I SA/Wa 1865/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "Stowarzyszenia [...]" z siedzibą w [...] [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi " Stowarzyszenia [...]" z siedzibą w [...] [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej postanawia: odmówić "Stowarzyszeniu [...]" z siedzibą w [...] [...] przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 20 czerwca 2014 r. Stowarzyszenie [...] (dalej powoływana jako: "Stowarzyszenie") nadesłało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu powyższego wniosku, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1865/14, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 26 sierpnia 2014 r. Stowarzyszenie wniosło sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2014 r., wobec czego utraciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Stowarzyszenie od początku swojego powstania zakładało doraźny czas działania, tj. do wydania decyzji przez organ I instancji i dlatego na żadnym etapie swojej działalności nie nałożyło na swoich członków obowiązku uiszczania składek z przeznaczeniem na cele statutowe. Dodało, że nie zakładało również żadnych kont bankowych. Zaznaczyło, że po zakończeniu spraw przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie zostanie rozwiązane. Wskazało, że opiera się całkowicie na pracy społecznej swoich członków i nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczyło, że nie jest w stanie uiścić wpisów sądowych, tym bardziej, że łączna kwota tych wpisów dotycząca wszystkich [...] skarg wynosi około [...] złotych. W złożonym sprzeciwie Stowarzyszenie podniosło, że wykazało, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych w sprawie, gdyż aktualny stan posiadania Stowarzyszenia wynosi [...] złotych, a kwota niezbędna do zabezpieczenia wszystkich wpisów sądowych od zaskarżonych decyzji wynosi około [...] złotych. Podniosło, że rozpoczynając swoją działalność liczyło [...] członków, a w momencie podjęcia decyzji o złożeniu skarg do Sądu liczyło tylko [...] aktywnych członków. Zaznaczyło, że od początku swojej działalności nie nałożyło na swoich członków obowiązku uiszczania składek z przeznaczeniem na cele statutowe, gdyż nie zakładało, że sprawy trafią pod ocenę Sądu. Dodało, że było przekonane, iż Wójt Gminy [...] na etapie wydawania decyzji administracyjnych weźmie pod uwagę i rozpatrzy podniesione przez nie argumenty. Podkreśliło, że odwołując się od wszystkich wydawanych przez Wójta Gminy [...] decyzji w liczbie [...], starało się w ten sposób reprezentować wszystkich zainteresowanych. Z nadesłanych w dniu 23 lipca 2014 r. (data stempla biura podawczego) dodatkowych wyjaśnień, które dołączone zostały do sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1820/14, wynika, że Stowarzyszenie zostało założone przez [...] osób z tym, że aktywnych członków Stowarzyszenia jest [...]. Stowarzyszenie oświadczyło, że wszystkie środki jakimi obecnie dysponuje pochodzą z wpłaty jednego z członków. Zaznaczyło, że ponieważ jest Stowarzyszeniem zwykłym, celowym, nie zajmuje się żadnymi innymi sprawami i nie ponosi żadnych, stałych miesięcznych kosztów. Oświadczyło, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Wskazało, że ze względu na pojawienie się wydatków związanych z celami Stowarzyszenia i nie nałożenia na swoich członków obowiązku uiszczania składek jeden z członków Stowarzyszenia zasilił je kwotą [...] złotych. Stowarzyszenie oznajmiło, że nie otrzymuje dotacji ze środków publicznych i prywatnych oraz nie podejmuje współpracy z administracją publiczną i biznesem, jak również nie korzysta i nie otrzymuje sponsoringu. Z nadesłanego przez Stowarzyszenie rejestru wpływów i wydatków za rok 2013 i I półrocze 2014 r. wynika, że w 2013 r. nie wpłynęły żadne środki na rzecz Stowarzyszenia. Z rejestru wpływów i wydatków w I półroczu 2014 r. wynika, że jeden z członków Stowarzyszenia dokonał wpłaty [...] złotych na cele statutowe, a saldo na dzień [...] czerwca 2014 r. wynosi [...] złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako: "Ppsa") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 214 § 1 Ppsa jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 2 pkt 1 i 2 Ppsa prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 Ppsa przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podstawową zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania sądowoadministracyjnego, zgodnie z którą strony ponoszą samodzielnie koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Tym samym skarżące Stowarzyszenie, mając w planach realizację swoich praw przed sądem, powinno w ramach planowania swoich wydatków uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie postępowań sądowych. Wskazać należy, że skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem zwykłym, które zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.; dalej powoływana jako: "ustawa") stanowi uproszczoną formę stowarzyszenia niemającego osobowości prawnej. Zgodnie z art. 40 ust 2 ustawy osoby w liczbie co najmniej trzech, pragnące założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określając w szczególności jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. W doktrynie wskazuje się, że stowarzyszenie zwykłe ma swoją strukturę organizacyjną wskazaną w regulaminie, który w szczególności określa jego nazwę, cel, teren i środki działania, siedzibę oraz przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie. Środkami działania są składki członkowskie, które uznać należy za majątek stowarzyszenia (Z. Radwański, Podmioty prawa cywilnego w świetle zmian kodeksu cywilnego przeprowadzonych ustawą z dnia 14 lutego 2003 r., PS 2003, nr 7-8, s. 7). Z oświadczeń złożonych przez przedstawiciela Stowarzyszenia wynika, że na żadnym etapie swojej działalności nie nałożyło na swoich członków obowiązku uiszczania składek z przeznaczeniem na cele statutowe. Ponadto wskazano, że opiera się całkowicie na pracy społecznej swoich członków i nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do treści art. 42 ust 2 ustawy stowarzyszenie zwykłe uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich. Zdaniem Sądu, wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieusprawiedliwiony, bowiem Stowarzyszenie dobrowolnie zrezygnowało z nałożenia na swoich członków obowiązku uiszczania składek członkowskich, tym samym pozbawiło się środków na swoją działalności, w tym na pokrycie kosztów postępowań sądowych. Z faktu, że Stowarzyszenie jest organizacją non profit nie wynika, że jest ono zwolnione z obowiązku zapewnienia sobie środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2013 r. sygn. akt II OZ 1047/13, zob. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06 oraz postanowienie NSA z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 263/08; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo przez uzyskanie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje, że faktycznie działalność Stowarzyszenia finansowana jest ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt II OZ 491/11; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać należy również, że we wniesionym sprzeciwie Stowarzyszenie nie wskazało żadnych nowych okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie prawa pomocy. Aktualna wysokość środków posiadanych przez Stowarzyszenie w kwocie [...] złotych nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy, lecz jedynie potwierdza, że Stowarzyszenie nadal nie podjęło żądnych działań, aby zapewnić sobie środki na realizację celów regulaminowych. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 260 Ppsa, postanowił jak w sentencji.