I SA/Wa 188/14

WyrokWSA w Warszawie2014-12-02

Skład orzekający: Iwona Owsińska-Gwiazda, Dorota Apostolidis, Małgorzata Miron

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wywłaszczeniu nieruchomości, wydana na podstawie przepisów ustawy z 1958 r., może zostać uznana za nieważną z powodu wadliwości postępowania wywłaszczeniowego lub ustalenia odszkodowania, jeśli od jej wydania minęło kilkadziesiąt lat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej sprzed prawie czterdziestu lat, wady w procedurze wywłaszczenia lub ustaleniu odszkodowania muszą być tak oczywiste i rażące, aby można było uznać decyzję za nieakceptowalną z punktu widzenia państwa prawnego. Brak pełnej dokumentacji aktowej po tak długim czasie nie uprawnia do twierdzenia, że czynności nie zostały dokonane. Sąd podzielił ustalenia organu, że postępowanie wywłaszczeniowe i ustalenie odszkodowania odbyło się zgodnie z obowiązującymi przepisami, a inwestycja rozpoczęła się i zakończyła w sposób zgodny z prawem.
Stan faktyczny
Skarżąca M. P., jako następca prawny T. P., wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji z 1976 r. o wywłaszczeniu nieruchomości pod budowę pawilonu handlowego. Po odmowie stwierdzenia nieważności przez Ministra Infrastruktury, a następnie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, skarżąca wniosła skargę do WSA. Zarzuty dotyczyły m.in. niewłaściwości organów, niezbędności wywłaszczenia, wysokości odszkodowania, wadliwości opinii biegłych oraz braku dokumentacji. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Małgorzata Miron Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M. P. (dalej: "skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1976r. nr [...] dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], stanowiącej własność T. P. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Naczelnik Gminy B. decyzją z dnia [...] marca 1976 r. nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącej na podstawie aktu własności ziemi z dnia [...] grudnia 1972 r. nr [...] własność T. P. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] maja 1976 r. nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższych orzeczeń wystąpiła M. P. jako następca prawny T. P. W uzasadnieniu wskazała na niewłaściwość organów rozstrzygających w przedmiotowej sprawie. Podważyła także niezbędność wywłaszczenia dla realizacji celów określonych w ustawie z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz zakwestionowała wysokość ustalonego odszkodowania. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji Wojewody [...] oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Naczelnika Gminy B. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem M. P. wystąpiła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru. W uzasadnieniu podniosła, że do realizacji inwestycji na wywłaszczonej nieruchomości doszło jeszcze przed wydaniem w sprawie decyzji wywłaszczeniowej. Ponadto skarżąca zakwestionowała wysokość przyznanego odszkodowania a także prawidłowość wydania opinii szacunkowej, na podstawie której dokonano wyceny wartości poszczególnych składników mienia wywłaszczonej nieruchomości oraz podniosła zarzut nieobecności biegłego na rozprawie wywłaszczeniowej. Minister Infrastruktury, po rozpatrzeniu złożonego wniosku, w decyzji z [...] maja 2010r. stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości dokonano na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 64), a zatem decyzję wywłaszczeniową należy oceniać w aspekcie przepisów tej ustawy. Organ nadzoru przywołał treść art. 3 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Minister podkreślił, że na podstawie ust. 3 tego przepisu na obszarze miasta lub gminy mogła być również wywłaszczona nieruchomość lub kompleks nieruchomości z przeznaczeniem dla organizacji spółdzielczych i dla organizacji kółek rolniczych, o ile to jest uzasadnione interesem społecznym lub państwowym. O wywłaszczenie dla tych organizacji mógł ubiegać się terenowy organ administracji państwowej stopnia wojewódzkiego lub powiatowego na wniosek właściwej statutowo wojewódzkiej i centralnej organizacji spółdzielczej, a na potrzeby organizacji kółek rolniczych - na wniosek wojewódzkiego związku kółek rolniczych. W przedmiotowej sprawie wywłaszczenia dokonano pod budowę pawilonu handlowego [...] na wniosek Urzędu Gminy w B. w związku z wystąpieniem Wojewódzkiego Związku [...] w [...]. Organ nadzoru wyjaśnił, że należy przyjąć, że pawilon handlowy [...] jako miejsce ogólnodostępne dla całego społeczeństwa mieścił się w pojęciu użyteczności publicznej, wskazanym w art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., bowiem służy zaspokojeniu powszechnych potrzeb ludności. Ponadto Minister zwrócił uwagę, że wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli było uzasadnione interesem społecznym lub państwowym, który nie jest tożsamy z celem użyteczności publicznej. W ocenie organu nadzoru w niniejszej sprawie występowały przesłanki wywłaszczenia uzasadnione istnieniem interesu społecznego, tj. pawilon handlowy był usytuowany w centrum miejscowości (na rynku), zatem w miejscu najdogodniejszym dla lokalnej społeczności. Jednocześnie Minister zauważył, że decyzja Urzędu Powiatowego w [...] z dnia [...] listopada 1974 r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pod budowę pawilonu handlowego [...] została wydana w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 7, poz. 47, ze zm.). Na podstawie przepisów tej ustawy Minister Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska w dniu 20 stycznia 1973 r. wydał rozporządzenie w sprawie ustalania miejsca realizacji inwestycji budowlanych oraz państwowego nadzoru budowlanego nad budownictwem powszechnym (Dz. U. Nr 4, poz. 29, ze zm.). Z treści § 34 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia wynikało, że decyzja o zatwierdzeniu planu realizacyjnego traciła ważność w razie nieprzystąpienia do budowy bądź zmiany sposobu wykorzystania terenu w ciągu 3 lat od daty wydania decyzji, a także gdy inwestor nie przedłożył oświadczenia, że przystąpi do budowy lub zmiany sposobu wykorzystania terenu w ciągu najbliższych 2 lat. Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że budowę pawilonu handlowego rozpoczęto w latach 1975-76, a zatem jej rozpoczęcie nastąpiło przed upływem trzyletniego terminu wskazanego w powołanych przepisach, czyli na podstawie obowiązującej decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] listopada 1974 r. Fakt ten znajduje potwierdzenie zarówno w piśmie T. P. z dnia 4 kwietnia 1977 r., jak i w piśmie Urzędu Gminy B. z dnia 7 kwietnia 2009 r. Tak więc organ stwierdził, że nie można podzielić stanowiska wnioskodawczyni, że decyzja Urzędu Powiatowego w [...] z [...] listopada 1974 r. utraciła ważność w listopadzie 1975 r., gdyż przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), na które powołuje się wnioskodawczyni, weszły w życie dopiero w dniu 1 marca 1975 r. Jednocześnie ustosunkowując się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu zrealizowania celu wywłaszczenia przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej organ wskazał, że z pisma T. P. z dnia 4 kwietnia 1977 r. wynika co prawda, że rozpoczęto budowę pawilonu handlowego w kwietniu 1975 r., to jednak z treści powyższego pisma nie wynika kiedy budowa została zakończona. Minister wskazał, że odszkodowanie ustalano stosownie do art. 22 ustawy wywłaszczeniowej, tj. na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez naczelnika powiatu. Mimo że w aktach archiwalnych nie zachował się protokół z rozprawy wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, to w ocenie organu nadzoru zarówno z zawiadomienia o wszczęciu postępowania, jak również z treści kwestionowanej decyzji z dnia [...] marca 1976r. wynika, że rozprawa została przeprowadzona w wyznaczonym dniu. Ustosunkowując się do kwestii prawidłowości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Minister zauważył, że zostało ono ustalone na podstawie opinii dwóch biegłych wojewódzkich z zakresu budownictwa oraz biegłych z zakresu rolnictwa i leśnictwa, na podstawie obowiązujących przepisów ustawy i przepisów wykonawczych do ustawy, po przeprowadzeniu rozprawy. Natomiast odnosząc się do zarzutu, że przedmiotem wywłaszczenia nie był grunt rolny tylko zlokalizowany w samym centrum miejscowości B., organ nadzoru wskazał na treść kwestionowanych decyzji, z których wynika, że wywłaszczona nieruchomość stanowiła grunt orny klasy V i VI położony w strefie wiejskiej III grupie powiatu, zaś M. P. nie przedłożyła żadnego dokumentu potwierdzającego, że grunt położony we wsi B. nie był gruntem rolnym. Zatem organy orzekające w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania w swoich decyzjach z dnia [...] maja 1976 r. oraz z dnia [...] marca 1976 r. prawidłowo przyjęły, że odszkodowanie za nieruchomość i części składowe gruntu sklasyfikowanego należy się jak za grunt orny przyjmując za podstawę § 1 pkt 1 lit. A zarządzenia Nr [...] Naczelnika Powiatu w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. w sprawie ustalenia stawek odszkodowawczych za wywłaszczone grunty położone na obszarze powiatu określoną w nim cenę jednostkową 1 ha gruntu. Natomiast odnosząc się do zarzutu wadliwości wyceny drzew nieowocowych Minister zauważył, że jak ujęto w decyzji z [...] marca 1976r. opinia biegłego leśnika z dnia [...] lutego 1976r. była jedynie opinią potwierdzającą wcześniejsze ustalenia biegłego do spraw rolnych. Zatem zarzuty, że wycena została ustalona wadliwie nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. Z kolei za budynki odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o cennik PZU wydanie IV z 1972 r. zgodnie z art. 8 ustawy wywłaszczeniowej i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 27 września 1974 r. w sprawie zasad ustalania odszkodowania za budynki i grunty w mieście, ograniczenie prawa własności oraz za odjęcie lub ograniczenie innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Ponadto organ nadzoru wskazał na treść art. 23 ustawy z 1958r. i stwierdził, że decyzja Naczelnika Gminy B. z dnia [...] marca 1976 r., jak i decyzja Wojewody [...] z [...] maja 1976r. zawierały wszystkie elementy przewidziane w powołanym przepisie. Tak więc postępowanie wywłaszczeniowe w przedmiotowej sprawie zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia, jak i odszkodowania zostało przeprowadzone zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2010r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła M. P. Wyrokiem z 25 lutego 2011r., sygn. akt I SA/Wa 1445/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Ministra Infrastruktury z [...] maja 2010 r. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż organ nadzoru wydał decyzję z naruszeniem art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie dokonał ustaleń, czy realizacja inwestycji będąca podstawą wywłaszczenia nie nastąpił przed wydaniem zaskarżonej decyzji wywłaszczeniowej. Ponownie rozpoznając sprawę, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z [...] listopada 2013r., [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Infrastruktury z [...] listopada 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wykonując wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z 25 lutego 2011r., wystąpił w celu pozyskania archiwalnego materiału dowodowego przedmiotowej sprawy do Archiwum [...], Archiwum [...],[...] Związku [...] w W., Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum [...] w L., Archiwum Państwowego w [...], Archiwum [...] i Archiwum [...], Urzędu Miasta S., Wójta Gminy B. o wszelkie dokumenty związane z zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 1976r. i z [...] marca 1976r. Wszczęte poszukiwania nie przyniosły rezultatu w postaci materiału dowodowego przedmiotowej sprawy. Ponadto Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zwrócił się w trybie art. 52 kpa do Wójta Gminy B. o odebranie od Z. P., M. P., M. S. (pracowników [...] i mieszkańców B.) oświadczeń co do posiadanej przez nich wiedzy w kwestii rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z budową pawilonu handlowego na wywłaszczonej działce nr [...]. Na podstawie oświadczeń w/w osób oraz pozyskanego wyciągu z księgi inwentarzowej środków trwałych [...] należy stwierdzić, że realizacja przedmiotowej inwestycji nie rozpoczęła się, ani nie zakończyła przed wydaniem zaskarżonych decyzji z dnia [...] maja 1976 r., oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z [...] marca 1976 r. Potwierdza to zarówno data oddania pawilonu do eksploatacji – [...] września 1976r., jak też twierdzenia świadków odnoszone do okresów istotnych w ich życiu (urlopy macierzyńskie) z których to zeznań wynika, że budowę rozpoczęto w 1976r. Reasumują organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie postępowanie wywłaszczeniowe, zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia, jak i odszkodowania, zostało przeprowadzone zgodnie z ówcześnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomościami, a decyzja Naczelnika Gminy B. z [...] marca 1976r. i decyzja Wojewody [...] z [...] maja 1976r., nie naruszają prawa. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy B. z dnia [...] marca 1976 r., nr [...], jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1976 r. Skarżąca nie zgodziła się z powyższą decyzją Ministra i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu zarzuciła zaskarżonej decyzji: brak należytej staranności organu w odtworzeniu zaginionych akt archiwalnych, szereg błędnie zinterpretowanych faktów, nieuwzględnienie dowodów przedstawionych w trakcie rozprawy administracyjnej z dnia 26 maja 2009 r. oraz wyjaśnień przedstawionych w piśmie z dnia 7 września 2009 r., nieuwzględnienie przez organ, że w trakcie rozprawy wywłaszczeniowej nie było jeszcze opinii biegłego do spraw leśnictwa oraz niemożności wysłuchania go w trakcie procesu wywłaszczeniowego (zdaniem skarżącej biegły do spraw rolnych nie miał prawa ani kompetencji do wydawania opinii w sprawach drzew nieowocowych), nieustosunkowanie się organu do braku w decyzji wywłaszczeniowej wyceny stawu znajdującego się w obrębie wywłaszczanej nieruchomości, braku opinii biegłego ds. gospodarki wodnej i jego samego w trakcie rozprawy wywłaszczeniowej oraz zaniżenie ceny nieruchomości, która została wyceniona jako grunty orne. Skarżąca podniosła, iż w aktach zabrakło dokumentu mogącego potwierdzić niezbędność celu wywłaszczenia dla przedmiotowej nieruchomości, w szczególności nie przedłożono decyzji Urzędu Powiatowego w [...] z [...] listopada 1974 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pod budowę pawilonu [...]. W piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2014r. skarżąca zaakcentowała zarzut błędnej wyceny przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę prawno-materialną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1976r. nr [...] dotyczącej wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w B. nie przy ul. [...], stanowiącej własność T. P. stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 10, poz. 64). Rzeczą organu nadzoru było, zatem wyjaśnienie, czy przedmiotowe decyzje wywłaszczeniowe zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów tej ustawy. Na wstępie należy podkreślić, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można takie rozstrzygnięcie wzruszyć. Skoro zaś stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, może mieć ono miejsce jedynie w przypadku, gdy badana w tym trybie decyzja dotknięta jest w sposób oczywisty przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu tym nie rozstrzyga się więc ponownie istoty sprawy (tu o wywłaszczeniu i odszkodowaniu), ale jedynie ocenia legalność wydanego w niej rozstrzygnięcia, na gruncie obowiązujących w dacie jego wydawania przepisów, w kontekście ustalonego wówczas przez organy stanu faktycznego. Z uwagi na jej wyjątkowy charakter, stosując tę instytucję należy, zdaniem sądu, czynić to w sposób wyważony i za każdym razem przede wszystkim badać, czy nawet przy oczywistości naruszenia prawa w przeszłości, jego zastosowanie wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia demokratycznego państwa prawnego. Ta ostatnia okoliczność jest niezmiernie istotna i wielokrotnie była powtarzana w orzecznictwie. "Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa" (wyrok NSA z dnia 4.04.2012 r., II OSK 2565/10, LEX nr 1219119). Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości akceptuje ustalenia i oceny dokonane przez organy obu instancji, nie zachodzi zatem potrzeba powtórzenia ich treści. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny poprawności sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego na potrzeby odszkodowania operatu szacunkowego wywłaszczonej nieruchomości, jak też kwestii niezbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia. Odnosząc się w pierwszej kolejności do pierwszej kwestii, przede wszystkim podnieść należy, że poprawność operatu szacunkowego była podnoszona w poprzedniej skardze i została już przesądzona w wydanym w niniejszej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 lutego 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1445/10. Ocena ta, stosownie do art. 153 p.p.s.a. wiąże organy administracji publicznej jak i Sąd. Konsekwencją tegoż związania jest zaś to, że ani rozstrzygające ponownie sprawę organy, ani Sąd nie mogą tej oceny kwestionować, jak też formułować w tym zakresie nowych stanowisk (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 maja 2014 r. sygn. akt I OSK 2684/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zauważyć, że związanie to dotyczy też niezasadności argumentów podniesionych przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mając na uwadze przedstawione wyżej wskazania ogólne dotyczące postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, podkreślić należy, że jeżeli - jak w tym przypadku - mamy do czynienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej pochodzącej sprzed prawie czterdziestu lat, to wady w procedurze wywłaszczenia, aby mogły być uznane za rażąco naruszające prawo, muszą wskazywać na wywłaszczenie niezgodne z celem publicznym lub na ustalenie wysokości odszkodowania w sposób odbiegający od ówczesnych realiów normatywnych. Tylko bowiem te okoliczności wyznaczają standardy państwa prawnego przy wywłaszczeniu. Istotnie w aktach sprawy brak jest decyzji Urzędu Powiatowego w [...] z [...] listopada 1974 r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego pod budowę pawilonu handlowego [...], co w ocenie Sądu nie oznacza, że jej nie było i, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zarzut braku decyzji dotyczy samodzielnej kwestii wpadkowej, wyłaniającej się w toku postępowania wywłaszczeniowego, która nie ma bezpośredniego wpływu na ocenę sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie strona nie podważyła prawidłowości wydania decyzji Urzędu Powiatowego w [...] z [...] listopada 1974 r. potwierdzającej niezbędność wywłaszczenia. Jak słusznie też zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały z 21 kwietnia 2008 r. (sygn. I OPS 2/08) – stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. następuje, gdy decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, a nie gdy w toku załatwiania sprawy został naruszony jakikolwiek przepis prawny. Skład orzekający podziela w tym zakresie także pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 13 września 2010 r. (sygn. I OSK 1427/09), zgodnie z którym brak po kilkudziesięciu latach od wydania decyzji pełnej dokumentacji aktowej nie uprawnia do twierdzenia, że czynności objęte brakującymi dokumentami nie zostały w ogóle dokonane. Odnosząc się do kwestii ustalenia, czy rozpoczęcie i zakończenie prac związanych z budową pawilonu handlowego na wywłaszczonej działce nastąpiło przed, czy po wydaniu zaskarżonej decyzji – należy podzielić ustalenia organu. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że realizacja inwestycji w niniejszej sprawie rozpoczęła się w 1976r. i zakończona we wrześniu 1976 r. Potwierdzają to oświadczenia pracowników [...] oraz wyciąg z księgi inwentarzowej środków trwałych [...], z której wynika, że pawilon handlowy został oddany do eksploatacji w dniu [...] września 1976 r. W świetle powyższego, na podstawie akt, które zachowały się w tej sprawie, Sąd stwierdził, iż prawidłowe było ustalenie Ministra, co do braku podstaw stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1976 r. i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Gminy B. z [...] marca 1976r. Z tych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło