I SA/Wa 1883/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Miasta P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa w sprawie ze skargi Miasta P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu 26 listopada 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga Miasta P. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...] utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...] sierpnia 1950 r. nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia parceli położonej w P. przy ul. [...] obejmującej obecne działki nr nr: [...], [...], [...], [...], [...] i [....] oraz stwierdzającą, że powyższe orzeczenie w części dotyczącej obecnych działek nr nr: [...], [...], [...], [...] oraz [....] i [...] wydane zostało z naruszeniem prawa. W powyższej skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten był dwukrotnie rozpoznawany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Rozpoznając po raz pierwszy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując na niewykazanie przez skarżącego na czym miałoby polegać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ani też, że wykonanie powyższej decyzji spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Postanowienie to, w następstwie wniesionego przez Miasto P. zażalenia, zostało uchylone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 r., sygn. akt I OZ 793/08, a sprawa objęta wnioskiem strony przekazana została do sądu pierwszej instancji celem ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny zważył, iż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności nawet te niepodniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy. W ocenie Sądu jakkolwiek decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej zalicza się do aktów o charakterze deklaratoryjnym, które co do zasady nie podlegają wykonaniu, jednak nie można pominąć następstw prawnych powstałych w wyniku trwania takiego aktu. Decyzja stwierdzająca nieważność wywłaszczenia może spowodować istotną zmianę stosunków w sferze praw własności przedmiotowej nieruchomości. W przypadku stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej nieruchomości, przywrócone zostają prawa byłych właścicieli, którzy mogą podjąć działania zmierzające do realizacji przysługujących im praw własności, jeszcze przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien wziąć pod uwagę argumenty skarżącego podniesione w zażaleniu, okoliczności sprawy i obowiązujące przepisy oraz ponownie dokonać oceny przesłanek wynikających z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 listopada 2008 r. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji podnosząc, iż z akt sprawy wynika, że w przypadku nie wstrzymania jej wykonania może w niniejszej sprawie wystąpić niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody majątkowej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na postanowienie to wniósł zażalenie następca prawny dawnego właściciela wywłaszczonej nieruchomości – S. B. W następstwie rozpoznania tego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 102/09 uchylił ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Sad zważył, iż zgodnie z unormowaniem art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. uzasadnienie postanowienia powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji wydając postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jedynie lakonicznie odniósł się do podstawy prawnej wstrzymania aktu i nie podał jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za wskazanym rozstrzygnięciem. W tym stanie rzeczy rozpoznając ponownie sprawę i dokonując oceny przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji wyjaśni podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, iż zasadność udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej przed skutkami wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] września 2007 r. nr [...], była już dwukrotnie rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a podjęte dotychczas w tym przedmiocie orzeczenia były uchylane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym stanie rzeczy rozpoznając obecnie wniosek Miasta P. sąd zobowiązany był do uwzględnienia wykładni i zaleceń wskazanych przez sąd wyższej instancji w orzeczeniach z dnia 14 października 2008 r. oraz z dnia 19 marca 2009 r. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przesłanki wstrzymania przez sąd zaskarżonej decyzji określone zostały w art. 61 § 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samem sprawy. Celem tego przepisu jest udzielenie ochrony tymczasowej skarżącemu przed trudnymi, czy wręcz niemożliwymi do odwrócenia skutkami jakie może wywołać kwestionowany akt w sytuacji gdy ostatecznie na skutek prawomocnego orzeczenia sądowego zostanie on wyeliminowany z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie zasadne jest udzielenie stronie skarżącej ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a., przez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nadzorczej Ministra Budownictwa do czasu rozpoznania skargi. Zważyć bowiem należy, iż skutkiem stwierdzenia nieważności przez Ministra Budownictwa orzeczenia wywłaszczeniowego jest przywrócenie w prawach właścicielskich dawnego właściciela nieruchomości (obecnie jego następcy prawnego) – skutek ex tunc decyzji nadzorczej. Istnieje zatem realne zagrożenie, wskazywane przez Miasto P. w zażaleniu z dnia 18 stycznia 2008 r., iż przywrócony w swoich prawach właściciel dokona zbycia odzyskanej nieruchomości, wywołując tym samym skutki prawne, które będą trudne czy wręcz niemożliwie do odwrócenia, w sytuacji ewentualnego wzruszenia przez Sąd zaskarżonej decyzji. Na powyższe zagrożenie wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 14 października 2008 r. sygn. akt I OZ 793/08 podnosząc, iż organ administracji publicznej nie będzie miał żadnych możliwości prawnych zniweczenia skutków cywilnoprawnych, które mogą powstać w wyniku zawartej umowy sprzedaży. Bez znaczenia przy tym dla oceny istnienia powyższego zagrożenia, jest przywoływana przez S. B. w zażaleniu z dnia 1 grudnia 2008 r. okoliczność, iż dotychczas nie podjął on jakichkolwiek działań zmierzających do zmiany stanu prawnego nieruchomości, której dotyczy niniejsze postępowanie. To, że dotychczas właściciel nie skorzystał ze swoich uprawnień nie oznacza bowiem, braku możliwości skorzystania z nich w przyszłości, przed rozpoznaniem przez Sąd skargi. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.