starosty. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za przedmiotowy grunt stwierdzając, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2006 r. uchylił-wyżej wymienioną decyzję Prezydenta [...] stwierdzając, że organ pierwszej instancji nie ustalił w sposób wystarczający daty realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. ponownie odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za przedmiotowy grunt stwierdzając utratę przez dawnych właścicieli możliwości władania przedmiotową działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy wyżej wymienioną decyzję Prezydenta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi T. B., wyrokiem z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa [...] uchylił decyzję Wojewody [...] zalecając organowi odwoławczemu dokładną ocenę całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. uchylił wskazaną wyżej decyzję Prezydenta nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. odmawiającą ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za przedmiotowy grunt. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawców za przedmiotowy grunt stwierdzając, że dawni właściciele utracili możliwość władania przedmiotową działką przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Od wskazanej wyżej decyzji T. B. złożył odwołanie. Odwołujący się zarzucił, że organ nieprawidłowo ustalił datę pozbawienia faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez jego poprzedników prawnych. Zdaniem odwołującego się pozbawienie faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością nastąpiło po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [..] z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) przewiduje dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze - działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie - poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba warunki muszą być spełnione kumulatywnie. Wojewoda zaznaczył, że przyjęcie tak określonej przesłanki odszkodowania wiąże się z tym, że Miasto [...] w dniu [...] listopada 1945 r. ex lege przejęło własność gruntu, a mimo to w odniesieniu do większości nieruchomości poprzedni właściciele lub ich następcy prawni pozostali władającymi. Organ odwoławczy wskazał, że w toku prowadzonego postępowania, w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości ustalono, że przesłanka przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne przedmiotowej nieruchomości została spełniona. Natomiast kwestią sporną, budzącą wątpliwości i kontrowersje jest ta stanowiąca o pozbawieniu faktycznej możliwości władania poprzednich właściciel lub ich następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda podał, że ustawa o gospodarce nieruchomościami nie wprowadza definicji legalnej pozbawienia faktycznej możliwości władania. W związku z powyższym w judykaturze utrwalił się powszechnie aprobowany pogląd, iż pojęcie "faktyczna możliwość władania nieruchomością" oznacza faktyczne władztwo nad rzeczą (nieruchomością), władanie rzeczą (nieruchomością), które jest składnikiem instytucji posiadania określonej w art. 336 Kc. To faktyczne władztwo nad rzeczą (nieruchomością) wykonuje się nie tylko przez efektywne korzystanie z niej, ale także przez samą tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający rzeczą (nieruchomością), nie czynił z niej użytku. Organ pierwszej instancji ustalił, że wstępnym zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową budownictwa mieszkaniowego na terenie położonym na [...] obejmującym m.in działkę nr [...] z nieruchomości "[...]". Następnie część nieruchomości znajdująca się pod ulicą objęta została zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] stycznia 1956 r. Prezydium Rady Narodowej w [...]. Stołeczny Urząd Budownictwa ustali lokalizację szczegółową rozbudowy sieci ulic w W. na [...], m.in. ulicy [...] na odcinku od ul. [...] do ul. [...]. Organ pierwszej instancji ponadto ustalił, że wnioskiem terenowym nr [...] z dnia [...] maja 1955 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] wystąpiła o przekazanie powyższego gruntu pod budowę osiedla mieszkaniowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 1955 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w [...] wyraziło zgodę na przekazanie terenu objętego zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. w zarząd i użytkowanie Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...]. Na podstawie tej decyzji w dniu [...] lipca 1955 r. został sporządzony protokół zdawczo - odbiorczy nr [...], którym przekazano grunt objęty wyżej wymienioną lokalizacją inwestorowi. Przedmiotowa nieruchomość przejęta została przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych [...] w dniu [...] lipca 1955 r., tj. w dniu w którym sporządzono protokół zdawczo - odbiorczy przekazania gruntu inwestorowi. Z protokołu tego wynika, że na rzecz Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] przekazany został teren zaznaczony na szkicu sytuacyjnym [...], stanowiący integralną cześć zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej wstępnej nr [...] z dnia [...] stycznia 1955 r. Organ zauważył, że dokonano wyłączenia pewnych obszarów, które jednak nie obejmowały przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...]. Następnie organ ustalił, że po przekazaniu terenu osiedla inwestorowi poprzez wydanie stosownych aktów administracyjnych doszło do kolejnych zmian, które nie dotyczyły przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [..] i ostatecznie, tak jak to wcześnie wskazano w dniu [...] lipca 1955 r. Dyrekcja Budowy Osiedli Robotniczych [...] przejęła przedmiotowy grunt. Wojewoda wskazał, że z przedstawionymi wyżej ustaleniami organu pierwszej instancji organ odwoławczy zgadza się. Co więcej ustalenia te nie są kwestionowane przez stronę. Kontrowersje wzbudzają natomiast te materiały zgromadzone w sprawie, którą prowadzą do ustalenia kiedy właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością. Zdaniem Wojewody, dla ustalenia powyższej okoliczności kluczowe znaczenie miałby dziennik budowy, za pomocą którego możliwe byłoby ustalenie w porządku chronologicznym przebiegu prac służących realizacji inwestycji. Niemniej jednak, pomimo prowadzonych poszukiwań nie udało się go odnaleźć. W związku z tym równoznaczne znaczenie należy przypisać protokołowi ostatecznego odbioru robót sporządzonemu przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych [...] w dniach od dnia [...] stycznia 1959 r. do dnia 7 stycznia 1959 r. Komisja w protokole orzekła, że roboty zostały wykonane w czasie od dnia 6 marca 1957 r. do dnia 31 grudnia 1958 r. Komisja odwołała się bezpośrednio do stosownych zapisów dziennika budowy: "tom I strona 9, tom II strona 35". W ocenie organu odwoławczego, z powyższego bezsprzecznie wynika, że inwestycja była realizowana od dnia 6 marca 1957 r. do dnia 31 grudnia 1958 r. Organ podał, że ustalenia te i datę rozpoczęcia robót jako datę pozbawienia faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością kwestionuje odwołujący się. Z treści odwołania wynika, że utrata faktycznej możliwości władania nastąpiła w 1965 r., na co ma wskazywać treść aktu notarialnego z 1965 r. Jednocześnie przywołuje on materiały, których treść sugeruje, że utrata faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością nastąpiła nie wcześniej niż w maju 1958 r. Wojewoda stwierdził, że nie zgadza się twierdzeniami skarżącego. Wskazywanie na treść na aktu notarialnego z 1965 r. jest nieuzasadnione, w sytuacji gdy istnieją inne dokumenty wskazujące ponad wszelką wątpliwość, że utrata faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością nastąpiła z datą wcześniejszą. Z kolei pismo od Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych z dnia 29 kwietnia 1958 r. do [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego Nr [...], z którego treści rzekomo ma wynikać, że prace przy budowie domu przy ul. [...] mają rozpocząć się w połowie maja 1958 r. organ uznał za niewiarygodne. Abstrahując od treści pisma, zgodnie z przepisami prawa dokumenty sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 Kpa). Analizowane pismo ze wskazanego wyżej domniemania prawdziwości korzystać nie może, ponieważ w miejscu, gdzie winna znajdować się pieczęć wskazująca na imię i nazwisko oraz stanowisko podpisującego oraz jego podpis znajduje się nieczytelny podpis oraz pieczątka "kierownik wydziału" oraz pieczątka "za zgodność". Organ rozstrzygający sprawę niniejszą podzielił w tym zakresie w pełni stanowisko organu pierwszej instancji. Wojewoda podkreślił, że wskazana wcześniej data rozpoczęcia inwestycji jest jedyną konkretną datą, którą udało się ustalić w toku prowadzonego postępowania. Ustaleń tych dokonano w oparciu o dokument niebudzący wątpliwości, co do jego wiarygodności. Informacje zawarte we wskazanym wyżej protokole odnajdują potwierdzenie w innych dokumentach. Do dokumentów tych zaliczyć należy protokół z dnia [...] stycznia 1959 r. przyjęcia instalacji wewnętrznej centralnego ogrzewania, z którego wynika, że podłączenie budynku do sieci [...] nastąpiło dnia 18 listopada 1958 r. oraz wyciąg z protokołu lustracji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" przeprowadzonego w grudniu 1962 r. i styczniu 1963 r., z którego wynika, że Spółdzielnia weszła w użytkowanie budynku przy ul. [...] na podstawie uchwały Prezydium Rady Narodowej Nr [...]z dnia [...] lipca 1958 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że w toku prowadzonego postępowania nie udało się ustalić kiedy faktycznie rozpoczęto budowę bloku przy ul. [...]. Nie udało się także ustalić kiedy teren budowy został ogrodzony. W niniejszym stanie faktycznym kluczowe znaczenia ma data rozpoczęcia robót, tj. dzień [...] marca 1957 r. Faktem powszechnie znanym jest, że roboty budowlane nie rozpoczynają się od wykonania wykopów pod budowę domu, czy ogrodzeniem terenu budowy, są poprzedzane przez szereg czynności mających na celu przygotowanie budowy, dokonanie pomiarów itp. niemniej jednak to właśnie datę rozpoczęcia robót należy uznać za datę utraty faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez właścicieli lub ich następców prawnych bowiem od tej daty na skutek prowadzenia prac obojętnie od ich zakresu i przebiegu, czy ewentualnie przerw w ich prowadzaniu faktyczne władztwo nad rzeczą zaczął wykonywać inwestor. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] T. B. i A. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości, zarzucając organowi przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i popełnienie błędów zwłaszcza w zakresie logicznego wnioskowania. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji Wojewody [...] i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...] oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że w ich ocenie w niniejszej sprawie spełniona została także druga z powołanych w art. 215 ust. 2 ugn przesłanek. Skarżący uważają, że zarówno organ pierwszej jak i organ drugiej instancji oparły swoje decyzje na wybiórczo zgromadzonym materiale dowodowym. Zdaniem skarżących organ pierwszej instancji błędnie ustalił, że w dniu [...] lipca 1955 r. został sporządzony protokół zdawczo-odbiorczy nr [...], którym przekazano grunt objęty zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] stycznia 1955 r., skoro w dniu [...] kwietnia 1958 r. pismem w sprawie [...] Prezydium Rady Narodowej w [...], skierowanym do Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...], wykonując Uchwałę nr [...] z dnia [...] marca 1958 r. przekazało Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych [...] nieruchomości [...] położone na [...] (d.[...]) przy ul. [...] oraz pomiędzy ulicami [...] o łącznej pow. ca [...] ha, w skład których wchodziła także nieruchomość (dz. nr [...]), przy ul. [...]. Decyzja o przekazaniu stanowiła integralną część zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej nr [...]. z dnia [...] stycznia 1958 r., co potwierdza kserokopia pisma z dnia 7 kwietnia 1958 r., znajdującego się w archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego, poświadczona za zgodność z oryginałem w dniu 1 czerwca 2009 r. przez pracownika Wydziału Organizacyjno-Administracyjnego. Zdaniem skarżących, dziwnym wydaje się więc przejęcie terenu budowy wcześniej, niż została podjęta uchwała o przekazaniu gruntu, co stawia pytanie o to, czy dokumenty dostosowywano do potrzeb i sytuacji? Bez względu na odpowiedź bezspornym jest, że na podstawie pisma z dnia 7 kwietnia 1958 r., uznać należy, iż utarta możliwości faktycznego władania nastąpiła dopiero po 5 kwietnia 1958 r. Zastrzeżenia skarżących, w sytuacji braku dziennika budowy, budzi przypisanie przez organ równoznacznego znaczenia z dziennikiem budowy protokołowi ostatecznego odbioru robót sporządzonemu przez Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych [...], gdzie ustalono, że roboty zostały wykonane w czasie od 6 marca 1957 r. do dnia 31 grudnia 1958 r., odwołując się jednocześnie do stosownych zapisów dziennika budowy: "[...]." Wskazany okres nie jest tożsamy z zawartym w piśmie z dnia [...] kwietnia 1958 r. pochodzącym od Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych Wydział Rozchodu do [...] Przedsiębiorstwa Budowlanego Nr [...] nr [...] dotyczącego nieruchomości przy ul. [...]. Z przedmiotowego pisma jednoznacznie wynika, iż prace budowlane na tym terenie nie rozpoczęły się wcześniej niż w połowie maja 1958 r. Przypuszczać należy więc, iż w dniu sporządzania powołanego pisma, teren budowy nie był jeszcze nawet ogrodzony. To zaś pozwala uznać, iż utrata możliwości faktycznego władztwa nad rzeczą (nieruchomością), nie nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r. Skarżący zauważyli, że organ odwoławczy nie daje wiary temu pismu, wskazując jako przyczynę brak pieczęci z imieniem i nazwiskiem oraz stopniem służbowym podpisującego. Za niewystarczające dla potwierdzenia jego autentyczności organ II instancji uznaje także widniejące pieczęci: "kierownik wydziału" i "za zgodność" oraz czytelny podpis ze wskazaniem pierwszej litery imienia i pełnego nazwiska podpisującego. Organ II instancji nie dołożył jednak wszelkich starań, by sprawdzić, czy przedmiotowe pismo znajdujące się w zasobach jego archiwum zostało wpisane do dziennika korespondencji wychodzącej lub otrzymanej właściwych instytucji. W ocenie skarżących za datę pewną rozpoczęcia inwestycji nie może być uznany – tak jak to przyjął Wojewoda – dzień [...] marca 1957 r. Termin rozpoczęcia robót, zgodnie z pismem Spółdzielni Nauczycielskiej "[...]" z dnia [...] września 1959 r. skierowanym do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], przypadł na październik 1958 r., zaś przewidywane jej ukończenie przypadło najprawdopodobniej na IV kwartał 1959 r. Jest to więc kolejny dokument potwierdzający tezę, iż utrata możliwości faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością nastąpiła po dniu 5 kwietnia 1958 r. Potwierdzeniem terminu utraty choćby możliwości faktycznego władztwa nad przedmiotową nieruchomością przypadającego na okres po 5 kwietnia 1958 r. są liczne inne dokumenty zgromadzone w Archiwum [...] Urzędu Wojewódzkiego. Należy do nich m.in. pismo z Państwowego Biura Notarialnego datowane na dzień 13 sierpnia 1965 r., skierowane do Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Gospodarki Terenami, z którego wynika, iż Skarb Państwa został wpisany jako właściciel działki przy ul. [...] dopiero dnia 10 sierpnia 1965 r., na wniosek z dnia 29 lipca 1965 r. Zatem uznanie przez organ II instancji za datę kluczową dnia 6 marca 1957 r. jest błędne, gdyż termin ten nie wynika jednoznacznie z przedstawionych dokumentów oraz nie znajduje pokrycia w pozostałym materiale dowodowym. Zgodzić się należy z postawionym twierdzeniem, iż prace budowlane - szczególnie dużych obiektów - trwają dość długo, jednak żaden z przedstawionych dowodów nie daje pewności, iż trwały one w okresie uznanym za właściwy, tj. pomiędzy 6 marca 1957 r., a 31 grudnia 1958 r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1586/07 dla ustalenia wynikającej z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami – zwanej dalej ugn przesłanki pozbawienia faktycznej możliwości władania działką po 5 kwietnia 1958 r. konieczne było zgromadzenie i analiza dokumentacji odnoszącej się do samego procesu budowlanego jak i dotyczącej okresu zasiedlania budynku mieszkalnego. Zdaniem Sądu wówczas orzekającego uregulowanie zawarte w art. 215 ust. 2 ugn nie odnosi się do zdarzeń o charakterze formalnym (np. protokolarne przekazanie terenu inwestorowi), ale do zdarzeń o charakterze faktycznym, które wskazywały, że dawny właściciel gruntu (jego następca prawny) utracił rzeczywistą możliwość władania działką wskutek zajęcia terenu pod konkretne prace budowlane, ogrodzenia terenu, złożenia na gruncie materiałów budowlanych. Zdaniem Sądu, Wojewoda [...] w toku postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] zastosował się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w powołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie, a wydana w sprawie decyzja nie narusza prawa. Dla oceny okoliczności dotyczących utraty przez H. i F. małż. R. faktycznej możliwości władania działką nr [...] kluczowe znaczenie miał protokół z dnia [...] stycznia 1959 r. sprawdzenia instalacji urządzeń wodociągowo – kanalizacyjnych wewnętrznych w nieruchomości przy ul. [...] oraz materiał rysunkowy dołączony do pisma Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w [...] Spółka Akcyjna z dnia 2 grudnia 2008 r. oraz protokół ostatecznego odbioru robót z daty [...] stycznia 1959 r. Z materiałów tych wynika, że teren nieruchomości przy ul. [...] stał się terenem inwestycyjnym (budownictwo mieszkaniowe) już przed datą 5 kwietnia 1958 r. Z protokołu z dnia 5-7 stycznia 1959 r. wynika, że na zlecenie DBOR [...] generalny wykonawca [...] Przedsiębiorstwo Budowlane Nr [...] oraz podwykonawcy wykonali w okresie od dnia 6 marca 1957 r. do dnia 31 grudnia 1958 r. na przedmiotowym gruncie roboty budowlane, sanitarne i elektryczne, co wynika z zapisów zawartych w dzienniku budowy (str. 9 i 35). Z protokołu z dnia 3 stycznia 1959 r. wynika, że jeden z podwykonawców [...] Przedsiębiorstwo Instalacji Sanitarnych i Przemysłowych wykonało w działce przy ul. [...] wewnętrzne urządzenia wodno – kanalizacyjne, co obrazuje szkic przykanalików przy budynku nr [...] (karta [...] akt). Data kontroli (10 kwiecień 1958 r.) wskazuje na to, że budowa urządzeń wodno - kanalizacyjnych rozpoczęła się przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Trudno bowiem uznać, że przygotowanie terenu pod budowę, wykonanie prac budowlanych i kontrola ich wykonania miały miejsce między 5 kwietnia 1958 r., a 10 kwietnia 1958 r., tj. zaledwie w ciągu pięciu dni. Protokół z dnia 3 stycznia 1959 r. potwierdza zatem to, że na przedmiotowym gruncie były prowadzone prace budowlane znacznie wcześniej, niż data wskazana przez skarżących, tj. październik 1958 r. Wskazane wyżej dowody świadczą o tym, że grunt przy ul. [...] już w 1957 r. był objęty robotami mającymi na celu doprowadzenie do wzniesienia budynku mieszkalnego, a zatem Wojewoda [...] słusznie uznał, że przed dniem 5 kwietnia 1958 r. H. i F. małż. R. zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania działką nr [...]. Nie można bowiem przyjąć, że w czasach PRL-u, w końcu lat 50 – tych obywatel miał możliwość korzystania z terenu objętego budowlaną inwestycją publiczną, tzn. mimo prowadzonych prac mógł faktycznie używać grunt do swych prywatnych celów, zwłaszcza, gdy nie miał do nieruchomości żadnego tytułu prawnego i na gruncie w sposób ciągły nie wykonywał swego władztwa (działka nr [...] była gruntem niezabudowanym). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zauważa, że z okoliczności wynikających ze wskazanych wyżej protokołów nie podważają wskazywane przez skarżących pisma z dnia 7 kwietnia 1958 r., z dnia 29 kwietnia 1958 r. i 30 września 1959 r. Jak wynika z pierwszego z tych pism dotyczy ono kwestii formalnego przekazania terenu (a nie kwestii faktycznych istotnych z punktu widzenia przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn). Z powyższego pisma wynika, że w dacie 7 kwietnia 1958 r. obszar o pow. [...] ha w tym teren przy ul. [...] był w posiadaniu Prezydium Rady Narodowej w W. oraz że protokolarnego wprowadzenia DBOR [...] w teren dokona Dzielnicowy Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej, co świadczy o tym, że grunt ten nie pozostawał w posiadaniu przeddekretowych właścicieli gruntu, lecz jego dysponentem był organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Jeżeli natomiast chodzi o pisma z dnia 29 kwietnia 1958 r. i 30 września 1959 r. to Sąd zauważa, że odnoszą się one do prac dotyczących samego budynku mieszkalnego, zatem nie zaprzeczają temu, że pewne prace budowlane (np. przygotowanie gruntu pod budowę, założenie urządzeń pomocniczych przy budowie, uzbrojenie gruntu w urządzenia przesyłowe) były wykonane wcześniej przez innego wykonawcę, niż WPB Nr [...]. Uszło natomiast uwadze skarżących, że z pisma z dnia [...] kwietnia 1958 r. wynika, iż przed dniem 15 kwietnia 1958 r. na gruncie przy ul. [...] były wykonywane prace mające na celu ustalenie poziomu wód gruntowych. Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji znaczenia nie miało to w jakiej dacie Skarb Państwa wnioskował o dokonanie wpisu swego prawa w księdze wieczystej oraz kiedy ów wpis nastąpił. Sąd zwraca uwagę, że dla oceny przesłanki utraty faktycznej możliwości władania działką nie mają znaczenia zagadnienia formalne związane z ujawnieniem swego prawa w księdze wieczystej. Dla oceny tej przesłanki znaczenie mają dowody potwierdzające działania faktyczne na gruncie, a dla oceny tych kwestii – jak słusznie przyjął organ – miarodajne znaczenie miała dokumentacja sporządzona w procesie budowlanym odnosząca się konkretnie do nieruchomości przy ul. [...]. Nie można pominąć tego, że żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie podważa ustaleń zawartych w protokole z dnia [...] stycznia 1959 r. odnośnie tego, że na przedmiotowym gruncie roboty były wykonane już 6 marca 1957 r. Dokument ten nawiązuje wprost do dziennika budowy (którego nie udało się odnaleźć), a zatem dokumentu wydanego przez władzę, który winien zawierać szczegółowe dane dotyczące przebiegu budowy, w tym prac poprzedzających wzniesienie budynku (§ 6 ust. 1, § 7 lit. i, § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 września 1935 r. o nadzorze policyjno-budowlanym nad wykonywanemi robotami budowlanemi (Dz. U. Nr 70, poz. 438). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie skarżący błędnie utożsamiają rozpoczęcie inwestycji budowlanej na spornym gruncie z budową samego obiektu budowlanego (budynku), a pomijają kwestię rozpoczęcia robót mających na celu przygotowanie gruntu pod wzniesienie budynku. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi, dlatego też na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.