I SA/Wa 1853/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Iwona Maciejuk (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. E. L. wniosła o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu leków i żywności. Do wniosku strona załączyła fakturę VAT na zakup leków opiewającą na kwotę [...] zł. Burmistrz Miasta S. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. odmówił przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i leków z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, jej dochód wynosi [...] zł i przekracza kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 477 zł. Organ podał, że E. L. dotychczas korzystała z różnych form pomocy składając tożsame wnioski, jednakże sama nie wykazywała jakiegokolwiek zaangażowania w poprawę swojej sytuacji bytowej. Pomimo otrzymywanych propozycji pracy odmawiała, argumentując to stanem zdrowia. Strona jest [...]. Koszty utrzymania mieszkania ponosi wraz z [...], która także korzysta z równych form pomocy społecznej. Strona odmówiła korzystania z posiłków wydawanych przez [...]. Z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego organ rozpoznał sprawę w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i uznał, że brak jest podstaw do przyznania pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej tj. wówczas, gdy wnioskodawca, z przyczyn rodzinnych, losowych lub innych, znajdzie się w wyjątkowo trudnej sytuacji i spełnia kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. dochód nie przekracza kwoty 477, 00 zł miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej. E. L. nie spełnia wymienionego kryterium, wobec czego sprawę rozpoznano w oparciu o art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Organ stwierdził, że zasiłek celowy specjalny z art. 41 ustawy, ma wyjątkowy charakter. Powinien być on przeznaczony na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych osoby korzystającej z pomocy, w sytuacji nadzwyczajnej i w szczególnie uzasadnionych przypadkach. E. L. znajduje się wprawdzie w trudnej sytuacji życiowej ze względu na [...], jednakże od lat jest pod opieką ośrodka i korzysta z pomocy, ostatnio w formie [...]. Organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż strona jest bierna w [...]. Odmówiła skorzystania z posiłków wydawanych w [...]. SKO stwierdziło, że organ I instancji, nie przekroczył granic uznania, odmawiając przyznania pomocy, w sytuacji, gdy zarówno postawa odwołującej się jak i jej sytuacja finansowa, tj. posiadanie stałego źródła dochodu przekraczającego kryterium dochodowe nie uzasadniają udzielenia pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego. Organ podkreślił, że zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać nawet w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W pierwszej kolejności powinny być zaspokajane niezbędne potrzeby tj. takie, których nie zabezpieczenie zagrażałoby egzystencji wnioskodawcy. Organ pomocy społecznej nie ma obowiązku zabezpieczania wszystkich potrzeb wnioskodawców, wkraczać powinien tylko wtedy, gdy dochodzi do sytuacji krytycznej, tj. wówczas, gdy wnioskodawca nie jest w stanie zabezpieczyć sobie podstawowej egzystencji wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. stała się przedmiotem skargi E. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podała, że od lipca 2011 r. nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej poza zaproponowanymi obiadami z [...]. Podała, że jest osobą [...], pobiera [...] w wysokości [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł. Strona wskazała na zły stan zdrowia. Podniosła, że nie może wykupić leków, opału, sprzętu domowego, odzieży na zimę, czy obuwia. Podała, że [...], co jest niewielką pomocą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 powołanej ustawy). Jednocześnie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy określa kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które uprawnia do uzyskania prawa do świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Niezbędna potrzeba bytowa, to potrzeba, bez zaspokojenia której, osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia (v. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1770/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organy prawidłowo ustaliły dochód strony i zasadnie stwierdziły, że dochód ten przekracza kryterium dochodowe, określone w przepisie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Wnioskodawczyni prowadzi bowiem jednoosobowe gospodarstwo domowe i uzyskuje dochód z tytułu [...] w łącznej kwocie [...] zł. Pomoc społeczna udzielana jest osobom i rodzinom, które spełniają jednocześnie dwa kryteria: kryterium dysfunkcji, o którym mowa w art. 7 ustawy, które stanowi m.in. ubóstwo, sieroctwo, bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, oraz kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy. W związku z tym, że dochód skarżącej przekracza kwotę o jakiej stanowi art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. 477 zł, organ słusznie rozważył wniosek strony w oparciu o treść art. 41 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Świadczenie unormowane w tym przepisie powinno być traktowane jako szczególna pomoc doraźna, ukierunkowana na konkretny cel bytowy. W wyroku dnia 28 sierpnia 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OSK 1416/07 Lex nr 489088) wyjaśnił, że szczególnie uzasadniony przypadek, to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak drastyczne i dotkliwe w skutkach oraz tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia niecodzienne i nadzwyczajne, których nie dało się przewidzieć i brak było możliwości, aby im zapobiec. Zawężenie możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze wiąże się z faktem, iż ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu, organy dokonały w niniejszej sprawie prawidłowej wykładni przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej i zgodnie z prawem go zastosowały. Organom administracji publicznej nie można w tej sprawie zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zarówno Burmistrz Miasta S., jak i SKO w W. dokonały wyczerpującej analizy całości zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, wzięły pod uwagę sytuację zdrowotną i życiową wnioskodawczyni, koszt poniesionego wydatku na lekarstwa (zgodnie z fakturą [...] zł), jednocześnie brak zaangażowania strony w poprawę własnej sytuacji, a także okoliczność, że strona występując o zasiłek celowy nie wyraziła zgody na pomoc w postaci obiadów wydawanych w konkretnych placówkach. Biorąc pod uwagę, że zasiłek celowy, rozpatrywany na gruncie przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, ma charakter wyjątkowy, jego przyznanie może nastąpić w przypadkach szczególnie uzasadnionych. W ocenie Sądu, stwierdzeniu organu, iż taki przypadek w tej konkretnej sprawie nie zachodzi nie można zarzucić dowolności. Z tego też względu, Sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.