I SA/Wa 1873/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Bogdan Wolski Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pieniężnej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania W. K. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] o odmowie pomocy pieniężnej na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. W. K. wystąpił do Burmistrza B. z wnioskami o przyznanie pomocy finansowej, m.in. na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych w marcu i kwietniu 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1111/07, po rozpatrzeniu skargi W. K. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w częściach dotyczących odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów. W punkcie drugim wyroku Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] w pozostałych częściach. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd stwierdził, że decyzja Kierownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy społecznej w B. z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], a następnie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] zapadły po wydaniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1935/06. Tym ostatnim orzeczeniem Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2006 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] jedynie w części dotyczącej wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku celowego na zakup znaczków i wykonanie kserokopii dokumentów. Sąd uznał natomiast, że decyzja w pozostałej części, tj. przyznania zasiłku celowego na opłacenie kosztów telefonu, odmowy przyznania zasiłku celowego na opłacenie faktury [...] i na opłacenie rachunku za gaz są zgodne z prawem. Sąd stwierdził, że organy nie wyprowadziły z tego wyroku właściwych konsekwencji prawnych rozstrzygając, tak jakby Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji w całości a nie w części. Dodał, że odnośnie rozstrzygnięcia w zakresie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup znaczków pocztowych i wykonanie kserokopii dokumentów organy obydwu instancji nie wykonały wytycznych zawartych w wyroku sygn. akt I SA/Wa 1935/06, w którym Sąd wskazał, że organ powinien wyjaśnić, czy żądanie pomocy w tym zakresie jest tożsame z żądaniem zgłoszonym w postępowaniu będącym przedmiotem oceny Sądu w sprawie rozstrzygniętej prawomocnym wyrokiem z dnia 17 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 156/06. Ponadto okoliczności co do tożsamości wniosku o przyznanie zasiłku celowego na zakup znaczków i koszty sporządzenia kserokopii dokumentów nie wynikają z akt sprawy. Po ponownym rozpoznaniu ww. wniosku Burmistrz B. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...] odmówił W. K. pomocy pieniężnej na wykonanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że po analizie sytuacji wnioskodawcy w zakresie konieczności prowadzenia korespondencji z urzędami lub sądami i innymi instytucjami uznał, że zakup znaczków pocztowych nie jest uzasadnioną potrzebą życiową. Dodał również, że W. K. może nieodpłatnie realizować w ośrodku pomocy społecznej 30 sztuk korespondencji. Od powyższej decyzji W. K. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium powołało przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej określających przesłanki przyznania zasiłku celowego oraz art. 41 traktujący o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego. Organ uznał, że kwestionowana w odwołaniu decyzja jest zgodna z prawem, a dochód W. K. przekracza określone ww. ustawą kryterium dochodowe i wynosi [...] zł. Organ dodał, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego (zwrotnego i bezzwrotnego) jest decyzją o charakterze uznaniowym. Oznacza to, że nawet spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza jeszcze automatycznego przyznania świadczenia. Uznaniem administracyjnym objęta jest ocena warunków uzasadniających przyznanie pomocy, jak również decyzja co do jej wysokości. Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie dla zbadania, czy podjęte rozstrzygnięcie Burmistrza B. było prawidłowe potrzebne jest przede wszystkim ustalenie, czy potrzeba odwołującego się ma charakter o jakim mowa w art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.) i mieści się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 tej ustawy). Kolegium stwierdziło, że żądania W. K. dotyczące przyznania środków na wykonanie kserokopii i zakup znaczków nie można uznać za niezbędną potrzebę życiową. Na powyższą decyzję Kolegium W. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował prawidłowość wydanej decyzji i wniósł o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie stwierdzając jednocześnie, że podtrzymuje całość argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ponadto zgodnie z art. 153 powołanej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Oceniając we wskazanym wyżej zakresie zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącego zarzutów oraz wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądy Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1111/07 Sąd uznał, że rozstrzygnięcia organu pierwszej i drugiej instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Podkreślić należy, że ustawa o pomocy społecznej na podstawie której wydano zaskarżone decyzje w art. 2 i 3 stanowi, że jest instytucją mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie nie tylko do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zatem, jak słusznie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w pierwszej kolejności konieczne jest przeprowadzenie oceny całokształtu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy po to, aby ustalić czy wnioskowana pomoc jest mu niezbędna (por. art. 39 i 41 ustawy o pomocy społecznej). Z przepisów art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) wynika, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 53a, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł (kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej). Poza sporem jest, że skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku uzyskał dochód w wysokości [...] zł, co wyłącza możliwość przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. zatem słusznie uznało, że W. K. nie jest uprawniony do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 i 2. Natomiast w myśl art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu wynika, że rozpatrując sprawę w oparciu o ten przepis organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego swobodnie decydując o tym, czy w konkretnej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek". Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały brak istnienia po stronie W. K. podstaw do przyznania mu zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd uznał bowiem za trafne argumenty organów, że szczególnie uzasadnionego przypadku nie stanowi fakt prowadzenia przez skarżącego w szerokim zakresie korespondencji listownej, której adresatem są organy administracji publicznej i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Celem pomocy społecznej nie jest bowiem finansowanie tego rodzaju działalności wnioskodawcy, która jest prowadzona z jego własnej, nieprzymuszonej woli. Zgodzić należy się z organami, że koszty zakupu znaczków pocztowych i wykonania kserokopii dokumentów nie są wydatkami na zabezpieczenie niezbędnych potrzeb bytowych. Sąd zauważa, że w tym zakresie skarżący może uzyskać pomoc w formie rzeczowej, ponieważ ma możliwość nieodpłatnego sporządzenia 30 sztuk korespondencji (w tym kserokopii) w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w B.. W ocenie Sądu kwestionowane przez skarżącego decyzje nie przekraczają granic uznania administracyjnego, a orzekające w sprawie organy wykonały zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1111/07. Zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji szczegółowo uzasadniły odmowę przyznania pomocy finansowej na wykonywanie kserokopii dokumentów i zakup znaczków pocztowych, co znalazło wyraz w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z art. 107 § 3 kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – orzekł jak w sentencji.