I SA/Wa 1853/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. B. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1853/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1086/11 oddalił zażalenie skarżącej na ww. orzeczenie. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1853/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniesioną skargę. Skarżąca wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu w dniu 18 lipca 2012 r. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W oświadczeniu tym skarżąca wskazała, że prowadzi sama gospodarstwo domowe utrzymując się z emerytury w wysokości [...] zł. Mieszka w mieszkaniu komunalnym, a opłaty za czynsz są wysokie. Ujawniła, iż posiada oszczędności w wysokości [...] złotych z przeznaczeniem na nagrobek. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1853/11, odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, które zostało doręczone wnioskodowaczyni w dniu 25 lipca 2012 r. W dniu 1 sierpnia 2012 r. (data prezentaty) skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. postanowienia. Wskazała w nim, że opłaciła wpis w niniejszej sprawie w wysokości [...] zł oraz koszty kancelaryjne i nie jest w stanie opłacić [...] zł jako honorarium adwokata za złożenie kasacji. Dodała, iż ponosi wydatki na czynsz, gaz, wodę w wysokości [...] zł miesięcznie. Nie posiada żadnych bliskich osób. Stwierdziła ponadto, że jako starsza i samotna osoba, nieposiadająca rodziny musi się liczyć również z innymi kosztami, które pojawią się w przyszłości np. opiekunki, zakupu miejsca na cmentarzu, czy pogrzebu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu oraz sprzeciwie skarżąca wyjaśniła, że jest osobą samotną i nie posiada nikogo bliskiego. Jej źródłem utrzymania jest dochód, na który składa się emerytura w wysokości [...] zł. Przy czym ponosi wydatki na czynsz, gaz i wodę, które łącznie stanowią kwotę [...] zł. Ponadto posiada oszczędności w kwocie [...] zł na nagrobek oraz zabezpieczenie przyszłych wydatków związanych ze starością, tj. m.in. opiekunki, pochówku, nagrobka. Sąd zwraca uwagę, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach prawa stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast Sąd uznał, że w przypadku skarżącej taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie. Jej dochód wynosi tylko [...] zł, a wskazane przez nią wydatki na czynsz, gaz i prąd to kwota [...] zł, jednak posiada ona oszczędności pieniężne [...] zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że B. R. może ponieść koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Uzyskuje ona bowiem stały dochód w postaci emerytury oraz posiada znaczne oszczędności. Jednocześnie zgromadzone środki nie pozwalają uznać skarżącej za osobę, której grozi ryzyko poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie - w razie poniesienia powyższego wydatku. Także wskazana przez skarżącą okoliczność, że zgromadzone przez wnioskodawczynię oszczędności stanowią dla niej swoistego rodzaju zabezpieczenie przyszłych wydatków związanych ze starością, czy też ewentualnym pochówkiem i nagrobkiem, nie przemawia za przyznaniem jej wnioskowanej pomocy. Po pierwsze. wskazać należy, że obecnie skarżąca takich wydatków nie ponosi, zatem nie wpływają one na jej obecną sytuację materialną. Po drugie, pomoc państwa ma charakter subsydiarny i może nastąpić jedynie w sytuacji kiedy strona nie jest w stanie ponieść danego wydatku – co z pewnością w sytuacji skarżącej nie ma miejsca, a przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika oznaczałoby przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.