I SA/Wa 1853/11
WyrokWSA w Warszawie2012-04-05
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Dariusz Chaciński, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwrot nieruchomości złożony w 2009 r., powołujący się na wniosek z 1948 r., może być rozpatrzony na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli pierwotny wniosek został rozpatrzony odmownie, a w terminie do 31 grudnia 1988 r. nie złożono wniosku o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony w 2009 r. został złożony po upływie ustawowego terminu (31 grudnia 1988 r.) określonego w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponieważ wniosek nie spełniał wymogów formalnych, organy administracji prawidłowo umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wniosek z 1948 r. nie mógł być utożsamiany z wnioskiem o zwrot nieruchomości w trybie późniejszych przepisów, a sprawy te podlegały rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach.Stan faktyczny
Skarżąca B. R., następczyni prawna byłych właścicieli, wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na podstawie dekretu z 1945 r., powołując się na wniosek z 1948 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z powodu uchybienia terminowi do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości (31 grudnia 1988 r.) oraz faktu, że pierwotny wniosek z 1948 r. został rozpatrzony odmownie i nie można go utożsamiać z wnioskiem o zwrot w późniejszym trybie. Skarżąca podnosiła zarzuty naruszenia przepisów Konstytucji RP i braku słusznego odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Nieruchomość położona w W. przy ulicy [...], hip. nr [...] należąca do J. i T. małż. G., zgodnie z zaświadczeniem Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 1948 r., nr [...], objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) - na podstawie którego przeszła na własność gminy m. st. Warszawy.
Poprzedni właściciele nieruchomości wnioskiem z dnia 10 maja 1948 r. (data wpływu do organu 13 maja 1948r.) wystąpili o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 ust. 1 ww. dekretu.
Został on rozpatrzony odmownie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...], utrzymanym następnie w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...]. Po likwidacji gmin grunt ten w 1950 r. przeszedł na własność Skarbu Państwa.
W dniu 7 stycznia 1986 r. J. S. (następca prawny byłych właścicieli nieruchomości) wystąpiła o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w formie przyznania prawa własności do lokalu.
Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego – W. decyzją z dnia [...] marca 1987 r., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania jako bezprzedmiotowe. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1987 r., nr [...]. Decyzje powyższe są prawomocne.
Z dniem 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Dzielnicy W., a następnie, na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz.361 ze zm.) stała się własnością Miasta W.
Następnie w dniu 11 kwietnia 1994 r. J. S. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] oraz utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...].
Po rozpoznaniu tego wniosku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 1997 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1951 r. nr [...] oraz utrzymującej je w mocy decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r., nr [...].
Orzeczenie to zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 1997 r. nr [...].
Zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1887/97 oddalił skargę na powyższą decyzję.
W dniu 10 listopada 2009 r. (data prezentaty) B. R. - następca prawny dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości (na podstawie prawomocnych postanowień: Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lutego 1992 r., sygn. [...], Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] marca 2003 r., sygn. [...], Sądu Rejonowego dla. W. z dnia [...] maja 2008 r., sygn. [...]) - wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej przy ul. [...], na podstawie art. 214 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Podniosła w nim, że stosowny wniosek o zwrot nieruchomości został złożony w dniu 13 maja 1948 r. – a więc w terminie zakreślonym w art. 214 ust 1 ww. ustawy, a ponadto ust 2 tego art. jest niekonstytucyjny poprzez ograniczenie kręgu osób uprawnionych do złożenia wniosku o zwrot nieruchomości.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że zgodnie z art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 ze zm.) poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 roku została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich następcy prawni mogli zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste.
Na podstawie zaś art. 214 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 roku wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. Zwrot nieruchomości przysługuje poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, oraz domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 roku została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, a także domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych.
Dodał, że zgodnie z powyższymi przepisami organ prowadzący postępowanie obowiązany jest ustanowić użytkowanie wieczyste gruntu na rzecz byłego właściciela lub jego następców prawnych - jeżeli wniosek o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego i zwrot budynku został złożony w terminie ustawowym, tj. do dnia 31 grudnia 1988 r. oraz jeżeli grunt ten był zabudowany w dniu 21 listopada 1945 roku jednym z budynków, o których mowa w w/w art. 214 ust. 2.
Organ stwierdził, że wniosek J. S. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w formie przyznania prawa własności do lokalu w tym budynku, został rozpatrzony decyzją kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego – W. z dnia [...] marca 1987 r. oraz utrzymującą ją decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1987 r. Decyzje te pozostają nadal w obrocie prawnym.
Ponadto wskazał, że warunkiem rozpatrywania sprawy w oparciu o treść art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest złożenie wniosku w określonym przepisami ustawy terminie.
Tymczasem, strona powołując się na wniosek z dnia 13 maja 1948 r. i żądając zwrotu wskazanej uprzednio nieruchomości warszawskiej nie zważa, iż wniosek powyższy został rozpatrzony odmownie ostateczną decyzją administracyjną, która nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. Zatem organ I instancji nie może ponownie merytorycznie rozpatrzyć tego wniosku albowiem orzekanie w takiej sytuacji uchybiałoby przepisom kodeksu postępowania administracyjnego.
Prezydent stwierdził ponadto, że jedną z naczelnych zasad kpa jest zasada trwałości decyzji administracyjnych oraz zasada res iudicata - powagi rzeczy osądzonej, a ich naruszenie skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 3 kpa.
Powołał także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81 stwierdzający, iż decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów kpa, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata).
Organ pierwszej instancji wskazał też, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, a może ona powstać także w czasie trwania postępowania, a więc w sprawie już zawisłej przed organem administracji (vide B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H Beck, W-wa 1996, str. 462).
Powołał również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01 orzekający, iż: "przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania".
Ponadto dodał, że orzekanie o niezgodności przepisów ustawy z Konstytucją RP nie należy do kompetencji organu administracji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. R. - nie zgadzając się z zasadnością rozstrzygnięcia organu I instancji. W ocenie skarżącej wniosek o zwrot nieruchomości powinien zostać uwzględniony, gdyż Konstytucja RP w sposób szczególny chroni własność.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...].
W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy uznał zarzuty podniesione w odwołaniu za chybione, w pełni podzielając stanowisko wyrażone w decyzji organu I instancji.
Dodał, że nie do zaakceptowania jest pogląd wyrażony we wniosku z dnia 10 listopada 2010 r., iż wniosek o przyznanie prawa własności czasowej z dnia 13 maja 1948 r. zainicjował dwa odrębne postępowania, tj. dekretowe zakończone ostateczną decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] lutego 1952 r. oraz drugie mające za przedmiot żądanie zwrotu nieruchomości - w trybie art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Termin wskazany w art. 214 ust. 1 jest terminem prawa materialnego, prekluzyjnym, zatem nie podlega przywróceniu. Przy czym nie ulega wątpliwości, że w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. nie wpłynął wniosek o oddanie przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste.
Wniosku dekretowego z dnia 13 maja 1948 r. (dotyczącego przyznania prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r.) - rozpatrzonego odrębną decyzją pozostającą w obiegu prawnym - nie można zatem utożsamiać z wnioskiem, o którym mowa w ww. art. 214 ust. 1 ustawy.
Natomiast, wniosek J. S. z dnia 7 stycznia 1986 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] został rozpatrzony odrębną decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] marca 1987 r., utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1987 r.
Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami Kolegium podniosło, że każdy przepis należy interpretować zgodnie z duchem konstytucji, bowiem obowiązuje zasada domniemania konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, dopóki dany przepis nie zostanie wyeliminowany w drodze orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Do tego czasu organ ma obowiązek taki przepis stosować.
Dodało, że rację ma skarżąca, iż obowiązująca Konstytucja RP w sposób szczególny chroni własność - nie zmienia to jednakże w żaden sposób normy z art. 214 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym zakreślonego w nim terminu na wystąpienie z wnioskiem o zwrot nieruchomości utraconych wskutek dekretu.
Organ odwoławczy skonstatował, że skoro wniosek skarżącej z dnia 4 listopada 2009 r. złożony został z uchybieniem terminu, to postępowanie należało umorzyć - z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Rozstrzygnięcie merytoryczne (pozytywne, bądź negatywne) byłoby możliwe, a nawet konieczne tylko w przypadku, gdyby wniosek złożony został w terminie. Wskazało również, że zgodnie z Konstytucją RP organy władzy publicznej muszą działać na podstawie i zgodnie z obowiązującym prawem (art. 7 Konstytucji RP).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. R., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj.:
naruszenie art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie;
b) naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji, RP w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP
poprzez ich niezastosowanie;
c) naruszenie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP
poprzez ich niewłaściwą wykładnię, mimo orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w tej materii;
d) naruszenie art. 30 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie, mimo orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego;
naruszenie art. 20 Konstytucji RP, poprzez orzekanie niezgodnie z jego
duchem;
nieuwzględnienie ducha art. 2 Konstytucji RP i jego kontekstu historycznego;
naruszenie art. 77 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez jego niezastosowanie.
W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. na podstawie art. 135 ppsa.
W uzasadnieniu skargi stwierdziła, że wystąpiła z wnioskiem o zwrot nieruchomości przy ulicy Solec 85, m. in. w oparciu o przepis art. 214 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, powołując się na wniosek o zwrot nieruchomości złożony w dniu 13 maja 1948 r.
Dodała, że utrata własności budynku przy ul. [...] nastąpiła, jako następstwo decyzji o odmowie przyznania własności czasowej, która to czynność niewątpliwie ma charakter wywłaszczenia w rozumieniu art. 21 ust. 2 Konstytucji RP i ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż była dokonana na cel publiczny i na rzecz Skarbu Państwa. Zgodnie zaś z art. 21 ust. 2 Konstytucji RP wywłaszczenie powinno nastąpić za słusznym odszkodowaniem, jednak do dnia dzisiejszego skarżąca, ani jej przodkowie, nie otrzymali żadnej rekompensaty za utratę nieruchomości.
W dalszej części uzasadnienia skarżąca obszernie przedstawiła swoje stanowisko dotyczące niezgodności regulacji zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami - odnoszących się do gruntów objętych dekretem z dnia 26 października 1945 r. - z Konstytucją RP, w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, powołując m.in. wyrok z dnia 12 stycznia 2000 r., sygn. P 11/98, OTK ZU nr 1/2000, poz. 3 oraz wyrok z dnia 13 czerwca 2011 r., sygn. akt SK 41/09.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i uznając zarzuty zawarte w skardze za bezzasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. umarzającą postępowanie wszczęte wnioskiem B. R. z dnia [...] listopada 2009 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] na podstawie art. 214 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.).
Zgodnie z ust. 1 ww. art. poprzednim właścicielom, których prawa do odszkodowania za przejęte przez państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 i art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), wygasły na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127), jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawni w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość.
Powyższa regulacja nawiązuje do art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r., wygaszającym z dniem 1 sierpnia 1985 r. prawa do odszkodowania za przejęte grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości, przewidziane w art. 7 ust. 4 i 5 oraz art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Natomiast ust. 2 ww. art. stanowił, że poprzedni właściciele działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekracza 20, a także domami, w których przed dniem 21 listopada 1945 r. została wyodrębniona własność poszczególnych lokali, oraz domami, które stanowiły przed tym dniem własność spółdzielni mieszkaniowych, lub ich następcy prawni mogą zgłosić w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. wnioski o oddanie wymienionych gruntów w użytkowanie wieczyste. O przyznaniu prawa użytkowania wieczystego wymienionych gruntów i o zwrocie budynków orzekał rejonowy organ rządowej administracji ogólnej w odniesieniu do gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, a zarząd gminy w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gminy.
Oznacza to, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł zostać złożony do dnia 31 grudnia 1988 r.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie prawa uznaje się, że jest to termin ustawowy, prawa materialnego, który nie podlega przywróceniu. Złożenie przedmiotowego wniosku w tym terminie stanowi jedną z przesłanek koniecznych do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku zwrotowego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1204/11 oraz G. Bieniek, S. Kalus, Z. Mamaj i E. Mzyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005, str. 612 i nast.).
Tymczasem, w opinii Sądu bezsporne jest, że B. R., składając wniosek w dniu [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uchybiła wskazanemu w ww. art. terminowi. Z tych względów organ prawidłowo umorzył postępowanie z uwagi na brak przedmiotu postępowania, bowiem merytoryczne rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie mogłoby zapaść tylko w przypadku zachowania powyższego, ustawowego terminu.
Bezprzedmiotowość postępowania, o której stanowi art. 105 § 1 kpa, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnoprawnego stosunku prawnego - wobec czego nie można wydać decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty, na podstawie art. 104 kpa.
Sąd pragnie także zauważyć, że prawomocnymi decyzjami Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] marca 1987 r.i decyzją Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] maja 1987 r. organy administracji rozpoznały wniosek J. S. (poprzedniczki prawnej skarżącej) z dnia [...] stycznia 1986 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość objętą niniejszym postępowaniem.
Odnosząc się natomiast do twierdzenia B. R., że już jej poprzednicy wnioskiem z dnia 13 maja 1948 r. wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości stwierdzić należy, że uprawnienie określone w art. 82 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, a następnie określone w art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest uprawnieniem, którego celem było złagodzenie skutków działania dekretu warszawskiego z 1945 r. Dlatego też odmienny charakter uprawnień byłych właścicieli gruntów [...] powoduje, że sprawy o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie dekretu są odrębnymi sprawami administracyjnymi od spraw o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub o odszkodowanie na podstawie art. 214 lub 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami - a zatem podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. W związku z tym nie można uznać, iż wniosek złożony w 1948 r., wszczynał jednocześnie postępowanie na podstawie przepisów ustawy z 1985 r.
Ustosunkowując się zaś do zarzutów dotyczących niekonstytucyjności przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego - uznać należy za nieuzasadnione.
Rację ma organ administracji twierdząc, że w polskim systemie prawa istnieje domniemanie zgodności z Konstytucją regulacji ustawowych. Dopóki zatem Trybunał Konstytucyjny nie uzna niezgodności wydanych przez organy prawodawcze regulacji z Konstytucją uznać je należy za obowiązujące. Jednocześnie podnieść należy, że przepisy ustaw - w tym także ustawy o gospodarce nieruchomościami - stanowią rozwinięcie i uszczegółowienie norm konstytucyjnych.
Reasumując, Sąd w całości podzielił stanowisko organów I i II instancji, które uznały, iż wniosek w niniejszej sprawie został złożony po upływie ustawowego terminu - a zatem decyzja umarzającą postępowanie jako bezprzedmiotowe jest prawidłowa.
Ponadto Sąd stwierdza, że organy administracji wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie oceniły materiał dowodowy w niniejszej sprawie, szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz przekonująco uzasadniły swoje decyzje - zgodnie z art. 107 §3 kpa.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło