I SA/Wa 1874/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Anna Wesołowska WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...]6 Zaskarżoną do tut. Sądu decyzją [...] z dnia [...] października 2016r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako SKO//organ) działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23, z późn. zm. dalej jako kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659, z późn. zm.), i art. 138 § 1 pkt 1 kp utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2016r., znak: [...] odmawiającą M. W. (dalej jako skarżący) przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko tj. na N. W.. Powodem decyzji negatywnej było przekroczenie kryterium dochodowego. SKO wyjaśniło, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016, poz. 195 dalej jako ustawa) świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy (matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1.04.2016r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego za pierwszy okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ustawy). Uwzględniając powyższe organ ustalił, że w 2014r. rodzina skarżącego osiągnęła dochód w wysokości [...] zł oraz ze w 2016r. składała się z trzech osób (we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego M. W. podał, iż jego rodzina składa się z trzech osób: wnioskodawcy, córki i żony - art. 2 pkt 16 ustawy). Gdy chodzi o skarżącego organ ustalił, że w 2014r. nie uzyskał on żadnego dochodu (wskazał na brak deklaracji podatkowej za ww okres). Żona skarżącego (I. W.) w 2014r. osiągnęła zaś dochód w wysokości [...] zł, który po odliczeniu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne oraz zaliczek na podatek wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na aktualnie 3-osobową rodzinę dało kwotę 800,78 zł miesięcznie. Kwota ta, jako przekraczająca 800, 00 zł tj. kryterium dochodowe ustalone w art. 5 ust. 3 ustawy, stanowiła ostatecznie podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Pomimo zarzutów odwołania organ przyjął, iż skarżący jest żonaty a podawany przez niego sam fakt wymeldowania się w 2016r. żony - nie daje podstawy do uznania, że nie stanowią oni rodziny w rozumieniu definicji określonej w ustawie. Jko członka rodziny organ nie uwzględnił pełnoletniego dziecka, które nie zamieszkuje aktualnie wraz ze skarżącym. W skardze na decyzję SKO skarżący ponownie zarzucił, że matka dziecka nie zamieszkuje wraz z nim i dzieckiem (wyprowadziła się w 2015r.) oraz ze są po rozwodzie. Podniósł także, że w sierpniu 2015r. wyprowadziła się również starsza pełnoletnia już córka, zaznaczył jednak że w 2014r. była osobą niepełnoletnią i mieszkała wraz z rodziną. Powyższe w ocenie skarżącego oznacza, że dochód, jaki osiągnęła rodzina w 2014r. winien być podzielony na 4 członków ówczesnej rodziny, którą w kolei aktualnie tworzą tylko dwie osoby tj. on sam i córka N. a dochód rodziny to osiągane przez niego [...] zł netto miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podczas rozprawy sądowoadministracyjnej skarżący oświadczył, że wyrok rozwodowy zapadł w sierpniu 2016r. oraz że jego zarobki w 2014r. były takie same jak w 2016r. ([...] zł netto) a także, że organy administracji w ogóle nie pytały o jego zarobki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako ppsa) uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym. Przeprowadzona pod względem zgodności z prawem kontrola zaskarżonej decyzji, w ramach wskazanych kryteriów, prowadzi do wniosku że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem przy rozpoznawaniu sprawy SKO i organ I instancji naruszyły art. 7, 77 i 107 § 3 kpa - w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Wychodząc od początku należy podkreślić, że wg art. 2 pkt. 16 przez "rodzinę" należy rozumieć odpowiednio: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia (...). Jeżeli przyjąć, jak twierdzi skarżący, że w 2016r. nastąpiło rozwiązanie przez rozwód związku małżeńskiego z I. W. a ich pełnoletnia córka wyprowadziła się przed złożeniem wniosku, to organ winien okoliczność tę uwzględnić przy orzekaniu. Tymczasem organ II instancji, jakkolwiek uwzględnił opuszczenie mieszkania przez starszą córkę, to pomimo twierdzeń skarżącego o mającym miejsce rozwodzie – nie zażądał od niego złożenia do akt sprawy odpisu prawomocnego wyroku rozwodowego. Już sama ta okoliczność skutkowała koniecznością uchylenia decyzji obu instancji celem przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w ww zakresie. Stan prawny sprawy nie budzi wątpliwości i został przedstawiony przez SKO. W realiach niniejszej sprawy w dacie złożenia wniosku - rodzinę tworzyły trzy osoby: małżonkowie W. i niepełnoletnie dziecko (N. W.). W toku postępowania nastąpił rozwód małżonków i z datą prawomocności wyroku rozwodowego, rodzinę (w rozumieniu art. 2 pkt. 16 ustawy) tworzą już tylko dwie osoby (skarżący i jego niepełnoletnia córka N.) o ile rzeczywiście, jak twierdzi skarżący, matka dziecka wyprowadziła się z ich wspólnego dotychczas miejsca zamieszkania. Dochód uzyskiwany przez całą 4-osobową rodzinę w 2014r. jako "prognostyk" dochodu rodziny na 2016r. - organ winien zatem podzielić na trzy osoby (małżonków i małoletnią N.) ale jedynie w zakresie świadczeń przysługujących skarżącemu do daty prawomocności wyroku rozwodowego (którą to datą, jako że akta sprawy odpisu ww wyroku nie zawierają a skarżący nie okazał go podczas rozprawy, Sąd nie dysponuje). Wraz z uprawomocnieniem się wyroku rozwodowego, a nie wraz z wyprowadzeniem się I. W., (na co słusznie zwrócił uwagę organ) rodzinę zaczęły tworzyć jedynie dwie osoby (skarżący i zamieszkujące z nim dziecko) a przy tym od tej daty (przy jednoczesnym założeniu, że będąca matką dziecka żona wyprowadziła się wcześniej) w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy rodzina "utraciła" dotychczas osiągany przez nią dochód. Rodzinę w rozumieniu ustawy (i w konsekwencji jej dochód) tworzą zatem małżonkowie (niezależnie od tego czy mieszkają razem), rodzice dziecka (o ile mieszkają razem, niezależnie od tego czy są małżeństwem czy też są po rozwodzie) oraz ich dzieci do 25 roku życia wspólnie z nimi zamieszkujące i pozostające na ich utrzymaniu. Powyższe należy wyprowadzić także z określonej w art. 2 pkt 13 ustawy definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Ustawa wskazuje, że osobą taką jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z treści powołanych wyżej przepisów wynika, że ustawodawca zarówno określając pojęcie rodziny, jak i osobę samotnie wychowującą dziecko przede wszystkim uwzględnił status prawny, nie zaś stan faktyczny (np. wspólne gospodarowanie małżonków). Orzekając ponownie organy administracji winny zatem ustalić stan rodziny i jej prognozowany w oparciu o art. 48 w zw. z art. 7 ustawy dochód - na datę złożenia wniosku do daty rozwodu małżonków W.; i osobno: stan rodziny oraz jej dochód po prawomocnym orzeczeniu rozwodu. W tym zakresie organy winny uwzględnić, że przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w 2014r. z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3 (art. 2 pkt 2 i art. 48 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. (por. też art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 i tiret 23 ww. ustawy). Ustalając powyższe organ winien zastosować art. 13 i nast. ustawy i zobowiązać skarżącego do złożenia wymaganych w ww postępowaniu dokumentów (art. 17 ust. 5 ustawy). Wobec oświadczenia skarżącego o osiąganym w aktualnie jak również w 2014r. dochodzie – organ winien w szczególności wyjaśnić ww okoliczność i wezwać skarżącego do udokumentowania osiąganych dochodów. Pominięcie ustalenia ww okoliczności, w tym w szczególności dochodów osiąganych przez skarżącego – skutkowało przyjęciem wadliwości uchylonej w trybie art. 145 par. 1 pkt. 1 lit c ppsa decyzji oraz decyzji organu I instancji uchylonej z kolei w trybie art. 135 ppsa.