I SA/Wa 1870/12

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku L. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. L. S., wnioskiem z dnia 20 listopada 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką K., która otrzymuje rentę socjalną w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżący zaznaczył, że obecnie nie pracuje - zrezygnował z zatrudnienia, aby sprawować opiekę nad chorą matką. Wskazał ponadto, że pozostaje formalnie w separacji ze swoją żoną, z którą nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, pismem z dnia 23 listopada 2012 r. wezwano skarżącego do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji majątkowej, w tym m.in. wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę wnioskodawcy – J. S., rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego czy żona wnioskodawcy osiąga jakikolwiek dochód, a jeżeli tak - to w jakiej wysokości, dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem, oświadczenia wskazującego z jakiego źródła ponoszone są koszty związane z utrzymaniem, dokumentu potwierdzającego wysokość renty otrzymywanej przez K. S. Przesyłka zawierająca przedmiotowe wezwanie, awizowana przez pocztę w dniu 26 listopada 2012 r. oraz w dniu 4 grudnia 2012 r. nie została przez skarżącego odebrana, w związku z czym w dniu 12 grudnia 2012 r. nastąpił jej zwrot do nadawcy. Wymogi skutecznego doręczenia zostały więc zachowane. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał prawidłowo przedmiotowego wezwania. W dniu 19 grudnia 2012 r. do Sądu wpłynęło jedynie pismo z dnia 18 grudnia 2012 r., w którym wnioskodawca, podobnie jak we wcześniej złożonym wniosku, opisał swoja sytuację rodzinną i majątkową oraz wskazał dodatkowo, że jego żona mieszka osobno i pobiera świadczenie pielęgnacyjne, bowiem sprawuje opiekę nad córka K.. Do pisma załączone zostało zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. dotyczące wysokości renty socjalnej pobieranej przez K. S. oraz zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r., z którego wynika, że w okresie od [...] września do [...] listopada 2012 r. za L. S. nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że L. S. nie wykazał należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 23 listopada 2012 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - dodatkowych oświadczeń i dokumentów, pozwalających na pełne wyjaśnienie jego sytuacji rodzinnej i materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie wykonał należycie wezwania - nie nadesłał wszystkich żądanych oświadczeń i dokumentów, co uniemożliwia pełną i rzeczywistą ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym trzeba, że prawidłowego wykonania powyższego wezwania nie stanowi złożone do Sądu pismo z dnia 18 grudnia 2012 r., do którego załączone zostały zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2012 r. dotyczące wysokości renty socjalnej pobieranej przez K. S. oraz wskazujące, że w okresie od [...] września do [...] listopada 2012 r. za L. S. nie były odprowadzane składki na ubezpieczenie społeczne. Dokumenty te jedynie w niewielkim stopniu wypełniają żądanie zawarte w piśmie z dnia 23 listopada 2012 r. i na ich podstawie niemożliwe jest dokonanie pełnej i rzeczywistej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W szczególności podkreślić trzeba, że skarżący nie przedstawił żądanych wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz jakichkolwiek dokumentów i oświadczeń dotyczących wydatków związanych z utrzymaniem, co ma istotne znaczenie w kwestii ustalenia i oceny możliwości finansowych strony. Brak tych dokumentów nie pozwala na ustalenie jaka jest rzeczywista sytuacja materialna wnioskodawcy, a tym samym dokonanie pełnej oceny czy spełnia on przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć przy tym trzeba, że podnoszona przez skarżącego okoliczność, iż pozostaje on w separacji ze swoją żoną, nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W myśl bowiem art. 614 § 3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Jednocześnie wskazać należy, że w sprawie nie orzekano w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem wnioskodawca zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych z mocy ustawy. Zwolnienie to wynika z przepisu art. 239 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.